Veiligheid Russische luchtvaart heeft beroerde reputatie

Wrakstukken van het neergestorte Russische toestel in Egypte.Beeld epa

"Bij het opstijgen trilde het toestel zo hard dat ik bad dat het niet uit elkaar zou vallen", schrijft Valeri op een Russische website waar reizigers hun ervaringen delen met verschillende luchtvaartmaatschappijen. Valeri vloog vorig jaar met zijn vrouw naar Sharm-el-Sheikh met een toestel van Kogalimavia, de maatschappij waartoe de zaterdag verongelukte Airbus behoorde.

Blogger Sergej Plotkin beschrijft hoe hij met dezelfde vervoerder angstige momenten beleefde. "Vorig jaar keken mijn broer en ik elkaar ongerust aan. We dachten zelfs dat het toestel zou terugkeren naar het vliegveld." Volgens hem kwam het meermalen voor dat een toestel van deze maatschappij vreemde geluiden maakten die de passagiers angst aanjoegen.

Vliegende doodskisten
Rusland heeft al jarenlang een beroerde reputatie waar het gaat om de veiligheid van de burgerluchtvaart. 'Vliegende doodskisten' is een etiket dat Russische toestellen in het verleden nogal eens is opgeplakt. De geleidelijke vervanging de afgelopen decennia van de traditionele Toepolevs en Iljoesjins door Boeings en Airbussen heeft dat niet kunnen veranderen.

Veel ongelukken zijn aantoonbaar te wijten aan menselijke fouten. Er zijn gevallen bekend van dronken piloten, van piloten die te weinig ervaring hadden met de Boeing om in een noodsituatie adequaat te kunnen reageren, zelfs van een piloot die zijn zoontje achter de stuurknuppel van een Airbus liet zitten, waarna het toestel omlaag stortte.

Bezuinigen waar ze maar kunnen
Verhoudingsgewijs veel noodsituaties doen zich voor met toestellen van de tientallen kleinere luchtvaartmaatschappijen, zoals Kogalimavia, die gretig inspringen op de grote vraag naar goedkope chartervluchten naar populaire vakantiebestemmingen in Egypte of Turkije. De bedrijven moeten tegen forse bedragen vliegtuigen leasen, hebben doorgaans beperkte financiële middelen en bezuinigen daarom waar ze maar kunnen.

Brandstof aan boord is toereikend voor de vlucht, maar vaak onvoldoende voor eventuele calamiteiten, een situatie die al in de jaren negentig algemeen voorkwam, toen piloten niet zelden met contant geld op reis moesten om op de plaats van bestemming te kunnen bijtanken voor de terugvlucht.

Mankementen
Vaak ook worden oude toestellen ingezet, zoals de meer dan dertig jaar oude Toepolev-134 van RusAir die in 2011 neerstortte in Karelië. Het ramptoestel in de Sinaï was achttien jaar oud en had in 2001 al een flinke beschadiging opgelopen van het staartstuk. Volgens de laatste inspectie zou het toestel technisch in orde zijn geweest.

Maar volgens Russische media komt het voor dat met die inspecties de hand wordt gelicht en dat tegen betaling mankementen 'over het hoofd worden gezien'. De ex-vrouw van een van de zaterdag omgekomen piloten vertelt dat haar man kort voor vertrek over de telefoon tegen zijn dochter klaagde over de technische toestand van het vliegtuig.

"Kleine maatschappijen knopen de eindjes aan elkaar en bezuinigen op absoluut alles, vliegtuigen, reserve-onderdelen, salarissen van piloten", klaagde piloot Nikolaj Tsjernikov na de ramp in 2011 tegen de Komsomolskaja Pravda. Er is volgens hem ook geen geld voor de training van piloten, met alle gevolgen van dien, en in geval van een ongeluk wordt de schuld in de regel op de bemanning geschoven.

Ook de exploitant van de zaterdag neergestorte Airbus zou de nodige financiële problemen hebben. Volgens de krant Izvestija heeft het bedrijf een schuld van pakweg een half miljoen euro bij het Russische pensioenfonds, en krijgen zowel de piloten als het boordpersoneel maandenlang geen loon uitbetaald. De leiding van Kogalymavia ontkent de aantijgingen.

Rouwbetuigingen

Bloemen, brandende kaarsen, speelgoedbeertjes, een engeltje en een gevouwd papieren vliegtuigje. Vele tientallen Oekraïners lieten ze sinds zaterdagmiddag achter voor het gebouw van de Russische ambassade in Kiev, als blijk van medeleven met de nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp in de Sinaï.

Maar de rouwbetuigingen in Kiev zijn bescheiden van omvang en staan in geen verhouding tot de bloemenzee die hierin juli vorig jaar was te zien na het neerhalen van vlucht MH17. "Russen, wij rouwen samen met jullie", staat geschreven op een stuk papier tussen de bloemen, met daarboven een opsomming van eerdere Russische tragedies die ook in buurland Oekraïne medeleven opriepen, zoals het gijzeldrama in een Moskous theater in 2002, de ramp met de onderzeeër Koersk, of diverse terreuraanslagen die aan honderden mensen het leven kostten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden