'Verbod op lijfstraffen gaat te ver'

Een scholiere in Seoul moet voor straf een uur met een tafel op haar hoofd zitten. © Marco van Duyvendijk

Het blijft muisstil in de klas als de leraar een student verrot scheldt. In zijn woede geeft hij de jongen een ferme mep in het gezicht, waarna de leerling op de grond wordt gegooid en nog eens een schop na krijgt. "Je liegt! Klootzak!"

Het tafereel is te zien op een video, in het voorjaar van 2010 stiekem opgenomen met de telefoon van een klasgenoot. Het land was geschokt. Enkele maanden later nam Seoul als eerste onderwijsregio het initiatief om lijfstraffen volledig af te schaffen.

Camera's op mobiele telefoons
De furieuze leraar uit het filmpje was niet de eerste die de vraag deed rijzen of lijfstraffen nog wel passen in de Koreaanse klas van de eenentwintigste eeuw. De komst van camera's op mobiele telefoons bracht via internet woeste leraren in de openbaarheid, flink in de weer met bezems, knuppels, meetlatten of simpelweg hun gebalde vuisten.

"Wij vinden niet dat slaan moet kunnen, maar in één keer alle strafmethodes verbannen gaat te ver", verzucht Dong-seok Kim, van de Koreaanse vakbond voor leraren. Hij heeft zijn handen vol aan leden die lijden onder het gedrag van rebellerende scholieren.

Autoriteit van de leraren
Een half jaar na Seoul volgde de landelijke politiek het voorbeeld van de hoofdstad. Leraren staan letterlijk en figuurlijk met lege handen omdat de wet zegt dat ook indirecte fysieke straffen verboden zijn, zoals het laten opdrukken door de scholier.

Een té rigoureuze cultuuromslag volgens Kim. "Ik heb er geen bezwaar tegen als een scholier in de provincie zich tien keer moet opdrukken. Een school in een goede buurt van Seoul heeft een heel andere cultuur dan een school op het platteland."

Hoewel de lerarenfederatie trainingen organiseert voor alternatieve disciplinaire methoden, pleit Kim voor het terugdraaien van de wet.
"Een fysieke straf werkt op bepaalde scholen nou eenmaal beter. Nu beroepen scholieren zich op hun zogenaamde mensenrechten en dreigen naar hogere organen te stappen als de leraar lijfstraffen toepast. Dat schendt de autoriteit van de leraren en de scholen."

Opstandige leerlingen
De weerstand van de federatie wordt gevoed door een stroom nieuwe video's uit de klaslokalen. Nu niet met agressieve leraren, maar met opstandige leerlingen in de hoofdrol. Dé internethit kwam van een jongen die zijn lerares uitdaagde en seksueel getinte opmerkingen naar haar maakte.

De lerares voelde zich machteloos omdat ze geen tik meer uit mocht delen. "Het klopt dat er een gat zit tussen de wet en de bestaande traditie", vertelt Seon-ho Sin van het regionale onderwijskantoor in Seoul.

"Het zal een lange en moeilijke weg zijn om van de oude gewoontes af te komen, maar we moeten vooruit. We willen dat het respect in de klas op een natuurlijke manier ontstaat, zonder dat leraren daarvoor moeten dreigen met een stok. Militaire cultuur past niet in de klas. En er is geen verschil tussen de pijn en vernedering van een klap in het gezicht en het opdragen van fysieke oefeningen."

Koreaanse traditie
De democratische veranderingen staan haaks op de Koreaanse traditie, waarin leraren tevens de rol van autoritaire ouder vervullen. Tot nog niet zo lang geleden was het normaal dat ouders leraren allerlei stokken en ander slagwerk cadeau gaven met het verzoek hun kind goed te disciplineren.

En nog steeds besteden sommige ouders het bijbrengen van discipline uit aan straffe leermeesters. Zo vond een paar maanden terug een tiener de dood toen zijn iets te hardhandige vechtsportleraar op verzoek van zijn moeder klappen uitdeelde. Maar ook op de publieke scholen worden de corrigerende tikken nog vaak gedoogd.

Respecteren
Zo merkt middelbaar scholier Hee-su Kim (13) weinig van de nieuwe regels op het Surin College, in het centrum van Seoul. "In mijn klas worden er nog gewoon lijfstraffen uitgedeeld. Pas nog moest ik push-ups doen en schopte de leraar me tegen mijn armen. Ik denk niet dat lijfstraffen helpen; als een leraar slaat, betekent het niet automatisch dat we hem of haar respecteren."

Veel scholen hebben een nablijfklas geïntroduceerd waarin vervelende leerlingen een lesje zelfreflectie krijgen. Meneer Yim, leraar op het Surin College: "Ik ben tegen lijfstraffen, maar de nieuwe nablijfklas heeft maar weinig effect. We blijven last houden van studenten die recht in ons gezicht zeggen: je mag ons toch lekker niet meer slaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden