Veel bijwerkingen bij uitstrijkjes

bevolkingsonderzoek | Het Erasmus MC ontdekte verrassend grote aantallen bijwerkingen bij uitstrijkjes.

Veel meer vrouwen dan gedacht hebben last van bijwerkingen van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. "Er moet meer aandacht komen voor deze bijwerkingen", zegt Dik Habbema, hoogleraar medische besliskunde. "Want het gaat op landelijk niveau om verrassend grote aantallen."

Uit een studie van het Erasmus MC blijkt dat een derde van de vrouwen met een afwijkende uitslag minstens drie maanden gespannen is. Terwijl slechts bij een beperkt deel van deze groep de afwijkingen zullen doorgroeien naar kanker.

Daarnaast is er ook veel fysiek 'klein leed'. Dertien procent van de zevenhonderdduizend vrouwen per jaar die meedoen aan de screening heeft na een 'uitstrijkje' - het weghalen van enkele cellen van de baarmoederhals - last van bloedingen, afscheiding of lichte pijn. Na biopsie, als weefsel uit het lichaam wordt gehaald voor verder onderzoek, hebben vrouwen gemiddeld twee van deze klachten.

Vrouwen van dertig tot zestig jaar krijgen iedere vijf jaar een uitnodiging voor de screening. Zij worden nu nauwelijks geïnformeerd dat ze last van bijwerkingen kunnen krijgen. Die zijn tot nog toe 'onderbelicht', aldus Habbema. In de landelijke voorlichtingsfolder van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) staat niets over bijwerkingen.

Tegenover deze bijwerkingen staan wel de duidelijke voordelen van het bevolkingsonderzoek, zegt Habbema. "Zonder bevolkingsonderzoek zouden jaarlijks naar verwachting vijfhonderd mensen sterven aan baarmoederhalskanker. Nu zijn dat er tweehonderd. Dus de voordelen zijn groot."

Wel worden de voordelen van het bevolkingsonderzoek in de toekomst kleiner, ziet Habbema. Sinds 2009 kunnen jonge meisjes zich namelijk laten vaccineren tegen het HPV-virus, de belangrijkste risicofactor voor baarmoederhalskanker. Daardoor zal de ziekte vanaf pakweg 2025 tot minder sterfgevallen leiden. Habbema: "Minder winst dus voor het bevolkingsonderzoek, terwijl de nadelen naar verwachting weinig zullen afnemen."

Misschien nemen ze op korte termijn zelfs toe, door het nieuwe bevolkingsonderzoek dat begin dit jaar wordt ingevoerd. "Er wordt straks op HPV getest in plaats van op celafwijkingen. Dat moet leiden tot een lichte daling van baarmoederhalskankersterfte, maar de gevallen van bijwerkingen zullen ook toenemen", zegt Habbema. Dat komt doordat veel meer vrouwen zullen worden doorverwezen voor vervolgonderzoek, waaronder biopsie.

Het RIVM rekent ook op meer doorverwijzingen. "We zetten er wel op in om onnodige doorverwijzingen terug te dringen", zegt Nynke van de Veen, programmacoördinator van het bevolkingsonderzoek. "In de berekeningen van het nieuwe bevolkingsonderzoek is de toename aan bijwerkingen meegenomen. Toch is de winst voor de vrouw volgens ons met het nieuwe onderzoek het grootst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden