Veel Chinese staatsbedrijven zitten in zwaar weer

De totale schuldenberg van Chinese bedrijven is vorig jaar opgelopen tot bijna 300 procent van het bruto binnenlands product.Beeld EPA

Alles wat in Europa verboden is op het gebied van staatssteun, lapt de Chinese overheid aan haar laars. “De ongebreidelde kredietverstrekking aan staatsbedrijven is al een tijdje aan de gang”, zegt Johan Geeroms, senior risk manager bij kredietverzekeraar Euler Hermes.

Dat is niet alleen een binnenlands probleem, maar zorgt ook voor oneerlijke concurrentie met bijvoorbeeld Europese staalbedrijven. De overheidssteun aan staatsbedrijven in China verloopt volgens Geeroms meestal via een omweg en is daarmee volstrekt ondoorzichtig. “Het zijn vooral de lokale en provinciale autoriteiten die leningen verstrekken aan staatsbedrijven in de eigen stad of regio. Zij lenen het geld zelf weer bij de federale overheid.”

De totale schuldenberg van Chinese bedrijven is vorig jaar opgelopen tot bijna 300 procent van het bruto binnenlands product, zo staat in een net gepubliceerd onderzoeksrapport van Euler Hermes naar de stabiliteit van staatsbedrijven wereldwijd. Van die totale schuldenlast van het Chinese bedrijfsleven komt 60 procent voor rekening van staatsbedrijven.

“Heel zorgelijk”, vindt Geeroms, net als tal van economen wereldwijd en instanties als IMF en Wereldbank. Vooral staatsbedrijven in de basisindustrie, zoals staalbedrijven en constructiebedrijven, zijn volgeladen met schulden. Die ondernemingen hebben te maken met een stagnerende vraag, lagere prijzen en overcapaciteit. Hun tekorten financieren ze met overheidskrediet.

Fabrieken failliet

Duizenden fabrieken zouden intussen technisch failliet, zijn aldus het onderzoek. Zij kunnen met nieuwe leningen alleen nog de rente over bestaande schulden betalen. Dus niet aflossen, laat staan investeren in een gezondere bedrijfsvoering.

Afgelopen september heeft de federale overheid in Peking een grootscheepse sanering aangekondigd van de basisindustrie. Er zou 350 miljard yuan, ofwel ruim vijftig miljard euro gereserveerd worden om de staatsbedrijven in de basisindustrie te saneren. Sindsdien is het stil. Er komt helemaal geen informatie naar buiten over de manier waarop de sanering moet plaats hebben, het tijdspad daarvan en of er überhaupt al een begin mee is gemaakt. Het lijken volgens Geeroms vooral mooie woorden die gesproken zijn om de internationale financiële markten gerust te stellen.

Hoge rentes

Deels is dat zeker waar, zegt Maarten-Jan Bakkum, beleggingsstrateeg opkomende markten bij NN Investment Partners. Toch signaleert hij dat er recent bij de Chinese overheid iets meer aandacht lijkt te komen voor de structurele zwakheden van de economie. De economische groeicijfers zijn iets minder heilig. “Heel behoedzaam manoeuvreert de Chinese overheid in de richting van een strakker monetair beleid. Zo zijn in de laatste paar weken de rentes wat omhoog gebracht.” Hogere rentes maken geld lenen duurder. Dit moet uiteindelijk leiden tot minder kredietverstrekking door de overheid aan staatsbedrijven.

De geldpers laten draaien, waardoor de inflatie stijgt en de schulden minder waard worden is ook een oplossing, maar een onwenselijke. Als de Chinese centrale bank dit zou doen, wordt niet alleen de import duurder, maar komt de Chinese munt onder druk te staan, wat wereldwijd voor onrust kan zorgen op de aandelenmarkten, zoals dat ook in 2015 en begin vorig jaar gebeurde.

Ondanks wat meer realiteitszin bij de Chinese overheid, blijft Bakkum bezorgd over de ontwikkeling van de bedrijfsschulden in China. “Het moeilijke is dat niet alle informatie over de Chinese economie naar buiten komt. We weten gewoon niet wat zich daar precies allemaal afspeelt en of de cijfers waarheidsgetrouw zijn. Juist dat maakt de financiële markten regelmatig erg nerveus.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden