Opinie

Veel hangt af van hoe het machtige China zich houdt

In sombere buien heb ik het gevoel dat wij aan de rand van een revolutionaire ontwikkeling staan die vergelijkbaar is met de ondergang van het communisme in 1989. Nu is het Westen aan de beurt. Ik heb vaak geschreven over de machtsafname van het Westen en de gevolgen die dat kan hebben. En ik heb mijn zorgen geuit over Amerika dat op onbezonnen wijze het begrotingstekort liet oplopen en zichzelf een financiële strop om de nek hing.

Die strop is nu aangetrokken en de mondiale financiële crisis die daarvan het gevolg is, heeft als neveneffect dat bestaande trends onrustbarend versnellen. Voor het eerst constateerde de National Intelligence Council van de samenwerkende Amerikaanse inlichtingendiensten in zijn recente Global Trends 2025 dat de wereld opstoomt naar een multipolaire wereld waarin landen als China een grotere vinger in de pap krijgen. Dat is een probleem, want de overgang naar een nieuw machtsevenwicht in de wereld is per definitie riskant en een multipolair systeem van meerdere machtscentra per definitie minder stabiel van de wereld die wij kennen.

Over de gevolgen van de financiële crisis komen we wel heen ondanks het gesomber van de Oeso die deze week een krimp van de Amerikaanse economie van 0,9 procent voorspelde, terwijl de Eurozone volgend jaar met 0.6 procent krimpt. Eerlijk gezegd, valt me dat gezien de totale paniek in de financiële sector nog mee. Met een beetje geluk is in 2010 het ergste achter de rug, want dan voorziet de Oeso voor Amerika weer een lichte groei.

Mijn probleem met dit gegoochel met cijfers is dat het is gebaseerd op modellen die mijns inziens te weinig rekening houden met de geopolitieke situatie en daarvan afgeleide veiligheidspolitieke ontwikkelingen. Confrontaties tussen belangrijke landen drukken de economie. Als het klopt dat wij aankoersen op een minder stabiele wereld, dan ligt de conclusie voor de hand dat dit negatieve, lange termijn effecten op de economie heeft.

De crux zit in de houding van China en de wijze waarop dit land zijn nieuw verworven macht ten koste van de verzwakkende Verenigde Staten omzet in grotere mondiale politieke invloed. China lijkt overigens door te groeien, volgend jaar mogelijk met ruim zeven procent. Het land onttrekt zich in zekere zin aan de gevolgen van de financiële crisis, hoewel inmiddels duizenden exportbedrijven de poorten hebben moeten sluiten. Volgens de laatste prognoses loopt de Chinese export naar het Westen de komende tijd met zestig procent terug. Maar de toenemende binnenlandse vraag lijkt de economische effecten hiervan te kunnen compenseren.

Dat sterke China gedraagt zich steeds zelfbewuster. Eind november was president Hu Jintao en marge van de APEC-conferentie van belangrijke economieën in Amerika en Azië op tournee in de achtertuin van de Verenigde Staten. Nadat in 2005 al een grondstoffenakkoord met Chili was gesloten, volgden nieuwe deals met landen als Cuba, Costa Rica, Peru en Brazilië. China stilt daarmee zijn ongebreidelde honger naar grondstoffen en energie, stelt afzetmarkten zeker en kan zo politieke steun voor zijn Taiwanbeleid krijgen. Taiwan is voor China onderdeel van dat land, maar voor de VS een onafhankelijke staat. In het kielzog van Hu Jintao reisde de Russische president Medvedev door Zuid-Amerika. Deze week meerden Russische oorlogsschepen in Venezuela af als duidelijke steun voor de anti-Amerikaanse Chavez.

Obama moet een antwoord vinden op Amerika’s slinkende invloedsfeer en het gerommel in zijn achtertuin, maar zijn armslag wordt vooral door het Chinese activisme met de week kleiner. Dat hier de kiem ligt voor confrontaties en dat dit gevolgen heeft voor de toekomstige economische ontwikkelingen van het Westen is vrijwel zeker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden