Veel krokodillentranen in Frankrijk bij vertrek van Juppé

PARIJS - In een plechtige toespraak heeft president Jacques Chirac het Franse volk gevraagd om op de politieke partijen te stemmen die zijn beleid uitvoeren. Chirac nam daarmee in feite de leiding van de verkiezingscampagne voor RPR en UDF over van Alain Juppé, die als premier en campagneleider in ongenade is gevallen na de verkiezingen van zondag.

HANS MASSELINK

Juppé moest wijken na de 'boodschap' van het volk afgelopen zondag, zei de president. Chirac pleitte in een zo neutraal mogelijke rede voor voortzetting van de weg die onder zijn leiding werd ingeslagen, die uiteindelijk leidt tot een “sterke groei waar iedereen van zal profiteren”. Chirac noemde nog even de 'socialisten van gisteren' die niet weer op het toneel moeten verschijnen en vroeg om 'modern te stemmen'.

Met zijn interventie probeert Chirac het tij te keren na de voor 'rechts' desastreus verlopen eerste ronde. Juppé is nu de zondebok voor de 'boodschap' van de kiezers. Zijn impopulariteit had een te grote invloed op het stemgedrag van de kiezer, heet het. Juppé, enkele jaren geleden nog de grootste belofte in de Franse politiek, werd op het offerblok gelegd. Krokodillentranen rolden bij zijn politieke verwanten. Ze prezen hem om zijn moed, maar in werkelijkheid haalden ze opgelucht adem.

In eigen kring was Juppé nauwelijks nog geliefd. Bewondering bestond er voor zijn snelle manier van denken en handelen. Hij had de bijnaam Amstrad omdat hij zo vlug was als een computer. Als minister van buitenlandse zaken in de regering Balladur had hij zijn zaakjes goed voor elkaar. Hij was open en toegankelijk. Maar als regeringsleider veranderde hij. Zijn ministers en medewerkers vonden hem gesloten, arrogant, onverzoenlijk, autoritair en bits. Hij nam niet de tijd om naar anderen te luisteren. Een 'merci' kon er nooit af en van delegeren had hij niet gehoord. Deze 'beste onder ons' zoals Chirac hem noemde, ging steeds vaker anderen de les lezen. Daar houden politici niet van.

Ook onder de Franse bevolking was er al snel een omslag na zijn aantreden twee jaar geleden. In mei 1995, na de presidentsverkiezingen, was volgens de peilingen 59 procent van de Fransen vol lof over Juppé, vier maanden later na het ontslag van minister van financien Alain Madelin was dit nog maar 29 procent.

Juppé's premierschap was een deeltijdbaan, hij is tevens leider van de RPR en burgemeester van Bordeaux. De vraag is of hij nog wel het partijleiderschap kan behouden of dat zijn politieke val zich doorzet, geheel volgens het Brinkmanscenario. Hij kan verantwoordelijk worden gesteld voor de verkiezingsresultaten.

Mocht rechts alsnog winnen komende zondag dan wacht de nieuwe premier een moeilijke taak. Hij moet het geschonden imago van de regeringscoalitie herstellen, de door Juppé ingeslagen weg aannemelijk maken voor de Franse bevolking.

Chirac noemde gisteravond in zijn tv-toespraak geen naam van een mogelijke opvolger. Maar in Parijs worden twee favorieten genoemd: parlementsvoorzitter Philippe Séguin en oud-premier Edouard Balladur. Deze Balladur zette gisteren in het dagblad Le Monde al uiteen hoe hij de zaken zal aanpakken met een liberalisme 'à la francaise'.

Balladur was als premier van een rechtse regering onder president Francois Mitterrand redelijk populair. De Fransen zagen in hem een integere staatsman, onkreukbaar in zijn optreden. Balladur wist dat hij bewonderd werd en besloot daarop mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Dit was volledig tegen het zere been van de toenmalige RPR-partijleider Jacques Chirac, voor wie het presidentschap het hoogste doel in zijn carrière was. Het werd een felle broederstrijd tussen de twee neo-gaullisten. Chirac won, Balladur was bitter teleurgesteld. Pas enkele weken geleden is het geschil tussen de twee bijgelegd.

De naam die het meest wordt genoemd als opvolger van Juppé is die van Séguin, die zich volgens de opiniepeilingen de populairste politicus van Frankrijk mag noemen. Hij heeft een sterk sociaal gevoel, weet zijn boodschap goed over te brengen. En als een altijd goedgemutste gemoedelijke brombeer weet hij de sympathie van de Fransen te wekken. In 1992 leidde hij de oppositie tegen het Verdrag van Maastricht. Maar nu Europa al in zo'n vergevorderd stadium van samenwerken is, wil hij wel meewerken. In zijn verkiezingscampagne toonde hij zich voorstander van een “gematigd, gecorrigeerd liberalisme”. Volgens Séguin is er geen andere keus mogelijk, “zoniet dan kunnen we beter naar huis gaan en de financiële markten laten regeren.”

In Le Monde hield de minister van post en telecommunicatie Francois Fillon een vlammend betoog vóór de keuze van Séguin als eerste minister. Hij is volgens Fillon de enige die “een synthese kan maken tussen liberale en sociale opvattingen.” Séguin kan sterke persoonlijkheden met verschillende meningen tot elkaar brengen. Bovendien is hij de enige die ervoor kan zorgen dat de Fransen de Europese regelgeving aanvaarden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden