'Verbieden was hun grootste fout'

interview | Hun vaders waren gastarbeiders. Zij, de dochters, groeiden op in een Nederland waarin hun broers en de Marokkaanse gemeenschap bepaalden hoe ze zich moesten gedragen. Nu voeden ze zelf op. Halima, Anissa en Bouchra doen het anders dan hun ouders. En ook weer niet.

Er is mij heel veel verteld 'dat mag niet', maar nooit waarom niet. Dat wil ik echt anders doen." Anissa Akhry (36) maakt gedecideerde keuzes in de opvoeding van haar twee zonen en dochter. De Koran is daarbij leidraad. "Alcohol mag niet van de Koran. Maar alcohol is ook gewoon slecht voor je lichaam, dat kan iedere arts je vertellen. Ik geloof dat God niet zomaar dingen verbiedt. Dat wil ik mijn kinderen meegeven."

Haar zonen gaan naar Arabische les en naar de koranschool. "Het is mijn verantwoordelijkheid jegens God dat ik ze dat meegeef tot hun achttiende." De verantwoordelijkheid voor haar gezin geeft ze niet uit handen. Aan niemand. "Ik laat anderen niet voor mij bepalen. Onze cultuur heeft een grote sociale controle en er wordt veel door anderen beslist en verboden als je niet oppast."

Haar vader draaide drie ploegendiensten achter elkaar om het hoofd boven water te houden en haar broer had het voor het zeggen thuis. Hij verbood haar van alles. Studeren bijvoorbeeld. "Ik wilde heel graag in de reclassering werken. Voor mijn opleiding moest ik met de trein vanuit Driebergen een tussenstop maken op Utrecht-Centraal. Dat mocht niet." Nooit zou ze haar dochter aandoen dat een broer de opvoeding overneemt. "Mijn zonen ook niet trouwens. Die verantwoordelijkheid is voor mij en mijn man." Akhry draagt een hoofddoek, maar zou het verkeerd vinden als haar dochter dit later zou doen omdat haar ouders dat willen. Ze moet zelf haar keuzes maken. Om die reden gaan de kinderen naar een christelijke school. "Mijn zoontje zong met Kerst de hele week 'Jezus is geboren'. Prima toch?"

Als opvoeder binnen twee culturen moet je 'harder fietsen', vindt Anissa. "Je moet mee kunnen met de Nederlandse maatschappij, maar óók met de harde Marokkaanse." De druk kan zwaar zijn, vertelt ze. "We woonden eerst in 'ghettowijk Overvecht' in Utrecht. Mijn kinderen speelden binnen en op het balkon, terwijl er een heel grote speeltuin tegenover het huis was. Mijn zoon werd gepest omdat hij om half acht naar bed moest en anderen tot tien uur buiten bleven. We wonen nu buiten Utrecht. Veel vrijer, de kinderen lopen de hele tijd het huis in en uit."

Bouchra El Yahyaoi (42) geeft haar dochter een internationale opvoeding en stuurde haar vanaf haar vierde naar de British School of Amsterdam. Ze leerde er in het openbaar spreken, een goede houding en goede manieren. "Beleefdheid én voor zichzelf op komen, heel belangrijk."

Verboden
El Yahyaoi houdt van reizen. Om die reden ging ze aan de hotelschool studeren, totdat haar ouders haar verboden stage te lopen in het buitenland. "Een enorme teleurstelling. Ik ben meteen gestopt met de opleiding. Het was vanuit bezorgdheid, maar ik zag het als een enorme beperking van mijn ontwikkeling. Verbieden is de grootste fout van mijn ouders geweest."

Zijzelf doet dat anders bij haar dochter. El Yahyaoi is niet religieus, maar vindt de islamitische waarden als eerlijkheid en niet roken, drinken of stelen belangrijk. En blote truitjes, daar doet ze niet aan. Haar dochter moet haar niet als een vriendin zien. "Als ouder moet je het gezag houden, anders is het verwarrend."

Ze is getrouwd met een Nederlandse man en zoekt heel bewust de balans tussen de twee culturen. "Als die er is, klopt de opvoeding. We mogen de vrijheid en het nemen van eigen beslissingen uit de Nederlandse cultuur combineren met het belang van familiebanden en respect van de Marokkaanse cultuur." 'Harder fietsen' hoeft haar dochter niet. "Ze werkt wel keihard; niet vanwege cultuurverschillen, maar omdat ze zo ambitieus is. Mijn familie vindt het bizar dat ze zulke hoge cijfers haalt. Ik niet. Ze wil het zelf."

Voor Halima Maakoul (27), alleenstaande moeder van een dochter van zes, zijn de twee culturen naast elkaar niet vanzelfsprekend. Tot haar zeventiende vroeg ze zich af in hoeverre ze Marokkaans was en in hoeverre Nederlands. "Mijn moeder is een klein vrouwtje met een hoofddoek en gedraagt zich zo Nederlands als wat. Roept nuchtere dingen als 'daar koop ik toch niks voor'. Maar na de aanslagen in 2001 en de moord op Pim Fortuyn vroegen mensen mij: 'Staat er echt in de Koran dat geweld de oplossing is om je geloof groter te maken?' Ik ben mijn ouders vragen gaan stellen, heb meer de Koran gelezen, mij verdiept in mijn geloof en mezelf heel goed leren kennen. Ik ben een sterker mens geworden door te dealen met die verschillende identiteiten."

Maakoul studeert maatschappelijk werk en wil de twee culturen overbruggen. Ze geniet van de steun van haar ouders, ze voeden ook op. "Als mijn neefje zegt: 'Ik ga plassen', zegt mijn vader: 'Ach Abdullah, leer je kind toch eens fatsoenlijk te zeggen dat hij naar de wc moet'." Ze wil haar dochter niet opleggen hoe ze iets moet doen. "Als ouder wil je snel sturen, maar dat hoeft niet. Begrip is vaak voldoende. Intissar kwam thuis met de grote wens net zulk blond haar te willen als Assepoester. Ik zei dat ik dat wel snapte, maar dat donker haar ook heel mooi is, net als Yasmin van Alladin. Toen was het weer goed."

De vrouwen zijn weinig bezig met het onbegrip van Nederlanders over hun cultuur. Nu het haar gevraagd wordt, zegt Maakoul: "Als je constant in wij-zij-termen denkt, brengt dat niet alleen haat mee, maar ook verdriet. Mensen zijn verdrietig dat de maatschappij verandert. Maar je leeft in een illusie als je denkt dat je eigen cultuur behouden blijft. Strak eraan vasthouden, veroorzaakt problemen. Daarbij, als je elkaar alleen beoordeelt op afkomst en geloof, dan zie je elkaars talenten niet. Ik zou wel eens willen dat mensen kritisch naar zichzelf kijken en zich afvragen 'wat doen wij verkeerd waardoor andere bevolkingsgroepen geen toenadering zoeken'. Dat is een andere benadering die misschien meer oplevert."

Mix van Marokkaanse en Nederlandse waarden
Rust, reinheid en regelmaat, typisch voor de Nederlandse opvoeding? "Zeker", zegt hoogleraar interculturele pedagogiek Mariëtte de Haan. "Maar ook migrantenouders omarmen die Nederlandse regelmaat." De Haan onderzocht op de Universiteit Utrecht hoe ouders in multi-etnische wijken hun kinderen opvoeden. Ze ontdekte dat zij nieuwe normen ontwikkelen naast de traditionele opvoedingswaarden, en deze combineren. "Dat gaat verder dan 'vernederlandsen'. Ze ontwikkelen een hybride opvoeding met een eigen kleur en smaak." Migrantenouders hebben een even groot netwerk om zich heen als autochtone opvoeders, laat De Haans onderzoek zien. Dit netwerk bestaat vooral uit mensen van de eigen groep. De Nederlandse invloeden in de opvoeding komen dan ook, opvallend genoeg, uit dat eigen netwerk. Ouders, vriendinnen en buren wijzen op de elementen uit de Nederlandse opvoeding die ze goed vinden. Die worden ingepast.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden