Vaticaan stak miljoenen van Mussolini in geheim vastgoedproject

Pauselijk secretaris Georg Gänswein (r)Beeld AFP

Het Vaticaan blijkt eigenaar van een vastgoedimperium met een reeks dure panden in het centrum van Londen. De organisatie werd decennia geleden opgericht met steekpenningen van Mussolini.

Dat meldt dagblad The Guardian, dat de structuur van de talloze firma's en de geschiedenis van de investeringen heeft nagetrokken.

De Italiaanse dictator Mussolini betaalde het bedrag in 1929 als financiële genoegdoening voor de Vaticaanse erkenning van zijn fascistische regime. Nu, vele lucratieve investeringen en belastingtrucs later, is de portefeuille meer dan 680 miljoen euro waard.

Een deel daarvan zit sinds enkele jaren in vastgoed. In 2006 kocht een van de ondernemingen van het imperium voor miljoenen euro's een pand aan het St James-plein. Elders in de stad heeft de kerk onder meer panden in een chique juweliersstraat en is ze eigenaar van een bankgebouw. Ook flatgebouwen in Parijs en Zwitserland zijn uiteindelijk onderdeel van het Vaticaan.

Kerk en firma's zwijgen
De panden staan op naam van vrijwel onbekende ondernemingen, die terug te leiden zijn op fondsen die worden beheerd door een van de belangrijkste bankiers van de paus, Paolo Mennini. Een van de dochterondernemingen werd tot voor kort beheerd door de katholieke bankier John Varley, directeur van Barclays Bank.

Waar de kerk de winsten voor gebruikt is niet duidelijk. Zowel de bedrijven als het Vaticaan weigeren ieder commentaar. Ook de vraag waarom de investeringen geheim moesten blijven is vooralsnog onbeantwoord. Het Vaticaan streeft sinds enkele jaren naar meer financiële transparantie en heeft zich onlangs laten onderzoeken door een gerenommeerd toetsingsbureau.

Van Luxemburg naar Zwitserland
Het kapitaal is in de loop van de 20e eeuw enkele malen verhuisd. In de jaren '30 stond het op een rekening in Luxemburg, destijds een van de weinige belastingparadijzen. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bracht de kerk het naar de Verenigde Staten en het neutrale Zwitserland.

Dat Mussolini de kerk geld toestopte is al langer bekend. The Guardian citeert daarover historicus John Pollard, die de transactie beschreef in een van zijn boeken: 'Het Vaticaan had nu financiële zekerheid: het zou nooit meer arm zijn'.

'Vaticaan nog niet transparant genoeg'
De bezittingen van het Vaticaan vormen een goed beschermd geheim. De eigen bank, Instituut voor Religieuze Werken genaamd, beschikt volgens recente cijfers over minstens 6 miljard in activa.

Het grootste gedeelte van de tegoeden wordt geïnvesteerd in obligaties die vanwege hun financiële gezondheid minstens een A-rating hebben. Vijf procent zit in aandelen. Toetsingsinstituut Moneyval constateerde afgelopen zomer dat het Vaticaan op weg is naar meer transparantie. De huidige situatie kreeg een krappe voldoende.

Een van de panden die eigendom zijn van het Vaticaan. Voor dit gebouw aan het St. James Square betaalde de kerk bijna 18 miljoen euro.Beeld Google Street View
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden