Veel verdienen ze niet in kamp Zaatari, maar geld is geld

reportage Jonge kostwinners in Jordaans vluchtelingenkamp

KAMP ZAATARI, JORDANIË - Amer heeft een opvallend T-shirt aan op deze mooie winterdag in Zaatari. Het is wit en achterop staat in grote Arabische letters: 'Ga terug naar school en vergaar kennis!'

Het is goed dat de 13-jarige Amer zo'n bijzonder shirt aan heeft getrokken, want dan lopen hij en zijn broertje Hadi van elf meer in de gaten en onderscheiden ze zich van hun concurrenten. Daarmee is de kans groter dat ze een klusje krijgen, wat geld bijverdienen en zo hun familie van acht te eten kunnen geven.

Amer, die een kruiwagen door de grootste winkelstraat van Kamp Zaatari zeult om daarmee spullen te kunnen vervoeren, is de kostwinner van zijn familie. Hij krijgt hulp van Hadi. Hun vader heeft geen werk in het kamp. "Ik ben de oudste", zegt Amer met een ernstig gezicht waar de hele straat lang amper een glimlachje op verschijnt. "Ik moet voor de anderen zorgen. Veel verdienen we niet, maar geld is geld. Olie en rijst krijg je hier gratis, maar we hebben ook groenten en kleren nodig en die kosten geld."

De serieuze Amer en zijn wat speelsere broertje wonen al anderhalf jaar in Zaatari. Ze gaan niet naar school en daarmee zijn ze bepaald niet uniek. Van de 30.000 leerplichtige kinderen in Zaatari staan er volgens Unicef 19.000 ingeschreven bij een school. Van hen volgen er slechts 12.000 daadwerkelijk onderwijs, schat de VN-kampcoördinator - nog altijd een stuk meer dan de vierduizend van een paar maanden geleden.

De scholieren krijgen het voor hen vreemde Jordaanse curriculum voorgeschoteld, onderwezen door Jordaanse leraren. De scholen zijn te klein. Meisjes gaan 's ochtends naar school, jongens 's middags, en ze zitten in klassen van soms wel tachtig leerlingen. De rest van de kinderen wordt om uiteenlopende redenen thuisgehouden.

De belangrijkste: ze moeten werken voor de kost. Op de Shams-Elysées, zoals de belangrijkste winkelstraat wordt genoemd (Sham is Arabisch voor Syrië), struikel je over jongetjes met kruiwagens. Maar kinderen werken ook in een van de honderden winkels, of smokkelen goederen in en uit het kamp.

Hadi ging eerst wel naar school, vertelt hij, maar daar kreeg hij al snel zijn bekomst van. Thuis in Deraa, in het zuiden van Syrië, vond hij school leuk - vooral vanwege gym en het voetballen tijdens het speelkwartier - maar hier kan hij de klas missen als kiespijn. Hij is niet bang dat hij veel kennis misloopt. "Ik leerde toch niks. De lerares zat de hele tijd met haar telefoon te spelen. Leraren geven hier twee minuten les en daarna mag je het zelf uitzoeken. Bij examens geven ze de antwoorden erbij."

Als de jongens even later een zijstraat van de Shams-Elysées inslaan en Hadi's school passeren, klimmen er net een paar jongens over het 2,5 meter hoge hek. Dat deed hij zelf vroeger ook, lacht Hadi voorzichtig. Bang dat zijn oud-leraren hem zien, is hij niet. "Zij zijn alleen maar blij als kinderen niet komen opdagen. Dan hebben ze een excuus om geen les te geven." Zijn zusjes gaan nog wel naar school.

Er steekt plots een koude wind op, die wolken woestijnzand door de straten jaagt en een flinterdun laagje achterlaat op de huid. Hadi en Amer lopen onverstoorbaar door. Op de vraag wat ze graag doen in hun vrije tijd, blijft het stil. "We werken van tien tot zes", zegt Amer. "Daarna gaan we naar huis, naar onze containerwoning. Soms kijken we een beetje tv."

En verder lopen ze, op zoek naar een klus.

Vluchtelingenstad Locatie: Shams-Élysées
Kamp Zaatari werd anderhalf jaar geleden opgericht om Syrische vluchtelingen in Jordanië op te vangen. Het is uitgegroeid tot het op een na grootste vluchtelingenkamp ter wereld, met nu 80.000 inwoners. In Trouw een serie over deze stad-in-wording, die steeds meer permanente trekjes krijgt.

Vandaag: De winkelstraat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden