Venezuela volgt snoeiharde tactiek

Sinds het begin van de protesten zijn 31 mensen overleden, van wie 18 demonstranten door sluipschutters of politie

CARACAS - De regering van Venezuela heeft zich in enkele weken tijd ontpopt tot een van de meest repressieve regimes van Latijns-Amerika. Sinds begin februari zijn bij protestacties ruim 1700 jongeren opgepakt, zeker 59 van hen zijn gemarteld. Dat blijkt uit een inventarisatie van de onafhankelijke Venezolaanse organisatie Foro Penal (Strafrechtelijk Forum).

In vrijwel alle gevallen ging het om studenten die al wekenlang demonstreren tegen president Nicolas Maduro. Die acties begonnen als protest tegen de enorme criminaliteit, maar zijn uitgegroeid tot een brede beweging tegen corruptie, inflatie, onveiligheid en hoe langer hoe meer tegen de repressie tijdens de manifestaties zelf.

"Arrestanten worden door de politie uitgekleed en overgoten met azijn", zegt advocaat Alfredo Romero van Foro Penal, die kantoor houdt op enkele huizenblokken van het plein in Caracas waar de hevigste protesten plaatsvinden. Een van de arrestanten, Juan Manuel Carazco, kreeg zittend op zijn knieën een voorwerp in de anus gestoken. In de stad Barquisimeto werd een jongen van zeventien zo hard aan het haar getrokken dat de hoofdhuid gehecht moest worden.

Op YouTube staan gruwelijke beelden van agenten die ongewapende jongeren meesleuren en in elkaar slaan. Een van de filmpjes toont hoe een agente de 35-jarige Marvinia Jiménez met een helm op het hoofd en gezicht slaat. "In een aantal gevallen leidde marteling tot de dood van de arrestanten", zegt Romero. Zoals de 23-jarige studente Geraldine Moreno, die van dichtbij met plastic kogels in het gezicht werd geschoten en later in het ziekenhuis overleed.

Sinds het begin van de protesten kwamen 31 mensen om het leven; in 18 gevallen gaat het om demonstranten die zijn gedood door de politie of door sluipschutters. Een veelvoud daarvan raakte gewond. Politie en ordetroepen krijgen daarbij hulp van zogenoemde colectivos, groepen regeringsgetrouwe, gewapende burgers uit de arme wijken die op brommers protesterende studenten aanvallen.

Internationale organisatie bevestigen het excessieve politiegeweld. "De Venezolaanse regering is openlijk overgegaan op de klassieke tactieken van een autoritair regime", zei José Miguel Vivanco van Human Rights Watch enkele weken geleden.

De studenten documenteren de arrestaties en mishandelingen deels zelf. Zodra iemand door de politie wordt meegenomen maken medestudenten met hun smartphone filmpjes en foto's en verspreiden die via Twitter met het verzoek familie of bekenden van de persoon te waarschuwen.

Ruim zestig arrestanten zitten nog vast. "Ze worden beschuldigd van verstoring van de openbare orde en lidmaatschap van een misdaadorganisatie, wat gelijkstaat aan terrorisme", zegt advocaat Romero. "Ze kunnen tien jaar cel krijgen."

In veel andere gevallen is het proces verbaal verzonnen. Zo kwam de camera van een gearresteerde Italiaanse persfotografe in de aanklacht terug als molotovcocktail. Slechts in 1 procent van de gevallen was er daadwerkelijk sprake van het bezit van explosieven. De meeste arrestanten zijn voorwaardelijk vrijgekomen, "op voorwaarde dat ze niet opnieuw de straat opgaan", zegt Alfredo Romero. "Justitie wordt hier gebruikt als een politiek wapen om mensen te vervolgen. De zaken zijn honderd procent politiek."

Het Venezolaans openbaar ministerie heeft toegezegd alle gevallen te onderzoeken, maar Romero heeft vooralsnog geen aanwijzingen dat dit daadwerkelijk gebeurt. Zo is de agente die Jiménez mishandelde weliswaar aangeklaagd, maar tegelijkertijd gewoon in functie gebleven.

Als actie uitblijft wil Romero de Venezolaanse regering aanklagen bij de Commissie tegen Marteling van de Verenigde Naties en bij het Internationaal Strafhof in Den Haag wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Oppositie onthoofd
De Venezolaanse regering lijkt doelgericht bezig te zijn met het 'onthoofden' van de oppositie. Eind februari werd oppositieleider Leopoldo López gearresteerd, wegens opruiing en het aansturen op een staatsgreep. Deze week werden twee burgemeesters opgepakt van de protestbolwerken San Cristóbal en San Diego, omdat zij weigeren de barricades op te ruimen waarmee studenten wegen blokkeren. Een van hen is inmiddels veroordeeld tot tien maanden cel. Tegen een vierde hoofdrolspeler, parlementslid Maria Corina Machado, loopt een proces om haar de immuniteit te ontnemen als lid van de Nationale Assemblee. Zij is op dit moment de meest aanwezige politica bij de studentenprotesten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden