Venezuela heeft weer hoop, maar vreest ook wat komen gaat

De Twitter-profielen van president Nicolas Maduro en Juan Guaidó, de man die zichzelf heeft uitgeroepen tot interim-president van Venezuela. Beeld AFP
De Twitter-profielen van president Nicolas Maduro en Juan Guaidó, de man die zichzelf heeft uitgeroepen tot interim-president van Venezuela.Beeld AFP

Niemand weet wat er komen gaat in Venezuela. Wat is het lot van interim-president Guaidó? En hoeveel steun heeft president Maduro nog?

In Venezuela houdt de onrust aan. De massale demonstratie tegen het regime van Nicolás Maduro, waar woensdag honderdduizenden mensen aan deelnamen en waarbij zestien doden vielen, heeft plaatsgemaakt voor relletjes en repressie. De vele tegenstanders van de orthodox-linkse populist gaan het weekeinde in met gevoelens van onzekerheid maar ook van optimisme.

“We lopen met alles voorop”, zegt Gerd Schadendorf telefonisch vanuit Caracas. “We zijn het beste in corruptie. Het beste in misdaad, het beste in economische malaise, en nu zijn we het eerste land met twee presidenten”, lacht de bejaarde ondernemer. “Zoek maar op in het ­Guinness Book of Records.”

Na jaren van schaarste, hyper­inflatie en repressie is veel Venezolanen het lachen vergaan, maar de humor is niet verdwenen. Toch leidt het feit dat hun land sinds woensdag twee staatshoofden heeft niet alleen tot grappen maar ook tot verwarring en onzekerheid over de toekomst.

“De protesten zijn al dagen gaande en ik denk dat het nog wel even doorgaat want de economische situatie is heel slecht”, stelt econoom Gerardo González. In het hele land melden bewoners in volkswijken grof geweld door de politie en colec­tivos, gemotoriseerde revolutionaire knokploegen in dienst van het regime van president Maduro. Er worden auto’s in brand gestoken en winkels geplunderd.

Voortdurend geschoten

“Familie van me kan de wijk niet uit omdat er voortdurend wordt geschoten”, vertelt taxichauffeur Judith Cárdenas. “De colectivos gaan de appartementen in. En er zijn gevechten tussen gewapende bewoners en de politie.”

Een van de grote onzekerheden is het lot van oppositieleider en zelfverklaard interim-president Juan Guaidó. De nieuwe held van de brede volksbeweging tegen Maduro maakte tijdens de massademonstratie afgelopen woensdag een lange neus naar de president door zichzelf tot tijdelijk staatshoofd uit te roepen. Twee weken daarvoor was Maduro beëdigd voor een nieuwe zesjarige ambtstermijn. De verkiezingen die hij won worden gezien als een schijnvertoning. Dat kwam bij de staatsterreur, hyperinflatie, voedselschaarste en de enorme misdaadcijfers waarmee Maduro zijn volk al jarenlang gijzelt.

Dilemma

Andere oppositieleiders verdwenen voor minder achter de tralies, maar Guaidó liep vrijdag nog vrij rond. “Arrestatie ligt voor de hand maar de regering zit met een dilemma”, zegt politicoloog Carlos Romero. “Het zou een hele hoge prijs hebben, namelijk meer protesten en meer diplomatieke druk. Precies daarom zou Guaidó het zelf geweldig vinden te worden opgepakt.” Woensdag leek nog een arrestatiebevel in voorbereiding te zijn maar een dag later leek dat van de baan. De Venezolaanse hoofdaanklager deed de actie van Guaidó af als een ‘beschamende pretentie’, maar over een arrestatie zei hij niets.

Een ander open einde is het conflict met de VS. Maduro maande alle Amerikaanse diplomaten uiterlijk zaterdagmiddag te vertrekken. Maar de Amerikanen erkennen alleen nog het gezag van Guaidó en die vroeg de diplomaten juist te blijven. Het Witte Huis liet inmiddels weten geloofsbrieven voor zijn diplomaten aan Guaidó te hebben gepresenteerd.

“Venezuela wordt aangevallen door het Amerikaanse imperium en extreem-rechtse regeringen”, vindt Yoel Capriles daarom. Hij is buurtwerker in een van de armste buurten van Caracas en is, net als naar schatting een kwart van de Venezolanen, nog altijd trouw aan de regering.

Deze aanhang is verontwaardigd over de snelheid waarmee de VS – gevolgd door vrijwel alle andere landen in de regio – Guaidó erkende als interim-president, en vermoedt een complot dat draait om het roven van Venezuela’s olie. Washington is zichtbaar uit op destabilisatie van Venezuela en Guaidó creëert daarvoor nieuwe mogelijkheden. Een daarvan is het overmaken naar de interim-regering van de opbrengsten van het Venezolaanse oliebedrijf Citgo, dat actief is in de VS.

Wat doet het leger?

De grootste onzekerheid is wat het leger gaat doen. De strijdkrachten zijn cruciaal voor Maduro’s macht. Donderdag sprak de militaire top, onder leiding van defensieminister Vladimir Padrino, onvoorwaardelijke steun uit aan de president. Toch ziet econoom González hier een lichtpuntje: “Het was opmerkelijk dat maar een deel van de top er stond en dat ze pas laat, namelijk anderhalve dag na de actie van Guaidó, met die verklaring kwamen.”

Naast alle onzekerheden is er hoop bij de oppositie. Voor het eerst in anderhalf jaar zit er beweging in de Venezolaanse impasse. “Ik denk dat we heel dicht bij de zo verlangde vrijheid zijn”, zegt rapper Juan David Chacón. Ook taxichauffeur Cárdenas heeft hoge verwachtingen: “Dit is onze laatste hoop op verandering. De mensen snakken naar verkiezingen. De verandering heeft een prijs maar ik denk dat we het voor elkaar gaan krijgen.”

Lees ook:

Juan Guaidó geeft de Venezolaanse oppositie een smoel en een doel

Wie is de ‘tweede’ president van Venezuela, en waarom is zijn claim op de macht legitiem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden