Verdachte Schipholbrand blijft procederen, ook om terug te kunnen

Na de brand in het detentiecentrum Schiphol-Oost staan de gedetineerde vreemdelingen te wachten op vervoer naar een andere plek. Beeld anp
Na de brand in het detentiecentrum Schiphol-Oost staan de gedetineerde vreemdelingen te wachten op vervoer naar een andere plek.Beeld anp

Ahmed Issa Al-J. is vorig jaar maart vrijgesproken in de slepende strafzaak over de Schipholbrand, maar daarmee is zijn juridische strijd nog niet gestreden. De 31-jarige Libiër eist nu een forse schadevergoeding: 663.700 euro om precies te zijn. Maar de staat wil niet betalen. Al-J. is daarom naar de rechter gestapt om zijn gelijk te halen.

Bart Zuidervaart

Op 14 januari buigt het gerechtshof in Den Haag zich over het verzoek van de Libiër. Dat Al-J. geld eist, is geen verrassing. Direct na de vrijspraak liet zijn advocaat Eduard Damman weten dat de staat "een forse claim" kon verwachten. "De maximale, een bedrag met vijf nullen."

Ahmed Issa Al-J. werd in juni 2007 tot drie jaar celstraf veroordeeld vanwege 'opzettelijke brandstichting'. Hij zou in de nacht van 26 op 27 oktober 2005 brand hebben veroorzaakt in zijn cel in het detentiecentrum Schiphol-Oost door een smeulend shaggie weg te schieten. De brand kostte elf opgesloten vreemdelingen het leven. Vijftien anderen, onder wie de Libiër, raakten gewond. In hoger beroep werd de straf afgezwakt naar achttien maanden. Justitie zette Al-J. uit naar zijn geboortestad Tripoli, waar hij nog woont.

Niet suïcidaal
De man bleef volharden in zijn onschuld. Hij stapte naar de Hoge Raad, die vervolgens bepaalde dat de strafzaak over moest; zijn veroordeling was onzorgvuldig geweest. Het gerechtshof in Den Haag sprak hem daarna vrij van alle schuld. De reden: stel dat de man die bewuste nacht inderdaad een brandend shaggie heeft weggegooid, dan nog kan hij daar niet voor worden veroordeeld. De kans dat hierdoor brand ontstaat, is 'gering', zegt het hof. Bovendien was Al-J. niet suïcidaal. Hij zat alleen in zijn cel, zonder bewaking in de buurt. De Libiër heeft volgens de rechter nooit bewust zijn eigen leven (of dat van een ander) in gevaar willen brengen. Geen schuld, geen opzet. Geen straf.

Dit vonnis opent de weg naar een schadevergoeding. De Libiër heeft in totaal 514 dagen vastgezeten, een deel daarvan onder 'individueel regime' in het Huis van Bewaring in Heerhugowaard, met 24-uurs cameratoezicht. Zijn advocaat rept over "uitzonderlijke omstandigheden."

De staat houdt vol dat Al-J. die nacht in het detentiecentrum 'onvoorzichtig' is geweest en vindt een schadevergoeding daarom niet aan de orde. Het radio-programma Argos besteedt vanmiddag uitgebreid aandacht aan de zaak. Het programma had inzage in stukken van het OM, waaruit blijkt dat Justitie geen schadevergoeding wil betalen.

Terugkeer naar Nederland
In de uitzending uiten juristen kritiek op de opstelling van Justitie. Advocaat en strafrechtdeskundige Geert-Jan Knoops begrijpt niet dat Al-J. onvoorzichtigheid wordt verweten. Het punt is juist, zegt Knoops, dat het hof niet heeft onderzocht wat de werkelijke oorzaak van de brand is. Het is dus niet bewezen dat de Libiër inderdaad nalatig is geweest.

Al-J. vecht niet alleen voor financiële genoegdoening. Hij wil terugkeren naar Nederland. Zijn vreemdelingenadvocaat Anja van den Akker probeert zijn 'ongewenst verklaring' van tafel te krijgen. Justitie heeft een verzoek hiertoe afgewezen. "De staat doet er alles aan om er voor te zorgen dat Al-J. niet meer naar Nederland komt", zegt Van den Akker. "Het blijft voor de overheid natuurlijk een heel pijnlijke zaak. Als wordt toegegeven dat mijn cliënt geen enkele blaam treft, komt de vraag naar boven: wie is dan wel de schuldige?"

Uiteindelijk hoopt de Libiër een verblijfsvergunning te krijgen, net als 39 andere overlevenden van de brand in 2006 ontvingen van toenmalig minister van vreemdelingenzaken Rita Verdonk. Volgens Justitie is die regeling niet meer van kracht en kan er dus geen verblijfsvergunning worden afgegeven. Ook over dit geschil dienst zich een nieuwe rechtszaak aan.

Een door brand verwoeste cel in het detentiecentrum. Beeld anp
Een door brand verwoeste cel in het detentiecentrum.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden