Vechten voor het behoud van veenweidegebied Oost-Delfland

Minister De Boer heeft de ruimtelijke ordening hoog op de agenda gezet. De vierde nota - de 'blauwdruk' die Nederland ruimtelijk indeelt - gaat al weer zeven jaar mee. In tegenstelling met de tijd dat 'spreiding' van rijksdiensten en bedrijvigheid over heel Nederland hoog scoorde, is politiek Den Haag nu erg gefocussed op het economisch centrum van ons land. Wat moet er gebeuren met het Groene Hart, het Westland, de Randstad? In oktober hield Trouw een ronde langs de Tweede Kamerfracties. Nu komen betrokken mensen en belangengroepen aan bod. Aflevering 2: uitsnede van een gebied tussen wal en schip, Oost-Delfland.

JAN SLOOTHAAK

Totdat ze uit de droom werd gerukt. 'Je woont helemaal niet in het Groene Hart. De grens daarvan ligt veel noordelijker'. De vrouw raakte een illusie kwijt, maar haar vergissing was niet zo vreemd. Alles wat groen is in de Randstad wordt al gauw geassocieerd met het Groene Hart.

“Toch blijven we vechten voor behoud van dit fraaie stuk gebied”, zegt Dick Brand, bestuurslid van de Vereniging voor natuur- en milieubescherming noordrand Rotterdam. De discussie over het Groene Hart mag volgens hem niet verengd worden tot een schematische tweedeling, waarbij in het Hart zelfs zo goed als niets mag gebeuren en in de rest maar raak kan worden gebouwd.

Lange tijd is het Groene Hart een vaag begrip geweest. Duidelijke grenzen waren er ook nog niet, toen de liberale minister E. Nijpels medio jaren tachtig de Vierde nota voor de ruimtelijke ordening uitbracht. Die kwamen er pas, toen zijn opvolger, PvdA'er Alders, er een hoofdstuk aan vastbreide: de Vierde nota Extra (Vinex), vooral bekend door de 'Vinex-lokaties' voor woningbouw, die direct aan de stadsgrenzen moeten worden gerealiseerd, om het Groene Hart te sparen.

Bij de begrenzing vielen grote delen 'groen' buiten de boot, die door de bevolking wel werden ervaren als het Groene Hart. Dat geldt ook voor Oost-Delfland, een streek vlak boven Rotterdam. De grens van het Groene Hart ligt echter net boven Zoetermeer. Toch vind je in Oost-Delfland onder meer de Zuidpolder van Delfgauw (compleet met eendekooi), de Akkerdijksepolder die eigendom is van de Vogelbescherming, de Bergboezem en de polder Schieveen op de rand van Rotterdam en grenzend aan vliegveld Zestienhoven.

Een hele schare natuurbeschermingsorganisaties in en rondom het gebied verenigde zich onder de vleugels van de stichting Het Zuidhollands landschap in het 'Oude Leede-overleg', genoemd naar een buurtschap er middenin. Doel: de streek waarborgen als een corridor van het Groene Hart naar Midden-Delfland. Brand: “Je kunt het zien als een uitloper van het Groene Hart in de richting van Midden-Delfland, dat wel een beschermde status heeft.”

Wie de kaart bekijkt, weet dat dit nog een hele toer zal worden. Een corridor veenweidegebieden van 2,5 kilometer breed handhaven tussen stedelijke gebieden lijkt onbegonnen werk. In het noorden ligt de agglomeratie Delft-Pijnacker en in het zuiden Rotterdam met Berkel Rodenrijs. De provincie ontwikkelde voor dit 'tussengebied' het roemruchte plan 'Parkstad'. Dit ontgroeide nooit de status van een discussiestuk, maar is wel een eigen leven gaan leiden. Je kunt Oost-Delfland oversteken met de trein: Het Hofplein-lijntje van Den Haag naar Rotterdam. Het blijkt voor de plannenmakers van de provincie Zuid-Holland en de betrokken gemeenten erg verleidelijk om langs dat lijntje te bouwen. Gaat dat gebeuren, dan gaat Oost-Delfland als groengebied onvermijdelijk verloren.

Het Oude Leede-overleg kwam daarom met eigen plannen om bebouwing langs het Hofplein-lijntje te voorkomen. Vooralsnog is het overleg duidelijk aan de verliezende hand. Pijnkacker wil toch naar het zuiden uitbreiden ter hoogte van het Hofplein-lijntje en zal Berkel Rodenrijs/Rotterdam dan tot op enkele honderden meters naderen. De provincie zit op dezelfde toer.

De bedreigingen vanuit het zuiden zijn momenteel niet zo serieus, omdat niet duidelijk is wat er met vliegveld Zestienhoven gaat gebeuren. Het plan was om op de plek van Zestienhoven een woonwijk te bouwen. Het vliegveld zelf zou dan verhuizen naar de aangrenzende polder Schieveen in Oost-Delfland. De Vereniging voor natuur- en milieubescherming noordrand Rotterdam kwam daartegen in verzet.

De verhuisplannen voor het vliegveld mogen van de baan zijn, daarmee is de dreiging nog niet geweken. Brand: “De plannen waren van het type Drie-in-de-pan: verhuizing luchthaven, woningbouw en wegenaanleg.” Nu de plannen met het vliegveld stagneren wil Rijkswaterstaat niet langer wachten met de wegenplannen. Er wordt daarom alvast gewerkt aan plannen voor een nieuw stuk rijksweg om de verkeerscongestie op de A 20 bij Rotterdam (uit de richting Utrecht) en de A 13 (Rotterdam-Den Haag) te verlichten.

Het tracé staat nog niet vast, maar de polder Schieveen, waar 'Zestienhoven' had moeten komen, biedt voor Rijkwaterstaat verleidelijke perspectieven. De vereniging Noordrand meent te weten, dat Rotterdam wel doorgaat met grondaankoop in de polder Schieveen. “We hebben wethouder Kombrink in een brief om opheldering gevraagd”, zegt Brand.

Dan zijn er ook nog de plannen voor de N 47, een nieuwe weg tussen Zoetermeer en Delft, die vlak langs de eendekooi is geprojecteerd. Er is inmiddels 200 miljoen gulden voor deze verbinding beschikbaar. Als klap op de vuurpijl is het stapeltje bedreigingen ook nog eens opgehoogd, met de voorgenomen aanleg van de Hoge Snelheids Lijn (HSL). Het trace doorsnijdt het gebied. De milieugroepen, maar ook een deel van de autoriteiten (onder meer het stadsbestuur van Den Haag), pleiten ervoor in plaats daarvan de 'flitstrein' over bestaand spoor te voeren. Mocht dat niet doorgaan, dan - zegt Brand - vinden wij dat de HSL ondergronds moet, door een lange tunnel ten oosten van Oost-Delfland.

Of hij er echt in gelooft, dat de actie tegen verstedelijking kans van slagen heeft? “Er bekruipt me vaak een gevoel van machteloosheid”, erkent Brand. “Ze bedenken steeds weer iets anders. Er dreigt verstedelijking in een gebied, waar de mensen uit de stad nu zondags op de fiets naar toe gaan. Die moeten misschien straks weer de auto pakken, omdat ze het verderop moeten zoeken.”

“Maar je blijft natuurlijk altijd hopen. Je moet nooit te vroeg opgeven. Tegen alle plannen die er zijn, lopen procedures. Je kunt iets heel lang tegenhouden. Dat is ook gelukt door het verzet tegen rijksweg 19 door Midden-Delfland. En wie weet, komt van uitstel wel afstel. We hopen dat de tijd in ons voordeel zal werken. We zijn ook bezig een nieuwe strategie op te zetten. We moeten behalve met de provincie Zuid-Holland praten, sterker gaan lobbyen richting rijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden