Veel huizen nog lang 'onder water'

Voor banken dreigen echter geen problemen, want Nederlanders zijn heel nette hypotheek-betalers

Het 'onderwaterprobleem' op de woningmarkt is zeer hardnekkig. Op dit moment hebben 1,1 miljoen huishoudens een hypotheek die hoger is dan de waarde van de woning. Zelfs als de huizenprijzen vanaf dit jaar weer met 2 procent per jaar stijgen, staat over tien jaar een kwart van deze woningen nog steeds onder water.

Die rekensom maakt De Nederlandsche Bank (DNB) in het gisteren verschenen Overzicht Financiële Stabiliteit. In dat document worden ieder half jaar de risico's in de financiële sector onder de loep genomen.

In de jaren tachtig was de huizenmarkt de toenmalige dip veel sneller te boven; binnen tien jaar was het onderwaterprobleem toen verdwenen. Dat gaat nu niet gebeuren en al helemaal niet als een pessimistischer scenario bewaarheid wordt. In dat script blijven de huizenprijzen constant op het huidige niveau en lossen woningbezitters niet extra af. Dan zit maar liefst twee derde van de onderwaterhuizen over tien jaar nog steeds in die netelige situatie.

Desondanks vormen de hypotheken geen groot risico op de balans van de Nederlandse banken, oordeelt de centrale bank. Nederlanders zijn zeer nette betalers als het om de hypotheek gaat. Die staat bovenaan de prioriteitenlijst. Het aantal wanbetalers is dan ook nog relatief klein: 1,3 procent van de woningbezitters heeft een achterstand bij het betalen van de maandelijkse hypotheek. Hun aantal zal toenemen, verwacht DNB, omdat de werkloosheid nog steeds stijgt, maar het blijft een klein percentage.

Nederland kent daarnaast de Nationale Hypotheek Garantie die als stootkussen een deel van de klappen opvangt. De helft van de hypotheken onder water valt onder deze garantie. Bij verkoop van zo'n huis komt het risico van de restschuld voor rekening van de overheid, constateert DNB. Banken doen daarnaast, volgens de centrale bank, voldoende moeite om met individuele huizenbezitters afspraken te maken indien er financiële problemen dreigen.

Kortom, concludeert DNB: de Nederlandse hypotheekportefeuille is gezond. De huisleningen zijn geen hindernis voor Nederlandse banken om de stresstesten en toetsen te doorstaan die dit jaar plaatsvinden in het kader van de vorming van de Europese bankenunie.

Nederlandse banken gaan daar goed doorheen rollen, verwacht DNB, als de Europese Centrale Bank tenminste is uit te leggen dat de uniek hoge hypotheekschuld geen gevaar vormt. Maar ook daar heeft de centrale bank vertrouwen in.

En mocht de economische groei tegenvallen, de werkloosheid verder oplopen, de huizenprijzen blijven dalen en de hypotheekrente stijgen, dan nog hebben banken voldoende reserves om verliezen op te vangen. Volgens de stresstest die DNB op deze situatie heeft losgelaten, zou dat een verlies van maximaal 2 miljard euro in 2017 opleveren. Dat is ruim 20 procent van het kapitaal dat banken aanhouden om tegenvallers bij hypotheken op te vangen. De buffer is dus groot genoeg om enkele slechte jaren te doorstaan.

Ook op andere fronten maakt DNB zich niet al teveel zorgen over de stabiliteit van de financiële sector. De risico's zijn kleiner dan ze sinds het begin van de financiële crisis in 2008 zijn geweest. Gevaar komt vooral van de onrust in de opkomende economieën. De dalende koersen van munten in die landen maken Europese producten duurder en hinderen daarmee de groei.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden