Veel arrestanten in Wit-Rusland zijn toevallige voorbijgangers

Beeld reuters

Bij het jongste 'stille protest' tegen het bewind van president Aleksandr Loekasjenko woensdagavond zijn volgens de Wit-Russische mensenrechtenorganisatie Vesna 380 mensen gearresteerd, van wie 190 in de hoofdstad Minsk. Veel arrestanten zijn volstrekt toevallige voorbijgangers.

Een jongen zat rustig op een bankje te wachten op zijn vriendin. Een student had net een boek gehaald in de bibliotheek. Anonieme mannen in burger met kortgeschoren haar sleurden hen mee, de arrestantenwagen in. Ze hadden de domme pech op het verkeerde moment op de verkeerde plek te zijn.

Net als de vrouw die net de supermarkt uitkwam en op de vraag van enkele onbekenden of ze ook 'deelnam aan de actie' oprecht antwoordde: "Natuurlijk, altijd." Ze doelde op de aanbiedingen in de winkel, maar de mannen hadden aan een half woord genoeg en sleepten de vrouw mee.

Geen overtreding
Naast de toevallige voorbijgangers bestaat de groep van 380 arrestanten uit deelnemers aan de nu wekelijkse protesten, die de zittende macht uitdagen met hun aanwezigheid, zonder spandoeken, zonder leuzen te scanderen, maar simpelweg door in hun handen te klappen.

Geen overtreding, maar dat is geen beletsel voor de Wit-Russische politie. De arrestanten wordt eenvoudig aangewreven dat ze dronken waren, scholden of zich verzetten tegen de politie.

Arrestaties zetten kwaad bloed
Sinds het begin van de acties nu een kleine maand geleden zijn meer dan 1700 mensen opgepakt. Maar het middel lijkt erger dan de kwaal. De willekeurige arrestaties zetten veel kwaad bloed.

Op het internet verschijnen steeds meer foto's van de 'stillen' die activisten en passanten in elkaar slaan en oppakken. 'Verdacht van ontvoering', staat erbij. 'Als we ze niet stoppen zal de golf van ontvoeringen doorgaan.'

Nog begin dit jaar zat Loekasjenko, zo leek het, stevig in het zadel. Grootschalige protesten tegen zijn al te riante verkiezingsoverwinning op 19 december waren in de kiem gesmoord. Zijn voornaamste tegenstanders zaten in de gevangenis. Presidentskandidaten Andrej Sannikov en Nikolaj Statkevitsj kregen respectievelijk vijf en zeven jaar celstraf.

Acties opgezet vanuit het buitenland
De traditionele oppositieleiders hebben weinig van doen met de jongste protesten. De drijvende kracht zijn jonge mensen die vooral opereren vanuit het buitenland. Zoals Vjatsjeslav Dijanov, de meest uitgesproken woordvoerder van de actie 'revolutie via sociale netwerken', die momenteel in Polen verblijft.

Zij bepalen de strategie, instrueren de activisten ter plekke. En ze hebben de tijd. 'Revoluties gebeuren niet van de ene op de andere dag', is hun motto.

Ze hebben het tij mee. De diepe economische crisis waarin Wit-Rusland is beland na de geldverslindende presidentsverkiezingen heeft de antipathie tegen Loekasjenko verder aangewakkerd. Wit-Rusland glijdt af naar een faillissement.

Door de devaluatie van de nationale munt kunnen de mensen nauwelijks nog rondkomen, een realiteit die ook Loekasjenko niet kan verhullen, hoe vaak hij ook bezweert dat er 'geen crisis' is.

Positieve berichtgeving
De Wit-Russische televisie blijft volharden in positieve berichtgeving. Als er al melding wordt gemaakt van protesten, dan is dat om te suggereren dat het gaat om een handvol randfiguren. Geen beelden dus van jonge mensen met kleine kinderen, of eerbiedwaardige gepensioneerden, van gewone Wit-Russen, in het hele land.

Behalve in Minsk gaan mensen de straat op in Brest en Grodno, Gomel en Vitebsk. In sommige steden gaat het om de grootste demonstraties sinds Loekasjenko in 1994 aan de macht kwam.

De dictator: De Russen en het Westen dringen Wit-Rusland revoluties op

Aleksandr Loekasjenko gedraagt zich als de spreekwoordelijke kat in het nauw. Sinds de protesten tegen zijn bewind steeds meer terrein winnen grijpt hij elke gelegenheid aan om publiekelijk uit te halen naar diegenen die volgens hem achter dat verzet zitten: Rusland en het Westen.

"Zonder gene wordt de publieke opinie steeds verder gemanipuleerd", sprak Loekasjenko zondag tijdens de militaire parade op Onafhankelijkheidsdag.

"Met behulp van de massamedia wordt Wit-Rusland zwartgemaakt, vaak anoniem. De sterken van deze wereld gebruiken tegen niet welgevallige landen informatie als massavernietigingswapen.

"Het doel: het opleggen van hun politieke wil, het gelijkschakelen van de wereld, het onderwerpen van de volken aan een nieuwe wereldorde. Ze dringen ons het gewetensloze scenario op van 'gekleurde' revoluties, dat wordt geschreven in de hoofdsteden van zekere landen.

"Wij begrijpen dat het doel van die aanvallen is om onzekerheid en onrust te zaaien, de maatschappelijke consensus te verstoren en uiteindelijk ons op de knieën te dwingen."

Families van de arrestanten wachten buiten de gevangenis in Minsk op meer nieuws over hun dierbaren.Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden