Veel stijl, weinig sturing in speech Trump

Van een presidentiële toespraak worden momenten van emotie en eenheid verwacht, en voor het eerst wist Trump die ruimschoots te leveren. Beeld Photo News
Van een presidentiële toespraak worden momenten van emotie en eenheid verwacht, en voor het eerst wist Trump die ruimschoots te leveren.Beeld Photo News

Met een maand vertraging hebben de Amerikanen dan toch president Donald J. Trump gepresenteerd gekregen. In een redevoering tot het Congres hield de nieuwe bewoner van het Witte Huis zich dinsdagavond aan zijn tekst.

Die tekst herinnerde nog maar hier en daar aan de weinig presidentiële Trump waar ze het tot dan toe mee hadden moeten doen.

De eigenwaan en paranoia uit zijn tweets deden even een stapje opzij; zijn oorlog met de media bleef ongenoemd. De ontevredenheid van zijn kiezers met hoe het in Amerika er aan toe gaat kreeg ruim baan, maar die werd nu beantwoord met lyrisch geschilderde hoop.

Vergezichten

Over negen jaar, beloofde Trump, bij het 250-jarig bestaan van het land, staat er weer een prachtig en welvarend Amerika op de kaart. "Denk aan de wonderen die we kunnen verrichten als we de dromen van ons volk de kans geven. Genezing van ziekten die ons altijd hebben geplaagd, dat is niet teveel om te hopen. Voetafdrukken van Amerikanen op verre werelden, die zijn niet te groot om van te dromen. Miljoenen die opgetild worden van bijstand naar werk, dat is niet teveel om te verwachten. En straten waar moeders niet bang hoeven te zijn, scholen waar kinderen in vrede les krijgen, en banen waarmee Amerikanen het goed hebben en groeien, dat is allemaal niet teveel gevraagd."

Voor stijl en mooie vergezichten kreeg de president punten van commentatoren en publiek – in een bliksempeiling van CNN was 78 procent van de kijkers erover te spreken). Maar aan beleidsmatige inhoud had hij heel wat minder te bieden. De sturing, de invulling van zijn plannen, waarop vooral veel Republikeinse Congresleden zullen hebben gehoopt, kwam maar mondjesmaat. Waar bijvoorbeeld de biljoen dollar vandaan moeten komen die Trump wil investeren in nieuwe wegen en bruggen, is nog steeds niet bekend. En ook over het verlagen van de belastingen, en eventuele heffingen op import, bleef hij vaag.

En met geen woord noemde hij Rusland, het land dat de VS op allerlei manieren uitdaagt, van Syrië tot in de computers van politieke partijen, en waarmee zijn medewerkers zulke opvallend nauwe banden hebben, dat het Congres dat wil onderzoeken.

Obamacare

Wel concreet werd Trump over de vervanging van Obamacare, het zorgstelsel waarin elke Amerikaan, tot afgrijzen van conservatief Amerika, verplicht een zorgverzekering moet hebben. Een compleet plan voor vervanging hebben de Republikeinen ondanks zeven jaar bedenktijd nog niet kunnen presenteren. Trump zette de lijnen uit: het nieuwe stelsel moet iedereen een verzekering bieden, ook mensen die al iets mankeren. Het moet een soepele overgang bieden vanuit het huidige systeem. Het moet zorgen voor lagere prijzen voor geneesmiddelen. En het moet mensen die niet veel verdienen helpen hun polis te betalen met toeslagen via de belastingen.

Een systeem dat aan die voorwaarden voldoet, lijkt eigenlijk best wel op Obamacare, en dat is de reden dat het bij veel rechtse Republikeinen op verzet zal stuiten.

Illegalen

Even zag het er naar uit dat Trump ook op een ander belangrijk politiek strijdpunt een milde – en heel verrassende – richting zou kiezen. Tijdens een lunch met presentatoren van nieuwsprogramma's – een traditie op de dag van zo'n toespraak tot het Congres – zei hij dat het land toe is aan een definitieve regeling van het probleem van de miljoenen buitenlanders zonder verblijfsvergunning. Velen zouden wat hem betreft een legale status moeten kunnen krijgen. In de regeerperiode van Obama kwamen Republikeinen en Democraten op een haar na tot zo'n regeling. Maar in zijn toespraak kwam dat element niet voor. Hij hield het bij een algemene oproep aan Republikeinen en Democraten om er samen uit te komen, en de oplossing te vinden 'die ons nu al decennia lang ontglipt'.

Veel van Trumps kiezers gruwen van de gedachte dat illegaal het land binnenkomen uiteindelijk beloond zou worden. Zij zien deze immigranten vooral als concurrenten voor hun banen, en als criminelen. Tijdens de campagne sloot Trump zich daar volmondig bij aan, en tijdens zijn rede voor het Congres deed hij dat toch ook weer. Hij had familieleden uitgenodigd van twee mensen die werden gedood door immigranten zonder papieren. Hij laat binnen het ministerie van justitie een speciale dienst oprichten die slachtoffers van deze groep moet helpen. Dat statistieken uitwijzen dat Amerikanen gemiddeld meer misdaden plegen dan buitenlanders zonder papieren, wil er bij de president niet in, of hij kan het gewoon niet gebruiken.

Militaire actie

Net zo houdt Trump zich vast aan zijn eigen waarheid als het gaat om de eerste militaire actie waar hij toestemming voor gaf, de aanval op een locatie van Al-Qaeda in Jemen. Daar kwam een lid van het roemruchte commandokorps Navy SEALS, Ryan Owens, bij om. Hoewel het doel van de actie, het gevangennemen van een van de leiders van Al Qaeda, niet werd bereikt, beschreef het Witte Huis de actie toch als een groot succes, waarbij veel belangrijke informatie werd buitgemaakt. Deze week lekte uit dat de krijgsmacht die tevredenheid niet deelt, maar Trump vocht tijdens zijn speech tot het Congres terug: "Ik heb net gesproken met onze geweldige generaal [minister van defensie James ] Mattis, die nog eens bevestigde, en ik citeer, dat 'Ryan deel uitmaakte van een zeer succesvolle aanval die grote hoeveelheden essentiële inlichtingen heeft opgeleverd, die zullen leiden tot veel meer overwinningen in de toekomst tegen onze vijand." En hij leidde het Congres in een langdurig applaus voor de aanwezige weduwe van Owens.

Zulke momenten van emotie en eenheid worden verwacht van een presidentiële toespraak, en voor het eerst wist Trump die ruimschoots te leveren. Ook de Democraten konden niet anders dan applaudisseren toen de president, helemaal aan het begin, zijn afkeuring uitsprak over het schenden van joodse graven, en over een racistische schietpartij waar een Indiër in Kansas bij omkwam en een ander bij gewond raakte.

Veel zuiniger was het Democratische applaus bij meer Trumpiaanse gemeenplaatsen, zoals toen hij zei dat 'Een nieuwe nationale trots ons land bevangt. En een nieuwe golf van optimisme onmogelijke dromen binnen ons bereik brengt. Wat we meemaken is een vernieuwing van de Amerikaanse geest."

En ze lachten hem zelfs uit toen hij zijn zinsnede uit de campagne tevoorschijn haalde, en claimde dat 'we begonnen zijn het moeras van corruptie droog te leggen.' De Republikeinse collega's begonnen snel te klappen om dat gehoon te overstemmen. Het moet een hele opluchting voor hen zijn geweest: een president waar je voluit kunt applaudisseren. Al is het maar één avond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden