Veel sterfte op intensive care vermijdbaar

Op intensive care-afdelingen kunnen enkele honderden doden worden voorkomen als patiënten preventief antibiotica krijgen. Dat concluderen Nederlandse artsen.

Patiënten die langer dan twee dagen op een intensive care (IC) liggen, lopen flinke kans op een infectie, soms met dodelijke afloop. Zulke drama’s kunnen in veel gevallen worden voorkomen met preventieve antibiotica, blijkt uit een groot Nederlands onderzoek. Er deden bijna 6000 patiënten uit dertien ziekenhuizen aan mee.

Ongeveer een kwart van de patiënten overleed binnen een maand. Bij degenen die preventief antibiotica kregen, lag de sterfte 3 procent lager. Die winst lijkt misschien bescheiden, maar op de geschatte 18.000 patiënten die ieder jaar langdurig op een IC liggen, zou het 540 sterfgevallen schelen. In de praktijk zal het voordeel iets kleiner zijn, want een kwart van de IC’s werkt nu al met preventieve antibiotica, zo bleek vorig jaar uit een inventarisatie.

„Het lijdt geen twijfel dat we deze methode snel moeten invoeren op alle Nederlandse IC’s”, zegt hoofdonderzoekster Anne Marie de Smet, intensivist in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. „Je zou zelfs kunnen bekijken of het op Europese schaal kan.” De antibiotica zijn overal beschikbaar en niet duur, dus veel moeite hoeft het niet te kosten.

Er is één ’maar’, schrijven de onderzoekers in het vakblad New England Journal of Medicine . Bij het gebruik van antibiotica op grote schaal kunnen bacteriën resistent worden, reden waarom Nederlandse artsen altijd zuinig met de middelen omgaan. „Als er resistentie optreedt, wordt het lastiger om patiënten te behandelen”, zegt de Utrechtse arts-microbioloog en mede-onderzoeker Marc Bonten. „Het relatief kleine voordeel van 3 procent ben je dan zo kwijt.”

Desondanks pleit ook Bonten voor een snelle invoering van de preventieve aanpak op IC’s. De balans is volgens hem positief, omdat tijdens het onderzoek geen extra resistentie aan het licht kwam en omdat zich bij eerder Nederlands onderzoek evenmin problemen voordeden. „We hebben in elk geval een voordeel op korte termijn. Garanties voor de lange termijn zijn er nooit, net als met aandelen.”

Het idee van preventieve antibiotica is in de jaren tachtig bedacht in Groningen, voor de behandeling van patiënten met leukemie. Ook zij zijn kwetsbaar voor infecties. Gaandeweg sijpelde de aanpak door naar IC’s. Aanvankelijk kregen patiënten de antibiotica toegediend via slangetjes in de maag en de bloedbaan, later ook alleen via een mondpasta. Die laatste methode werkt net zo goed als de eerste, concluderen de onderzoekers. Dat komt de toepasbaarheid van de therapie ten goede. De medici willen de komende tijd uitzoeken of een van beide benaderingen wellicht minder resistentiegevaar met zich meebrengt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden