Veldrijden wacht een zachte dood Crossers gaan op jacht naar het grote geld

EINDHOVEN - Het veldrijden lijkt op sterven na dood. De voornamelijk door Vlamingen, Brabanders, Zwitsers, Tsjechen en een verdwaalde Italiaan beoefende sport werd dit seizoen verrijkt met een extra dimensie: een met meer dan twee ton gedoteerd circuit om de wereldbeker. Maar vanuit het beschaafde Monaco plaatste het IOC-congres de vorige maand onverhoeds een haast fatale dolksteek in de rug. De als een vluchtige modegril getypeerde grote concurrent, de mountain bike, is over drie jaar in Atlanta een Olympische sport.

JOHAN WOLDENDORP

“We hebben de ontwikkeling van de ATB-fiets zwaar onderschat, dat geef ik grif toe,” bekent Gerrie van Gerwen langs het snelle parcours van de tweede wereldbekerwedstrijd in Eindhoven. De coordinator van de Stichting Bevordering Beroepswielersport (SBB) heeft zich opgeworpen als een fervente steunpilaar van het crossen. Hij schreef een omvangrijk rapport over hoe de modderworstelaars op de fiets van hun besmeurde imago bevrijd konden worden - het moet allemaal sneller, schoner en spektaculairder - hij werd de eerste voorzitter van de AICross, de club van wedstrijdorganisatoren, en creeerde naast het al tien jaar bestaande Super Prestige-circuit een competitie om de wereldbeker. Betalen de 'uitbaters' van de SP-crosses startgelden aan individuele inschrijvers, in de WB-reeks strijden leden van landenploegen om de eer en voor veldritbegrippen exorbitant hoge prijzengelden: de dagwinnaar vangt een kleine 6000 gulden, terwijl aan de bokaal die aan het eind van het winter wordt overhandigd, een envelop met ruim 45 mille kleeft. De deelnemers ontvangen geen startgeld, maar een onkostenvergoeding van 650 gulden.

Terwijl het seizoen nog maar net op gang is gekomen, hebben tal van crossers spijt als haren op hun hoofd dat ze zijn bezweken voor de verleidingen van het 'grote' geld. De armoedzaaiers van het fietsvolk vrezen de spreekwoordelijke kat in de zak te hebben gekocht, nu de beoogde hoofdsponsor van het projekt - Datelnet - de vorige week afhaakte, de plaatselijke organisatie in Contern (Luxemburg) de begroting niet rond kreeg en de betalingen van de eerste sessie (twee weken geleden in het Zwitserse Eschenbach) nog altijd onderweg zijn. Over de afrekening van 'Eindhoven' maken de veldrijders zich geen zorgen. Waar Gieten als potentieel organisator van de Nederlandse bijdrage aan de serie van vijf geen zicht op een sluitende begroting (anderhalve ton) kreeg, rammelde er in de lichtstad zowaar een geldschieter aan de poort. Het eerder genoemde Datelnet dwong kennelijk bij de NOS voldoende garanties voor een eenmalige tv-coverage af. Het ontbreken van die waarborg voor het hele WB-circus deed directeur Brus besluiten een forse streep door de deal met de UCI te halen.

Veldrijden. Eigenlijk is het het folkloristische stadium van liefdewerk, oud papier nooit ontgroeid. Slechts een enkeling wordt er rijk van. Paul Herijgers (30) bijvoorbeeld, gaf terecht zijn baan als steenbakker in de buurt van Turnhout op. De Belgische kampioen won gisteren zijn tweede wereldbekerwedstrijd en verdiende zodoende deze maand al twaalfduizend gulden. Van de vier andere crosses die hij dit seizoen reed, won hij er drie. Ook oud-wereldkampioen Radomir Simunek, in Eindhoven tweede voor Richard Groenendaal, kan zich financieel goed redden. De Tsjech heeft zorgen van geheel andere aard, maar wellicht snellen zijn grote bekendheid in de nieuwe staat en zijn relatieve rijkdom hem te hulp. Simunek werd onlangs veroordeeld tot anderhalf jaar gevangenisstraf. In november vorig jaar was hij in de buurt van zijn woonplaats Pilsen betrokken bij een ernstig auto-ongeluk. De rechter liet in zijn vonnis zwaar meewegen dat bij het ongeval drie politieagenten om het leven kwamen. Simunek verloor de zaak ook in hoger beroep. Een verzoek tot gratie is anderhalve week geleden door de Tsjechische president Havel in behandeling genomen. Bij wijze van voorschot liet de oud-toneelschrijver Simunek weten dat hij in ieder geval het cross-seizoen af kan maken.

Nederlands kampioen Henk Baars evenwel, had gehoopt aan het eind van zijn loopbaan een ton op de bank te hebben. De Brabander boerde goed na zijn wereldtitel in 1990, maar investeert nu tegen beter weten in spaargeld in iets “dat ik veel te graag doe”. “Je ziet wel van die flitsende truitjes door het beeld gaan,” schildert hij de aan het oog onttrokken armoede, “maar de meesten zijn blij dat ze het minimumloon halen. Buiten het salaris van mijn sponsor om, verdien ik hoegenaamd niets aan de wedstrijden: na aftrek van de kosten 7000 gulden bruto op jaarbasis. Ik hoef maar naar mijn banksaldo te kijken om te weten hoe de vlag er werkelijk bij hangt. Ik teer in. Over een jaar moet ik wel stoppen.” In de Super Prestige vangt Baars per cross 1700 gulden startgeld, in andere wedstrijden de helft of nog minder. En de twee manches om de wereldbeker hebben hem alleen maar geld gekost. “In Eindhoven ben ik door pech buiten de prijzen gevallen. Ik krijg een onkostenvergoeding van ruim 600 gulden, maar heb voor 1500 gulden materiaal kapot gereden. En dan heb ik nog het geluk dat ik om de hoek woon.”

Baars peinst er niet over op 12 december op eigen risico naar het Spaanse Igorre te rijden, plaats van handeling van de derde WB-cross. Op Herijgers en nog een enkeling na, ventileren de meeste Belgen dezelfde mening. Van Gerwen weigert het allemaal zo somber te zien. Het afhaken van de sponsor voor de wereldbeker, ach dat moeten we niet dramatiseren. De UCI staat garant voor het totale prijzenpakket van 234 000 gulden en is groot en rijk genoeg - zowel materieel als geestelijk - om de crossers niet in de kou te zetten, redeneert de Brabander. “Er is geen paniek. Bij onderhandelingen zet je in op 100 procent. Je hoopt vervolgens op 80 procent en moet constateren dat je er niet meer dan 60 uithaalt. Dat is een teleurstelling, maar ook een teken dat we er harder tegenaan moeten.” De persoon Van Gerwen moet je evenmin iets verwijten, vindt hijzelf. “Ik word gezien als de verpersoonlijking van de wereldbeker, terwijl ik niet meer ben dan een simpele SBB-coordinator. Ik ben geen sponsorzoeker, daar heeft de UCI een apart bureau voor. Maar wat is de UCI nu eigenlijk? In feite bestaat die club nog maar twee jaar. Daarvoor had je Jekiel (de bejaarde, uit Polen afkomstige algemeen secretaris - red) en een secretaresse. De oostblokmentaliteit heerste in alle geledingen. Met het vallen van de Berlijnse muur werd de UCI bevrijd van de invloeden van het oostblok.”

Het zijn fantastische bespiegelingen, die Baars cs voorlopig niet verder helpen. En de slag met de ATB-fiets lijkt al na een homerun definitief verloren. Van Gerwen ziet beide disciplines vredig in elkaar overvloeien en introduceert nogal opportunistisch een nieuwe kreet: ATBX, waar X voor cross staat. Het lijkt op de gedroomde vrijage van een dakloze met een rijke prinses. Van Gerwen ziet coureurs op een mountain bike veldritten winnen, en omgekeerd. “Het verschil valt straks niet meer waar te nemen,” denkt de coordinator. Reeler lijkt het dat het veldrijden als een Vlaams-Brabants onderonsje zal vegeteren en uiteindelijk (binnenkort) bij gebrek aan vers bloed ten onder zal gaan. Het ATB-fietsen heeft met zijn Olympische uitstraling onmiskenbaar de toekomst. Van Gerwen: “Voor ons is het een prikkel om het in no time goed aan te pakken.” Baars: “Wat ik zou doen als ik twintig was? Mountain biken!”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden