Vele handen maken een Jeroen Bosch

Onderzoek naar herkomst werken grootmeester

Normaal gesproken staat de Breughelzaal in het Noordbrabants Museum in het teken van Pieter Breughel de Oude. Maar hij moet nu voor drie dagen plaats maken voor een onderzoek naar een andere Brabantse grootmeester van de middeleeuwse schilderkunst: Jheronimus van Aken, beter bekend als Jeroen Bosch.

Drie panelen die in verband gebracht worden met de schilder, 'Ecce Homo', 'Verzoeking van Antonius' en 'Aanbidding der Koningen', worden door het Bosch Research and Conservation Project (BRCP) nauwkeurig onderzocht. In het midden van de zaal staat een grote stellage met een speciale camera die langs de doeken gaat. Aan de linkerkant is een lange tafel geplaatst, waar de onderzoekers de resultaten direct in hun laptops kunnen verwerken en analyseren.

Matthijs Ilsink, coördinator van het BRCP, legt uit hoe het proces in zijn werk gaat: "Onze vaste fotograaf documenteert de werken minutieus met een speciale infraroodcamera. Daarnaast bekijkt de restaurateur van het team de doeken met een stereomicroscoop. Zo kunnen we nog verder dan de fotografie zien. Hiermee leggen we ook bloot welke technieken de schilder voor de werken gebruikte."

Althans, als er van één schilder gesproken kan worden. "Wat steeds duidelijker wordt is dat Bosch aan het hoofd stond van een atelier, waarschijnlijk gerund door zijn eigen familie", aldus Ilsink. "Daarom kijken we niet alleen naar de topstukken van de hand van de meester, maar ook schilderijen als deze die daar omheen zweven." Zijn collega Ron Pronk, kunsthistoricus aan de Queens University in Canada, beaamt het bestaan van het atelier. "Zelf als je de grotere drieluiken van Bosch onderzoekt, zie je dat er meerdere handen mee bezig zijn geweest. Die meerdere handen proberen wij dus nu in kaart te brengen." En dat vlak onder de neuzen van het museumpubliek: een unicum. Hoewel het niet storm loopt, stapt er toch regelmatig een bezoeker de ruimte binnen die verwonderd staart naar alle apparatuur die op de doeken gericht zijn. Bijvoorbeeld Nijgh uit Voorburg. "Ik kwam eigenlijk voor de nieuwbouw van het museum. Maar ik vind dit ook echt geweldig, ik val met mijn neus in de boter."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden