Veel meer geld nodig voor restauratie Rijksmonumenten

Eusebiuskerk na de slag om Arnhem en na de restauratie in de jaren zestig. Beeld anp

De provincies vragen het Rijk om hulp om 36 beeldbepalende monumenten te restaureren. Uit een inventarisatie blijkt dat er veel te weinig geld beschikbaar is. Vandaag vragen ze minister Jet Bussemaker om een meer 'realistisch budget'.

Volgens een berekening van het Interprovinciaal Overleg (IPO) gaat de restauratie van de 36 zogenoemde 'kanjermonumenten' de komende vijf jaar zo'n 373 miljoen euro kosten. Daarbij komt nog eens 262 miljoen voor de restauratie van de Maastunnel in Rotterdam, de oudste tunnel van Nederland. 18 van de monumenten zijn zeer dringend toe aan een opknapbeurt, volgens het IPO.

Vertraging
Sinds 2012 zorgen de provincies voor het onderhoud van rijksmonumenten. Het Rijk draagt daar jaarlijks twintig miljoen euro aan bij dat de provincies onderling verdelen. Dat budget is vooral bedoeld voor kleinere lopende zaken. Voor grotere projecten zouden aparte afspraken worden gemaakt, maar dat is er tot nu toe niet van gekomen en grotere projecten zoals bijvoorbeeld de Eusebiuskerk in Arnhem hebben daardoor flinke vertraging opgelopen.

Volgens een woordvoerder van het IPO zit er een 'enorm gat' tussen de rijksbijdrage nu en de kosten die moeten worden gemaakt. "Financieel gezien ligt de verantwoordelijkheid voor rijksmonumenten nog altijd bij het Rijk. De vraag aan minister Bussemaker komt dus niet helemaal uit de lucht vallen", aldus de woordvoerder.

Eusebiuskerk in Arnhem
Bij de Eusebiuskerk werd al in 2007 geconstateerd dat er grote problemen waren met de kerk die het 'icoon is van de wederopbouw', volgens bouwmeester Peter Koelewijn die werkt in opdracht van Stichting Eusebius.

De kerk werd in 1944 bij de slag om Arnhem zeer zwaar getroffen en daarbij stortte de toren in het schip. In de jaren zestig werd de kerk opnieuw opgebouwd van baksteen en met een goede fundering. "Er leefde heel sterk het idee 'ons krijgen ze niet klein' en dus werd de toren nog mooier en hoger gemaakt", vertelt Koelewijn.

Tekst loopt door onder de foto

Al sinds 2009 staat de Eusebiuskerk in de steigers. Beeld anp

Het probleem nu zit vooral in 'het behang': de laag van Duits tufsteen die om te kerk werd aangebracht en die niet tegen water kan. Dat brokkelt af en omdat de grote hoeken niet verankert zijn bestaat het risico dat ze naar beneden komen. "Het is echt gevaarlijk", aldus Koelewijn.

Al sinds 2009 staat de kerk in de steigers. Deels als valbeveiliging, maar ook in verband met de restauratie, die nooit echt van de grond is gekomen. "Het is geen gezicht", volgens Koelewijn. "Inmiddels heeft de binnenstad van Arnhem een behoorlijke facelift gehad, maar die kerk staat nog steeds in de steigers."

Al sinds 2011, het jaar voor de decentralisatie, is er geen bijdrage meer gekomen van het Rijk. Als de minister de provincies tegemoet komt in de kosten en de grote restauratie echt van start gaat, kan alles halverwege 2019 klaar zijn. "Precies op tijd voor de evenementen in het kader van 75-jaar slag om Arnhem", hoopt Koelewijn.

Maastunnel
Andere beeldbepalende monumenten die dringend gerestaureerd moeten worden zijn onder meer de Domtoren (20 miljoen) en de Domkerk (10 miljoen) in Utrecht, Paleis Soestdijk (45 miljoen) en het Amsterdamse Centraal Station (50 miljoen).

De Maastunnel is in de begroting losgekoppeld van de andere monumenten vanwege het enorme bedrag (262 miljoen) dat met de restauratie is gemoeid. De oudste tunnel van Nederland is een infrastructureel gebouw, maar staat ook op de monumentenlijst.

Renovatie is noodzakelijk omdat het beton in de bijna 75 jaar oude tunnel is aangetast. Bovendien moet de drukste oeververbinding in Rotterdam in 2019 voldoen aan wettelijke veiligheidsregels. Daarnaast is er groot technisch onderhoud nodig aan de technische installaties van de tunnel.

De maastunnel in 1985. Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden