Veel Afrikaanse economieën groeien, maar de bevolking merkt dat amper

Een olietank in Lagos. Nigeria heeft de grootste economie van Afrika, toch hebben burgers er minder economische kansen dan gemiddeld in Afrika. Beeld REUTERS

In tien jaar tijd is het zicht op werk voor burgers in Afrika amper verbeterd, ondanks de economische groei.

Het lukt Afrikaanse landen nauwelijks om nieuwe banen te creëren voor de groeiende bevolking, ook al zijn hun gezamenlijke economieën de laatste tien jaar flink gegroeid. Dat blijkt uit onderzoek van de Mo Ibrahim Foundation, opgezet door de Brits-Soedanese miljardair Mohammed Ibrahim. Hij noemt de resultaten zorgelijk.

Afrika is nu al een continent vol jongeren: van de 1250 miljoen Afrikanen is 40 procent jonger dan vijftien jaar. In 2050 zal de beroepsgeschikte bevolking vergeleken met 2015 met 900 miljoen mensen toegenomen zijn. Maar overheden bereiden zich niet goed voor op deze enorme aanwas. Dat komt eerder door gebrekkig bestuur dan door gebrek aan geld. Want opgeteld zijn alle Afrikaanse economieën de afgelopen tien jaar met 40 procent gegroeid.

Voor Afrikaanse burgers heeft die groei ‘vrijwel nul’ economische kansen opgeleverd, schrijft Ibrahim in de gisteren verschenen ‘Ibrahim Index of African Governance’. “Dat is een enorme gemiste kans. En mogelijk een recept voor een ramp. Vanwege de verwachte bevolkingsgroei bevindt Afrika zich op een kantelpunt. De komende jaren zijn cruciaal.”

Ernstig is ook dat overheden steken laten vallen op het gebied van onderwijs: volgens het rapport scoort de helft van de 54 Afrikaanse landen nu lager op onderwijskwaliteit dan vijf jaar geleden.

De jaarlijkse ranglijst van Ibrahim is bedoeld om de vraag te beantwoorden of burgers van de overheid krijgen wat zij mogen verwachten. Onderzoekers kijken naar veiligheid, het func­tioneren van de rechtsstaat, mensenrechten, het maatschappelijk middenveld en economische ontwikkeling. Mauritius scoort het hoogst, Somalië het laagst.

Sprong voorwaarts

In tien jaar tijd heeft Ivoorkust de grootste sprong voorwaarts gemaakt, Libië boekte de grootste teruggang. Terugkijkend op elf jaar onderzoek ziet Ibrahim wel wat vooruitgang. Drie van de vier Afrikaanse burgers leven in een land waar het bestuur is verbeterd.

Maar het zakelijk klimaat is gemiddeld niet beter geworden. Hoewel economische groei en de banenmarkt van regio tot regio verschillen, is er al met al sprake van een ‘veerkrachtige groei zonder banen’. Die groei was de laatste tien jaar vooral te danken aan de productie van ruwe grondstoffen. Afrikaanse landen hebben de inkomsten niet gebruikt om meer variatie aan te brengen in hun economieën of om hun burgers meer perspectief te bieden, meldt het rapport.

De grootste economieën doen het niet beter dan de kleintjes. Vier van de tien landen met het grootste bruto binnenlands product scoren onder het gemiddelde. Het gaat om Algerije, Angola, Nigeria en Soedan.

Voor de economische ontwikkeling wordt onder meer gekeken naar infrastructuur, bureaucratie, stabiliteit van banken, publieke investeringen in afgelegen gebieden, belastingen en begrotingsdiscipline van de overheid.

Miljardair

Zelf heeft Ibrahim (72), nummer 1999 op de miljardairslijst van Forbes, zijn geld verdiend in de telefonie. In 1998 begon hij Celtel International, een van de eerste mobiele telefoniebedrijven in Afrika en het Midden-Oosten. Hij verkocht zijn bedrijf in 2005 en hield daar 1,4 miljard dollar aan over. Sindsdien steekt hij geld in de strijd tegen corruptie. Ook keert hij jaarlijks een prijs uit aan een Afrikaanse leider die tot voorbeeld dient. Pijnlijk genoeg is die niet altijd te vinden. De afgelopen negen jaar werd de onderscheiding driemaal uitgereikt.

Lees ook:

Ontwikkelingshulp moet voortaan migratie en terreur voorkomen

Als Afrikanen perspectief krijgen, stappen ze minder snel in een bootje, zegt minister Sigrid Kaag van ontwikkelingssamenwerking.

Tunesië wil best met Europa praten over migranten, maar geen Turkije-deal

Vooraf hadden ze er al weinig vertrouwen in, maar de Tweede Kamerleden die deze week Libië en Tunesië bezochten, werd duidelijk  dat een ‘Turkije-deal’ over migranten met deze landen er echt niet in zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden