Column

Verbod op gratis plastic tasjes is groen 'economisme'

Beeld ANP

'Sambal bij?' Een vriendelijke vraag bij de afhaalchinees. Verplicht tot niks, kost niks. Maar wel prettig voor wie de afhaalmaaltijd wat pittiger wil maken. Je krijgt het rode goedje er desgewenst gratis bij. In een plastic cupje of zakje.

De dozen kleefrijst, foe jong hai, gado gado of wat dan ook werden tot nog toe keurig in een plastic tasje gestapeld. Ook voor andere aankopen gold vaak dat de klant die dat wilde een plastic tas kreeg.

Omdat het te veel was om zonder zo'n tas te vervoeren. Of omdat je het fraaie boek dat je zojuist in de boekhandel had gevonden niet aan de regen wilde blootstellen. Wat voor reden een klant ook had, vaak kon degene die het wilde gratis een plastic tas krijgen om zijn aankoop te vervoeren.

Brusselse bemoeizucht
Dat mag nu niet meer. Brussel heeft bepaald dat er iets tegen plastic afval moet worden gedaan. Zwerfafval heeft meestal geen grensoverschrijdend karakter. Desalniettemin strekt de Brusselse bemoeizucht zich tevens uit tot dit terrein.

Ja, een klein deel van het plastic komt in zeeën terecht, 'plastic soep' genoemd. Zo geredeneerd kan Brussel zich ook met de rioolzuivering gaan bemoeien omdat anders.... Laat ik deze vergelijking maar niet afmaken, voordat ik een of andere eurofiel op een idee breng.

Nederlandse politici hebben de 'opdracht' van Brussel verwerkt in een verbod aan winkeliers om vanaf 1 januari nog langer gratis tasjes te verstrekken. Wát een winkelier voor een plastic tasje in rekening gaat brengen mag hij zelf bepalen, áls hij er maar een zeker geldbedrag voor vraagt.

Asociaal gedrag
Het is een vreemde maatregel, alleen al met het oog op de achterliggende doelstelling. Natuurlijk vormt zwerfafval een groot probleem, maar het probleem zit niet in de verwerving van het tasje maar in het wegwerpen van afval, van welke aard ook, in de vrije natuur, op straat of in andermans tuin. Zulk asociaal gedrag moet worden bestreden, níet het vervoeren van aankopen in een plastic tas.

'Een klein deel van het plastic komt in zeeën terecht, 'plastic soep' genoemd.' Beeld EPA

Dat tasje maakt bovendien een veel geringere kans zomaar te worden weggesmeten dan de verpakkingen van menig product dat zich in die tas bevindt. Die verpakkingen zijn immers nutteloos zonder de inhoud, het tasje daarentegen blijft bruikbaar zolang het althans heel is.

De maatregel houdt voorts een rare terugkeer in naar erg ouderwets prijsbeleid. Na de Tweede Wereldoorlog dachten de rooms-rode kabinetten de vrije markt tot in detail te moeten sturen. Tot in de ministerraad werd destijds vergaderd over bijvoorbeeld de hoogte van de melkprijs. Een soortgelijke sturingsdrang keert nu terug in de vorm van een minimumprijs voor het plastic tasje.

Economisme
Groepen die zich steevast keren tegen zogenaamd 'consumentisme' omarmen nu veelal de maatregel tegen gratis plastic tasjes. GroenLinks-leider Jesse Klaver bond een half jaar geleden de strijd aan tegen wat hij 'economisme' noemt, de neiging die hij meende te zien dat alles in geld zou moeten worden uitgedrukt. Wat écht van waarde is kan niet in geld worden uitgedrukt, betoogde hij.

Benieuwd of Klaver zich nu keert tegen het verbod op dienstverlening in de vorm van gratis verstrekking van een plastic tasje. Of is hij onder het mom van 'duurzaamheid' wel enthousiast voor deze uiterst economistische maatregel?

Wat moet de winkelier nu doen? Het is uiteraard geheel aan hem. Mijn advies zou zijn voortaan 1 cent te vragen. Dan voldoet de winkelier aan de wet, terwijl de klant er zo min mogelijk van zal merken. Een klant die contant betaalt is aldus meestal zelfs die cent niet aan het tasje kwijt. Met dank aan een oudere regeringsmaatregel dat winkeliers munten van 1 en 2 eurocent niet hoeven te accepteren en mogen afronden naar eenheden van 5 eurocent.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden