Vele flexwerkers op universiteit hollen de wetenschap uit

Beeld thinkstock

Steeds meer wetenschappers aan universiteiten hebben een tijdelijk contract. In acht jaar tijd is het aantal wetenschappers met zo'n contract met een derde toegenomen, van 29,9 procent in 2004 tot 40,7 procent in 2012. Volgens de vakbond voor wetenschappelijk personeel (Vawo), die de cijfers onderzocht, leidt dit tot uitholling van het wetenschappelijk onderzoek.

Nederland duikelde onlangs uit de top-5 van meest concurrerende landen omdat wetenschap en markt niet goed op elkaar aansluiten.

Hoogleraren en universitair hoofddocenten zijn nog vaak vaste krachten. Het zijn de 'gewone docenten' - doorgaans gepromoveerde dertigers en veertigers die onderwijs geven en onderzoek doen en graag verder willen in een wetenschappelijke carrière - die minder in vaste dienst genomen worden. Eén op de drie is nu flexkracht, in 2004 was dat nog één op de zeven. Van de junioronderzoekers (postdocs) heeft driekwart een tijdelijk contract.

Het percentage flexwerkers op universiteiten is veel groter als de promovendi en uitzendkrachten en payrollers worden meegerekend die steeds vaker als docent of onderzoeker worden ingezet. Dan is meer dan 60 procent van het wetenschappelijk personeel in tijdelijke dienst. De meeste universiteiten bevestigen dat er uitzendkrachten werken, maar kunnen aan Trouw niet precies aangeven hoeveel.

Tussen de contracten van mannen en vrouwen zijn bovendien grote verschillen. "Weliswaar werken er steeds meer vrouwen op universiteiten, maar die stijging is vooral te danken aan de toename van tijdelijke functies", zegt Vawo-bestuurslid Marijtje Jongsma. Van alle vrouwelijke gepromoveerde wetenschappers was in 2012 meer dan de helft, 52,9 procent, in tijdelijke dienst. Van de mannen was dat 34,7 procent.

De flexibilisering binnen de universiteiten bedreigt het onderzoeks- klimaat in Nederland, vindt de vakbond. "Loopt het contract af, dan worden ze eruit geknikkerd", zegt Jongsma. "Het geld dat er is, gaat naar vaste contracten voor buitenlandse onderzoekers met veel publicaties op hun naam die snel hoogleraar kunnen worden, de 'toppertjes'. Dat zou dan goed zijn voor de positie op lijstjes van topuniversiteiten, zoals de Shangai Ranking.

"Maar visie op de wetenschap ontbreekt. Het middenkader van universitair docenten verschraalt, waardoor er veel kennis en ervaring over onderwijs en onderzoek verloren gaat."

Bovendien splitsen universiteiten het wetenschappelijke werk steeds verder op in onderwijs en onderzoek. Zo worden er flexkrachten ingehuurd om een semester college te geven, of een paar maanden ondersteunend onderzoek te doen. Voor deze mensen is er sowieso geen uitzicht op een vast contract, blijkt uit navraag van deze krant.

De koepel van Nederlandse universiteiten VSNU bevestigt de stijging van het aantal tijdelijke contractanten, en ziet het volgens een woordvoerder niet als probleem. "Flexibilisering zie je tegenwoordig in alle sectoren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden