Veel aanwijzingen, maar geen bewijs voor schuld separatisten

Een satelliet-opname van de plaats waar vlucht MH17 is neergestort, in het oosten van Oekraïne. Beeld ap
Een satelliet-opname van de plaats waar vlucht MH17 is neergestort, in het oosten van Oekraïne.Beeld ap

Tweets, foto's, telefoongesprekken, satellietbeelden en opnames van wrakstukken wijzen allemaal in de richting van de door Moskou gesteunde rebellen. Maar Rusland wijst de beschuldigingen van de hand.

1. De beruchte tweet: smoking gun, of toch niet?
Rebellencommandant Igor Strelkov zou op 17 juli via zijn Twitter- account hebben laten weten dat de pro-Russische separatisten een vliegtuig naar beneden hadden gehaald, een aantal minuten nadat MH17 was neergestort. Hij verwijderde de tweet toen duidelijk werd dat er een passagiersvliegtuig was neergekomen, en geen militair transporttoestel zoals hij stelde.

De tweet van de zelfverklaarde premier van de 'Volksrepubliek Donetsk' zou hét bewijs zijn dat de pro-Russische separatisten achter het neerhalen van het toestel zaten. Maar was het ook Igor Strelkov die de tweet plaatste? Waarschijnlijk wel, hoewel dat niet vaststaat. De rebellen beweren dat Strelkovs account nooit door hemzelf is beheerd.

2. Foto's van een truck met lucht- afweer, maar zonder datum
De Oekraïense inlichtingenchef Vitaly Nayda presenteerde deze week beelden waaruit onomstotelijk de schuld van de separatisten in het drama zou blijken.

Hij toonde een aantal foto's aan de media, waarop het BUK-luchtafweersysteem - hiermee zou het vliegtuig zou zijn neergehaald - te zien is, terwijl het wordt vervoerd op een truck. Ook ontbrak er een raket, vermoedelijk is die afgevuurd op het toestel. Nayda vertelde dat de foto's op de dag van de ramp zijn genomen en dat er Russische burgers naast de raketinstallatie te zien zijn. Die claims zijn alleen lastig te bewijzen. Nayda kon bijvoorbeeld niet vertellen wie de Russen op de foto's waren en ook hard bewijs van het tijdstip van de beelden ontbrak.

3. De telefoongesprekken die mogelijk nooit zijn gevoerd
De Oekraïense autoriteiten publiceerden een paar uur na de ramp een aantal onderschepte telefoongesprekken tussen separatisten en Russische veiligheidsfunctionarissen op YouTube, waarin zij 'toegeven' achter de aanval op het Maleisische toestel te zitten. De mannen praten onder meer over het neerhalen van een passagiersvliegtuig en dat de inzittenden vermoedelijk spionnen waren, en als dat niet zo was, dan had het toestel hoe dan ook niks te zoeken in het gebied.

Of de stemmen die in het geluidsfragment te horen zijn ook daadwerkelijk van de mannen zijn, zoals Kiev beweert, is niet bewezen. Analisten twijfelen aan de Oekraiense lezing.

De bewijzen waren wel erg rond, terwijl er op dat moment nog vrijwel niets bekend was. Mochten de fragmenten gemanipuleerd zijn, zoals Rusland beweert, dan heeft Kiev veel uit te leggen.

Wrakstukken met gaten, vermoedelijk van de raketinslag. Beeld ap
Wrakstukken met gaten, vermoedelijk van de raketinslag.Beeld ap

4. Satellietbeelden: wel van het wrak, niet van de raketten
De Amerikanen stelden al vlak na de ramp harde bewijzen in handen te hebben dat het vliegtuig was neergeschoten door separatisten. Gisteren publiceerde de Amerikaanse regering dan eindelijk satellietbeelden van de rampplek. Daarop is weliswaar het wrak te zien, dicht bij een aantal boerderijen. Maar gedetailleerde foto's van luchtafweergeschut in de buurt van de rampplek, laat staan van de lancering van de luchtafweerraket, zijn nog steeds niet aan de wereld getoond.

5. Foto's New York Times: harde bewijzen van luchtafweerraket
Terwijl de meeste regeringen blijven speculeren, deed The New York Times een poging om bewijsmateriaal te vinden en te analyseren. Journalisten van de krant namen foto's van wrakstukken en lieten die analyseren door raketexperts. Duidelijk is te zien dat het vliegtuig op veel plaatsen geperforeerd is. Experts leiden hieruit af dat het vliegtuig waarschijnlijk is neergehaald door een luchtafweerraket, zoals de Oekraïense autoriteiten beweren. Zo'n raket explodeert dichtbij het doelwit, waarbij de vrijgekomen scherven dat doorboren. De gaten in het vliegtuig vertonen volgens experts overeenkomsten met zo'n aanval.

Russische lezing
Volgens Moskou is niet bewezen dat de separatisten achter de aanval zitten. Ondertussen speculeert het Kremlin zelf er flink op los: het toestel zou door een Oekraïense straaljager zijn neergehaald.

President Vladimir Poetin zei gisteren dat Kiev bewust rommelt met bewijzen en probeert het onderzoek te frustreren. De internationale waarnemers in het rampgebied kunnen 'nauwelijks hun hoofden naar buiten steken' door de Oekraïense militaire operaties in het gebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden