Vechten, om te voelen

Vijf jaar lang verbood burgemeester Van der Laan deze 'netwerkbijeenkomsten van grote criminelen', maar vanavond vindt er in de Amsterdamse Rai dan toch weer een groot kickboksgala plaats. Nando Boers gaat voor het eerst kijken, met een mengeling van spanning en weerzin.

Hij prikt met zijn vinger naar mijn borst. "Het is testosteron man, pure testosteron." Frank Lammers staat na een voorsteling in het foyer van de Kleine Komedie in Amsterdam. Begin deze eeuw deed de regisseur en acteur onderzoek naar het grimmige domein van het kickboksen. Lammers leefde zich in voor de rol van Adri in de film 'De Dominee', over het leven van de beruchte Amsterdamse crimineel Klaas Bruinsma. In de film speelde Lammers een kickbokser, de lijfwacht van Bruinsma. Ervaring met vechten had Lammers niet, op het schoolplein in zijn Brabantse jeugd deelde hij als jochie ooit één keer een klap uit. Daar bleef het bij. Lammers vertelt dat hij het zich nog als de dag van gisteren herinnert.

De research voor De Dominee bracht Lammers dicht bij het kickboksen. Een 'aparte wereld' is het volgens hem: "Het is heel mannelijk."

"Het geluid is heel anders als je er werkelijk bij bent," zegt Roemer Trompert een dag later in een eetcafé. Hij is even gestopt voor een glas spa rood als hij op weg is naar zijn vechtsportschool R-Grip, een plek waar je je kunt bekwamen in de kunst van de 'mixed martial arts'. "Er is geen tv-commentator die er doorheen praat," zegt Trompert. "Je hoort de klappen echt lijf op lijf. Je ziet de gespannen gezichten in het publiek en je hoort de coaches opmerkingen maken. Het is heel speciaal."

De voormalig taekwondoka en partner van Nederlands bekendste kooivechtster Marloes Coenen pakt zijn telefoon en zoekt een website op. "Er staan interessante stukken op fightland.vice.com," zegt hij. "Echt goed soms."

De volgende dag bekijk ik prachtige zwartwit-foto's van boksers Sonny Liston en George Foreman. Ik lees over Thai-boksen, over vechtsters als Holly Holm en Ronda Rousy en gevallen sterren van wie de schrijver vermoedt dat ze in staat zijn tot sinister geweld, zelfs moord. Opnieuw de verwondering.

In de voorbije maanden stak ik mijn hoofd al vaker in vechtsportboeken en bekeek ik speelfilms en documentaires. Over Mohammed Ali, George Foreman en George Frazier, over mixed martial arts en Nelson Mandela, die zei over zijn geliefde bokssport: 'Ik heb altijd maar één ding betreurd in mijn leven: dat ik nooit wereldkampioen in het zwaargewicht ben geworden.'

Ondanks de aantrekkingskracht blijft het beeld troebel. De weerzin is zo groot als de spanning en de sensatie. Mensen die elkaar in elkaar slaan, tot bloedens toe, in aanwezigheid van opgefokt publiek.

Waarom dan toch die aantrekkingskracht? Waarschijnlijk omdat kickboksen en aanverwante vechtspecialiteiten sporten zijn zonder hulpmiddelen. Er is geen bal, geen knuppel, boot of ski in de buurt. Je hebt slechts een handschoen ter beschikking. Met je handen als knuisten gebald ga je op je tegenstander af. De enige sporten die in de buurt komen zijn autoracen en razendsnelle sneeuwsporten, als afdelingen ter ski en rodelen door een ijskanaal. Allemaal plekken waar de dood graag vooraan staat.

Het zijn ook allemaal sporten waar ik me niet aan zal wagen. Ik kijk wel uit. Mijn achting voor hen die het wel aandurven is navenant groot.

Je kunt zeggen dat vechtsporten 'puur' zijn. Kijk je naar sportafbeeldingen van de Oude Grieken, dan is daar al snel de discuswerper voor je geestesoog of die licht voorovergebogen persoon, die met één voet vooruit en de vuisten voor zijn gezicht ter verdediging de klassieke bokspose aanneemt.

Is het de pijn die de atleten gaan lijden op weg naar de roem of ondergang, die wordt gezien als 'puur' en 'authentiek'? Trekt dat aan? Waarom is pijn authentiek, vraagt de Canadese schrijver Matt Hern zich af in zijn boek 'One Game at a Time - why sports matter'. Is het puur plezier? Of voelt het zo omdat vechtsport is gespeend van ironie, van marketingspin en van 'reality'? Is het authentiek omdát het pijn doet? Of voelt het echt omdat de vechters weten dat ze elkaar serieus kunnen verwonden? Omdat er in de ring daarom sprake is van een zeer groot 'vertrouwen'? De vechters weten dat hun gevecht pijn gaat doen, dat ze gaan lijden, maar het is nooit de bedoeling dat de tegenstander zwaar gewond of dood de ring verlaat.

Jouw donkere kant neemt het van je over als je in de ring staat. Ik heb die zin genoteerd achterin 'The Professor in the Cage - Why Men Fight and Why we Like to Watch' van Jonathan Gottschall. In de bioscoopfilm 'Fight Club' met Edward Norton en Brad Pitt in de hoofdrollen gaat het ook om het ervaren van echtheid door keihard, met je blote vuisten, op elkaar in te timmeren in de afgestompte kapitalistische wereld. Vechten om te voelen.

Mijn grootste terughoudendheid als het om kickboksen en aanverwante sporten gaat, is de associatie met het criminele circuit. Mannen met korte lontjes, een agressief reptielenbrein en een lage levensverwachting. Visioenen van auto's met kofferbakken vol wapens. Wat te denken van het leven van André Brilleman (op wie Frank Lammers's personage Adri ondermeer is gebaseerd). Dat liep niet erg goed af. Hij kickbokste, werd lijfwacht van Klaas Bruinsma en won een wereldtitel. Brilleman werd in februari van 1985 dood aantroffen in de Waal bij Herwijnen. Zijn lichaam gestort in een oliedrum cement. De moord is nog steeds niet opgelost.

Dan hebben we ook nog ene Badr Hari, de man met de losse handjes, de K1-kampioen, de bajesklant, de ex-geliefde van Estelle Cruijff, tegenwoordig lijfwacht van Tsjetsjeense dictator Ramzan Kadyrov en dik bevriend met voetbalster Cristiano Ronaldo. Normaal gesproken houd ik me verre van dat soort mannen.

Uit een politieonderzoek bleek een paar jaar geleden dat zestig procent van de bezoekers aan vechtsportgala's een strafblad bezat. Volgens de politie leken het wel 'netwerkbijeenkomsten van grote criminelen' (zie deze krant van 16 oktober 2010). 'Het gaat niet om de sport, maar om de zware criminelen die zich met zo'n gala bemoeien,' zei de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan in Trouw. Hij verbood vechtsportgala's in zijn stad.

Nu dat verbod is opgeheven, zit Van der Laan vanavond in de zaal in de Amsterdamse Rai, waarschijnlijk naast minister van Sport Edith Schippers van de VVD. Ze zijn eregast bij Glory26 een groot kickboksgala waar verschillende titels te verdelen zijn.

Ik heb geen idee wat me te wachten staat. Als ik filmpjes op YouTube zie, slaak ik inwendig kreten van opwinding (oef!) en draait mijn maag zich vervolgens om als iemand een trap vol in het gelaat krijgt.

Wat wordt het? Vanavond al snel de Rai verlaten vol walging over die onverbloemde agressie, of aan de stoel genageld zijn van de verwondering over al het zweet en bloed dat in het rondspat?

Ik lees in het boek van Gottschall en gemarkeerd stuk terug. 'Een gevecht verwart ons,' staat er. 'Omdat een gevecht op hetzelfde moment het slechtste en het beste van de mensheid toont en dat je het beste niet te zien krijgt zonder het slechtste er bij te moeten nemen. De sensatie van een gevecht is de horror waard die je er gelijktijdig bij krijgt.'

'Minder schimmig dan vroeger'

Exacte cijfers zijn er niet, maar vechtsporten lijken in populariteit toe te nemen. Roemer Trompert, van R-Grip, begon in 2005 met lesgeven op de Amsterdamse vechtsportschool Uchi Komi. "Stond ik bij wijze van spreken in mijn eentje touwtje te springen", zegt hij. "Nu hebben we sinds 2012 onze eigen sportschool."

"Ik heb vooral het gevoel dat de vechtsporten meer geaccepteerd worden", zegt Sem Schilt, eigenaar van sportschool Fight Game Academy in Zuidlaren. Schilt was jarenlang de beste K1-vechter ter wereld en geldt als een van de beste kickboksers aller tijden. Anderhalf jaar geleden kocht hij een pand midden in het centrum van het dorp. "Vroeger werd vechtsport geassocieerd met garages en industrieterreinen; een lugubere wereld. Maar nu? Ik heb een pand gekocht, en de ramen zijn open en iedereen kan naar binnen kijken. Het oude imago deed de sport bijna de das om, maar het is nu veel minder schimmig dan vroeger."

In de Verenigde Staten dringt MMA zelfs binnen in de mainstream. De Mixed Martial Arts is een van de snelste groeiende sporten in de VS en de beste kooivechtster ter wereld, voormalig judoka Ronda Rousey, is een beroemde Amerikaanse die rollen krijgt aangeboden in Hollywood-films. Ze is dit jaar door een invloedrijke Amerikaanse schrijver van het weekblad Sports Illustrated uitgeroepen tot meest dominante atlete. Ze liet bokser Floyd Mayweather en tennisster Serena Williams achter zich.

In Nederland heeft kickbokser Nieky Holzken inmiddels een eigen realityshow op RTL 5. Afgelopen maandagavond keken daar volgens de kijkcijferdienst bijna 400.000 mensen naar. Holzken stapt vanavond in de Rai in de ring voor een titelgevecht in het weltergewicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden