Veilige keus Librisjury verrast

AMSTERDAM - Alfred Kossmann, de 74-jarige schrijver die gisteravond de Libris Literatuurprijs 1996 kreeg voor zijn roman met de toepasselijke titel 'Huldigingen', is met zijn bijna twintig romans en even zovele essay- en dichtbundels een gearriveerd schrijver. Toch verwachtte niemand dat hij de prijs voor het beste boek van het afgelopen jaar in de wacht zou slepen.

De keuze van de jury - naast Van Kemenade bestaande uit Wiljan van den Akker, Tom van Deel, Inez van Dullemen en Marc Reynebeau - juist 'Huldigingen' te bekronen, is dan ook even veilig als verrassend te noemen. Veilig, omdat Kossmann vanaf het moment dat hij zijn eerste roman publiceerde, 'De Nederlaag' uit 1953, veel waardering oogstte voor de scherpe stijl en ingenieuze compositie van zijn boeken. Hij kreeg voor zijn romandebuut de Van der Hoogtprijs en in 1980 de Constantijn Huygensprijs.

Verrassend is de keuze van de Librisjury evenwel, omdat het omvangrijke werk van Kossmann gedurende de afgelopen vier decennia zeer consistent is gebleken. Hij is zich daar zelf ook altijd terdege van bewust geweest. “Ieder boek is een hoofdstuk in één boek, dat gevoel heb ik heel sterk. Ik geloof niet dat mijn boeken zo zijn veranderd,” zei hij een aantal jaren geleden in een interview in Bzzletin.

Je zou je kunnen afvragen waarom de jury van de prijs voor het beste boek van het afgelopen jaar de laatst verschenen roman van een zo gelijkmatige, gearriveerde schrijver verkiest boven, bijvoorbeeld, de eveneens voor de Libris Literatuurprijs genomineerde 'De Opdracht' van Wessel te Gussinklo en 'De heerlijkheid van Julia' van Oscar van den Boogaard. Díe boeken geven een duidelijke vernieuwing binnen het werk van die schrijvers te zien. Is 'Huldigingen', afgezet tegen de rest van Kossmanns boeken, wel zo'n opvallende roman?

“Ieder mens is een verzinsel van zichzelf. Iedereen is een romanfiguur. Iedereen leeft als een romanfiguur,” stelde Kossmann een aantal jaren geleden. Zijn uitspraak zou goed kunnen dienen als uitleg van het thema van 'Huldigingen'. De hoofdpersoon uit die roman, de 79-jarige Jacob Drent, wordt door de ogen van vijf verschillende personages beschreven, en krijgt daardoor ook niet één gezicht. Tot op de laatste bladzijde blijft onduidelijk of Drent een briljante geleerde is of een charlatan en een plagiator. Het juryrapport spreekt van 'een caleidoscopisch verhaal' en “een boek waarin in feite verhalen in verhalen in verhalen verteld worden rondom een hoofdpersoon die maar niet komt vast te liggen.”

De ongrijpbaarheid van Jacob Drent is niet zozeer geboren uit Kosmanns zucht naar 'experiment', wat de jury vorige maand bij de bekendmaking van de zes genomineerden nog tot norm leek te verheffen, of flitsende postmoderne inzichten. Het is slechts de terugkeer van de subtiele behandeling van de werkelijkheid die Kossmanns werk al jaren kenmerkt.

Kennelijk heeft het argument van uniciteit of vernieuwing voor de juryleden niet de doorslag gegeven. De bekende licht melancholische en tegelijk ironische toon in Kossmanns laatst verschenen roman heeft ze uiteindelijk toch over een andere streep getrokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden