Vaticaan: desnoods een oorlog tegen Islamitische Staat

Een gevluchte Irakese christen in de Noord-Iraakse stad Erbil, afgelopen september.Beeld afp

Het Vaticaan wil niet langer toekijken terwijl Islamitische Staat dood en verderf zaait. Bij monde van een prominente geestelijke roept Rome regeringen en de Verenigde Naties op tot militair ingrijpen in Irak en Syrië. Bijzonder, want bij de meeste conflicten is de kerk juist tegen gewelddadige maatregelen.

In een interview met de rooms-katholieke nieuwssite Crux noemt de hoogste Vaticaanse diplomaat bij de Verenigde Naties, aartsbisschop Silvano Tomasi, de opmars van IS 'een soort van genocide'. Die moet gestopt worden, en het Vaticaan houdt er rekening mee dat dialoog en diplomatiek overleg dat niet kunnen bewerkstelligen.

Tomasi pleit voor een 'gecoördineerde en zorgvuldig uitgedachte coalitie die er alles aan doet om zonder geweld een politieke oplossing te bereiken'. "Maar als zo'n oplossing niet mogelijk is, dan is geweld noodzakelijk." Afwachten zou in ieder geval geen optie zijn. "Als we niets doen, zullen we ons later wanhopig afvragen waarom. En waarom we zoiets verschrikkelijks lieten gebeuren."

De kerk hoopt op een aanpak die 'niet alleen Westers is': ook landen in het Midden-Oosten moeten deelnemen. Een en ander zou kunnen gebeuren onder de vlag van de Verenigde Naties. Tomasi heeft zich niet uitgelaten over de huidige militaire actie tegen IS, maar laat met zijn oproep wel blijken dat hij die onvoldoende vindt.

Appèl aan de Verenigde Naties
De diplomaat gaf het interview afgelopen zaterdag, direct nadat hij bij de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties een statement had ingediend waarin hij oproept tot meer aandacht voor 'christenen en andere gemeenschappen, met name in het Midden-Oosten'.

Rome heeft het statement samen opgesteld met Libanon en Rusland, dat zich van oudsher ziet als beschermheer van christelijke minderheden.

Vaticaan kiest meestal voor pacifisme
Dat grote conflicten aangepakt moeten worden met wapengekletter is voor het Vaticaan niet vanzelfsprekend. De kerk pleit doorgaans voor diplomatieke oplossingen, zelfs wanneer de meeste betrokken landen dat stadium al lang voorbij zijn.

Paus Johannes Paulus II noemde 'de schaal en de gruwelen van moderne oorlogsvoering totaal onacceptabel als een middel om verschillen tussen staten op te lossen'. Oorlog, zo vond hij, behoorde in het verleden en 'zou geen plaats moeten hebben in de toekomst van de mensheid'.

Toch is de kerk niet mordicus tegen alle militaire actie. Al eeuwenlang hanteert Rome het principe van de 'rechtvaardige oorlog': strijd die alleen gevoerd wordt op legitieme gronden, met als doel om vrede te bewerkstelligen. De Golf-oorlogen van de Amerikaanse presidenten Bush en zijn zoon vielen wat het Vaticaan betreft niet in die categorie. Dat zouden vooral aanvalsoorlogen geweest zijn.

Paus Benedictus vroeg zich tijdens de tweede Irak-oorlog zelfs hardop af of er überhaupt nog zoiets als 'rechtvaardige oorlog' bestond. Moderne wapens kunnen niet alleen soldaten en strijders het leven kosten, stelde hij, maar richten ook schade aan tot ver buiten de vuurlinies.

Volgens het Vaticaan vindt paus Franciscus geweld in dit geval wel geoorloofd. Tomasi verwijst naar een uitspraak die Franciscus onlangs deed: 'geweld is een legitiem middel om een onrechtvaardige agressor te stoppen'. En Islamitische Staat, dat is wat Rome betreft zeker een 'onrechtvaardige agressor'.

Vaticaanse diplomaten Silvano Tomasi (l) en Charles Scicluna.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden