Venetië zakt van grande dame naar tingeltangel-meisje af

VENETIE - De vrees van festivaldirecteur Gillo Pontecorvo is niet bewaarheid. 's Werelds oudste filmfestival is geen 'witte olifant' geworden. Integendeel! Gezien de inhoud van het 52ste festival begint 'Venetië' eerder te lijken op een dinosaurus die hinder ondervindt van zijn eigen gigantisme.

Er waren dit jaar te veel grote Amerikaanse films die ook zonder dit festival Europa wel bereikt hadden en te veel beroemde Hollywood-sterren die de aandacht wegzogen van vaak ten onrechte minder bekende filmmakers. Ook streden te veel films in te veel bijprogramma's om de voorrang. Verder waren er te veel extra's (het optreden van muziekgroepen midden op het festivalterrein bijvoorbeeld) die het zicht op de films verduisterden. Ten slotte moesten ook nog te veel geaccrediteerde film-professionals te vaak langdurig met de ellebogen werken om de zalen binnen te komen.

Voorbij lijken de tijden dat de kracht van dit festival (helemaal verdwenen is die gelukkig nog niet) lag in de auteurfilms, die zo gepresenteerd werden dat iedere film en elke regisseur het volle pond kreeg. 'La grande dame' onder de filmfestivals dreigt zich te ontwikkelen tot een 'tingeltangel'- meisje dat, hoe dan ook, zoveel mogelijk aandacht wil. Het meisje vroeg voortdurend: 'Ben ik al groter dan Cannes? Ik trok dit jaar toch weer meer sterren, bezoekers, journalisten en aandacht op tv dan vorig jaar?'

De uitholling van 'Venetië' tot media-circus hangt vermoedelijk samen met de crisis in de Italiaanse cinema. Die ontbeert al jaren iedere vitaliteit en originaliteit en richt zich, zichzelf liquiderend, steeds meer naar de eisen van de televisie. De Italiaanse films die dit jaar in Venetië te zien waren, bevestigden dat negatieve beeld.

'Beyond the clouds', de buiten de competitie vertoonde come-back van de 83-jarige Michelangelo Antonioni, werd een pijnlijke afgang. Ook de Italiaanse films die wel meestrijden om de Gouden Leeuw, kunnen met de beste wil van de wereld, niet anders omschreven worden dan als slaapverwekkend saaie brave Hendriken en futloze pantoffelhelden.

Zo zet Marco Tullio Giordana in 'Pasolini un delitto Italiano' de overbekende feiten uit Enzo Siciliano's Pasolini-biografie over de moord op Pasolini keurig netjes op een rijtje. Om zijn film hapklaar te maken voor het televisie- publiek bewerkte Giordana die feiten vervolgens tot een gelikte politiefilm à la 'Tatort'. Nog minder te melden heeft Giuseppe Tarnotore (bekend van 'Il cinema paradiso' uit 1988) in zijn 'L'uomo delle stelle'.

In de jaren vijftig reisde een cameraman/talentscout door Sicilië om nieuwe gezichten voor de studiobazen in Rome te ontdekken. Voor zijn camera verschijnen alle uit de cinema en literatuur bekende Siciliaanse typen (van mafiosi tot geestelijk gestoorden en van struikrovers tot decadente edellieden). Tornatore holt ze uit tot nietszeggende karikaturen en presenteert die in pittoreske dorpjes en prachtige landschappen. Hij leverde zo een film af waarmee alleen de Siciliaanse VVV ingenomen zal zijn.

Al even deerniswekkend als de afgang van Antonioni is die van Ettore Scola met 'Romanzo di un giovane povere'. Scola die in de jaren zeventig met onder meer 'Una giornata particolare' uitgroeide tot een vooraanstaand cineast heeft jaren niet gefilmd en is duidelijk over zijn top heen. Totaal ongeïnspireerd zet hij de kijkers een moord voor die op drie manieren gepleegd kan zijn. Dezelfde gebeurtenissen steeds herhalend, laat hij tot vervelens toe zien hoe de vork in de steel zou kunnen hebben gezeten.

Het moet dus wel erg gek lopen wil er vanavond bij de prijsuitreiking ook maar één Italiaan op het podium verschijnen. Wie daar waarschijnlijk wel hun opwachting zullen maken, laat zich afleiden uit de volgende krantenkop die speculaties over de Leeuw treffend samenvat: 'Il leone vola su Francia o Vietnam'. Als outsiders naast Claude Chabrol met 'La cérémonie' en Tran Anh Hung met 'Cyclo' worden allerwegen getipt: Monteira met 'A comédia de Deus', Spike Lee met 'Clockers' en Kenneth Branagh met 'In the bleak midwinter'

Met de carrière-leeuwen worden vanavond geëerd Woody Allen, die misschien aanwezig zal zijn, Martin Scorsese, Alain Resnais, en extra in verband met het eeuwfeest van de film voor hun verdiensten voor de Italiaanse film: regisseur Giuseppe De Santis, acteur Alberto Sordi, actrice Monica Vitti, componist Ennio Morricone en producent Goffredo Lombardo.

Waarmee weer blijkt dat de Italiaanse politiek tot vindingrijke compromissen in staat is. Tot op het laatste moment is er namelijk geharreward over het aantal carrière-leeuwen. Pontecorvo wilde er acht, in verband met een zo groot mogelijk aandacht; zijn baas Rondi (de voorzitter van het Bienale-bestuur) was bang voor inflatie van deze leeuwen en wou er maar drie. Ze hebben beiden hun zin gekregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden