Venezuela breekt almacht Hugo Chávez

null Beeld

„Het volk heeft zich uitgesproken tegen de almacht.” Zo verwoordde oppositieleider Ismael García de uitslag van de Venezolaanse parlementsverkiezingen. De oppositie behaalde zondag 38 procent van de zetels in de Nationale Assemblee en maakte daarmee een vliegende come-back.

Vijf jaar lang was de oppositie machteloos. Door een boycot van de vorige verkiezingen gaven ze president Hugo Chávez in 2005 het hele parlement cadeau. Nu vieren ze feest, maar er is ook boosheid. De oppositionele lijstverbinding haalde naar eigen zeggen 52 procent van de stemmen, een absolute meerderheid die zich echter niet vertaalt in zetels. Dat is het gevolg van een districtenstelsel – vorig jaar door Chávez zelf ingevoerd en dat zoals verwacht zeer voordelig uitpakt voor zijn eigen Socialistische Partij PSUV.

Die kreeg 60 procent van de zetels, wat – ook zonder de vertekening van het kiesstelsel – laat zien dat de Bolivariaanse revolutie nog behoorlijk populair is. Gezien de hoge inflatie, de economische problemen en de groeiende onveiligheid had de klap veel groter kunnen zijn. Maar sociale programma’s voor de armen en een met staatsgeld gefinancierde campagne hebben hun werk gedaan. Chávez haalde bij benadering evenveel stemmen als bij een referendum in 2007.

Toch is de toon aan regeringszijde ronduit mineur. De afwezigheid van het traditionele triomfalisme verraadt diepe teleurstelling. Het begon met de opmerkelijke afwezigheid van Chávez zelf. Zijn aanhang wachtte tot diep in de nacht vergeefs op de aangekondigde toespraak van haar comandante, ze moest het doen met campagneleider Aristóbulo Istúriz. „We hebben het doel van tweederde meerderheid niet gehaald, het is niet mogelijk geweest,” zei hij. Van Chávez verscheen alleen een lauwe tweet waarin hij de uitslag ’voldoende’ noemt – een schril contrast met zijn gebruikelijke superlatieven. De staatzender onthield zich van analyses en bracht de volgende ochtend een historisch overzicht van de parlementen sinds 1958.

Een tweederde meerderheid was cruciaal voor Chávez. Daarmee kon hij vijf jaar lang zonder debat ingrijpende wetten aannemen en rechters van de Hoge Raad en leden van de Nationale Kiesraad benoemen. Nu zal hij compromissen moeten zoeken – niet zijn sterkste kant. De oppositie wacht de uitdaging om de eenheid te bewaren binnen de bonte verzameling partijen. „Het moeilijkste begint nu”, zei Assembleelid Julio Borges.

De verkiezingen zelf verliepen voorbeeldig. Problemen met stemmachines bleven beperkt tot incidenten. „Een voorbeeld voor de wereld”, zo prees de voorzitter van de Nationale Kiescommissie zichzelf. De opkomst was met 66 procent hoog voor parlementsverkiezingen. Kiezers waren gemotiveerd. Sommigen lagen al om drie uur ’s morgens voor de deur van het stembureau. „De democratie is in het geding”, zei een getuige namens de oppositie in de wijk Altamira: „We moeten weer een pluralistisch parlement krijgen.” De aanhang van Chávez wilde vooral de oppositie buiten de deur houden. „Het enige wat ze willen is het hoofd van Chávez”, zo luidde de consensus bij een groepje in het rood geklede chavistas.

Dat laatste klopt, maar ze zullen moeten wachten. 52 procent van de stemmen leverde de oppositie geen meerderheid op in het parlement, maar is interessant genoeg voor de presidentsverkiezingen van 2012.

Een aanhangster van Hugo Chávez wacht bij het presidentiële paleis Miraflores gespannen op de uitslag. (FOTO AFP) Beeld AFP
Een aanhangster van Hugo Chávez wacht bij het presidentiële paleis Miraflores gespannen op de uitslag. (FOTO AFP)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden