Verbeter de wegen en het elektriciteitsnet, zegt IMF

Geld lenen voor infrastructurele projecten is voor regeringen nu heel profijtelijk

Misschien is het zo'n slecht idee niet als landen geld uittrekken om wegen aan te leggen, bruggen te herstellen of nieuwe elektriciteitskabels in te graven. Zelfs niet als ze zich daarvoor extra in de schulden steken, zegt het Internationaal Monetair Fonds.

Geld lenen is voor menige regering spotgoedkoop op dit moment, aldus het Fonds. Bezuinigen of de belastingen verhogen om infrastructurele projecten te financieren is daarom minder profijtelijk dan met de pet rondgaan. De iets hogere staatsschuld die dat oplevert, valt na een paar jaar al weg tegen de stijging van het nationaal inkomen die een welgekozen snelweg of een broodnodige uitbreiding van een communicatienetwerk oplevert.

Een opmerkelijke boodschap van het Washingtonse Fonds, dat bekendstaat als voorstander van kloppende begrotingen. Het IMF haast zich dan ook te zeggen dat dit geen vrijbrief is om de teugels te laten vieren. "Deze conclusies moeten niet worden opgevat als een algemene aanbeveling aan alle landen om te investeren met geleend geld."

Infrastructurele projecten leveren het meeste op als een overheid ze begint in economisch slappe tijden, als ze zorgvuldig bepaalt aan welk project het meeste behoefte is en dat project efficiënt aanbesteedt, anders is de winst zo weer verdampt. In ontwikkelde economieën kan een investering van 1 procentpunt van het nationaal inkomen na een paar jaar al een groei van 1,5 procentpunt opleveren. Het biedt nieuw werk aan ingenieurs en wegenbouwers bijvoorbeeld en de knopenproducent kan zijn waar sneller en goedkoper afleveren bij de kledingfabriek waardoor hij meer orders krijgt; dat alles vijzelt de groei op.

Hoe kan het dan dat de investeringen in die landen in dertig jaar nog niet zo laag zijn geweest, vraagt het Fonds zich af. Omdat besluiten zelden worden genomen op basis van economische principes, verzucht het IMF. Politici en de ambtenarij duwen inefficiënte projecten erdoor, terwijl ze iets nederigs als onderhoud van het wegen- of elektriciteitsnet verontachtzamen.

De berekening hierboven geldt voor ontwikkelde landen. Voor opkomende economieën, die juist erg veel te winnen hebben bij betere havens en betere elekticiteitsnetten, is de verhouding minder gunstig, vermoedt het IMF. Zeker weten is lastig, want goede gegevens ontbreken, maar het Fonds schat dat een investering van 1 procentpunt in opkomende economieën zo'n 0,5 procentpunt groei brengt.

De landen zitten vaak niet in een economische dip - veel Afrikaanse landen groeien met meerdere procenten - en ze gaan minder efficiënt te werk bij hun investeringen. Dus moeten zij wél oppassen als ze schulden op zich nemen. Is de analyse dat ze het verkeerde project bij de kop hebben gepakt, dan zal die verhoogde staatsschuld nieuwe investeerders kopschuw maken. Kan dat land wel afbetalen?

Plan, plan en plan

Zet geen schep in de grond voordat je je zaakjes op orde hebt, waarschuwt het IMF. Een land dat zijn voorwerk niet goed doet, verdient geen cent op zijn investeringen. Welk project neem je bij de kop en waarom? Ligt er een kostenbatenanalyse, heeft een onafhankelijke partij op je plannen geschoten en ze goed bevonden? Het fonds richt die waarschuwing vooral aan opkomende landen. De Oeso meldde in een rapport eerder dit jaar dat landen in Latijns-Amerika bijvoorbeeld voortdurend moeten heronderhandelen over reeds verleende concessies voor wegen. Zoals Colombia, dat ruim vierhonderd keer onderhandelde over 21 concessies en zijn kosten zag verdrievoudigen. Toch, de Betuwelijn en de Amsterdamse Noord-Zuidlijn laten zien dat ook Nederlandse projecten de neiging hebben anders te lopen dan eerder voorzien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden