Vechter in de schijnwerpers

'Hoe flik je dat toch, Hans, elke dag in de krant komen?'', vroeg een collega-wethouder, die zelf ook niet vies was van publiciteit, hem eens. ,,Gewoon, als ik dat wil, dan gebeurt het'', antwoordde Hans Mentink. Toen de ander hem uitdaagde om dat de volgende dag te bewijzen, pakte Mentink zonder een seconde na te denken de handschoen op. In de gemeenteraadscommissie ruimtelijke ordening die hij die dag voorzat, deelde hij mee dat bij wijze van proef de conducteur weer ingevoerd zou worden op tramlijn 2. Een nieuwtje dat prompt de kranten haalde.

Dat was in 1978, halverwege het wethouderschap van mr. J. Mentink in Rotterdam, dat acht jaar duurde. Voor journalisten was het nooit een straf om de raadscommissie van Mentink te bezoeken. Er zat bijna altijd nieuws in, daar zorgde de PvdA-wethouder wel voor. Als z'n guitige oogjes richting de perstafel gingen, wist je dat er weer iets zat aan te komen. Een plan voor paalwoningen over de Blaak, bijvoorbeeld, of het aanleggen van een grasmat op de drukke Coolsingel. In die periode was Mentink fel gekant tegen hoogbouw en asfalt in de stad. De Shelltoren op het Hofplein noemde hij smalend 'de erectie van het grootkapitaal'. Op zijn initiatief verrees achter het Shellgebouw een pittoresk wijkje met rode pannendaken, dat de bijnaam 'Klein Volendam' kreeg. Later heeft Mentink volmondig toegegeven dat zijn drang om de binnenstad van Rotterdam leefbaarder en warmer te maken, ook 'kneuterige gedrochten' heeft opgeleverd. Hij had zich soms al te zeer laten meeslepen door de 'kleinschaligheidshype'.

Als geen ander weet Mentink hoe je met publiciteit moet omgaan. Dat demonstreerde hij deze week ook weer als raadsman van Bram Peper. Na de uitspraak van de tuchtraad voor accountants trok hij zich tien minuten terug met zijn cliënt om een pr-strategie te bepalen. Als de grote overwinnaars stonden ze vervolgens de pers te woord, waarbij al te kritische vragen door Mentink werden afgedaan als 'gezeur' en sneren werden uitgedeeld naar 'zogenaamde' kwaliteitskranten die helemaal niets begrepen hadden van het oordeel van de tuchtraad. Na de persconferentie volgde nog een 'zegetocht' van Bram Peper, diens echtgenote Neelie Kroes en Hans Mentink langs een aantal tv-programma's.

Johannes Mentink (66), oudste uit een groot katholiek gezin, is dol op publiciteit en spektakel. ,,Hij is er goed in op de juiste plaats te zijn voor een foto. Hij is niet zo erg als wethouder Hekking van Juinen, maar waar het gebeurt, daar is hij'', zei collega-jurist Wladimiroff over hem in NRC Handelsblad. Mentink heeft er zelf in 1993 in het Advocatenblad voor gepleit in de advocatenopleiding meer aandacht te schenken aan de omgang met de media. ,,Ik voel me eerder gestimuleerd dan geremd als ik in een rechtzaal vol journalisten moet pleiten.''

Als advocaat maakte Mentink naam met een aantal geruchtmakende zaken. Hij verdedigde bankdirecteur Piet Slavenburg en burgemeester Smallenbroek. Als huisadvocaat van Feyenoord tekende hij voor het einde van de zender Sport 7. Hij speelde verder een opvallende rol als curator van de failliete KEP-paspoortenfabriek en van Tankcleaning Rotterdam (TCR). Bij die laatste zaak stuitte hij op de omstreden rol van de toenmalige minister van verkeer en waterstaat Neelie Kroes bij milieufraude.

Hij is scherp, vasthoudend en scherpzinnig, zijn veelgehoorde omschrijvingen. Zelf zegt hij dat zijn belangrijkste drijfveer is: 'Wij met z'n tweeën tegen de rest van de wereld'. Mensen die niets meer te verliezen hebben, kiezen misschien daarom Mentink wel als advocaat. Zijn vechtersmentaliteit werkt ook in zijn nadeel, heeft hij gemerkt. Hij heeft nog maar een paar commissariaten. Ooit had hij er acht tegelijk. ,,Ik ben te controversieel geworden om vaker gevraagd te worden. Veel mensen vinden me te vechterig'', zei hij in Elsevier.

Zijn eerzucht en felheid heeft hij van z'n 'felle' moeder. Hans Mentink is geboren in het Rotterdamse Vreewijk. Zijn vader was bouwkundige bij een architectenbureu. Kort voor het bombardement op Rotterdam verhuisde het gezin naar Utrecht. Ze waren er net gearriveerd toen 's avonds asdeeltjes van het bombardement neerdwarrelden in de tuin. De oorlogsjaren waren extra moeilijk, omdat zijn moeder een Duitse is. Een deel van de oorlog bracht Mentink door in Vroomshoop, waar zijn ouders door honger gedreven hem en de andere kinderen naar toe hadden gestuurd. Pas na de oorlog werd het gezin herenigd.

In de vijfde van het gymnasium besloot Mentink dat hij advocaat wilde worden. Hij had toen nog het 'romantische' idee dat hij als strafpleiter onschuldige mensen uit de gevangenis zou houden. Na zijn studie werkte hij vijftien jaar als advocaat in Rotterdam, waar hij vooral met zee- en binnenvaartrecht te maken kreeg. Al vrij snel werd hij lid van de PvdA, maar toen hij op een verkiesbare plaats voor het raadslidmaatschap stond, greep zijn liberale werkgever in. In het Rotterdams Nieuwsblad vertelde Mentink dat hem te verstaan was gegeven dat hij best 'communistische' opvattingen mocht hebben, 'we zijn tenslotte liberalen', maar een raadslidmaatschap was een deur te ver. Toen D66 werd opgericht, werd Mentink meteen lid. Zijn droom was een grote linkse volkspartij. In 1970 werd hij gemeenteraadslid voor D66, dat kon toen net door de beugel bij zijn werkgever. Vier jaar later vroeg de PvdA hem om wethouder te worden.

Na twee periodes koos hij toch weer voor de advocatuur, omdat hij merkte dat hij 'geestelijk lui' begon te worden, doordat hij alleen nog maar dossiers van anderen las.

,,Straks kan ik geen dagvaarding meer maken.'' Het 'afschuwelijke' van een wethouderschap in een grote stad is ook, zei hij bij zijn afscheid van het stadhuis, dat je gaat 'zweven'. Hij vond dat je deze baan niet langer dan acht jaar moest doen. ,,Je komt los van de grond (...) Zoveel macht werkt karaktervervormend.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden