Vastgoed, fraude en verleiding: theater van het beste soort

Theater

De Verleiders Bos Theaterproducties ¿¿¿¿

De graaicultuur tot een gerespecteerd vakgebied verheffen. Tot de ellebogen in de financiële jampot zitten. Anderen stevige facturen laten schrijven om prijzen op te drijven. In staat om de paus een tweepersoonsbed te verkopen. En worden ze gepakt? En harder dan een ander? Dan is Vrouwe Justitia een selectieve kuthoer.

De oneliners vliegen je om de oren. Dat is George van Houts wel toevertrouwd. Met Tom de Ket vond hij het genre cabarettoneel uit. Eenzelfde procedé past hij toe in 'De Verleiders: de casanova's van de vastgoedfraude', gebaseerd op het boek 'De Vastgoedfraude' van Vasco van der Boon en Gerben van der Marel over de grootschalige zwendel bij Bouwfonds.

Wel op feiten gebaseerd, maar geen documentair toneel. Wel een inkijkje in de duistere achterkant van miljoenenbedrijven, maar geen pure aanklacht. Het publiek moet voelen hoe een beschuldigende vinger zich als een boemerang op hemzelf kan richten. En dus word je voortdurend op een ander been gezet, worden feit en fictie gemengd, wordt kriskras door de historie gerend, wordt haasje-over gespeeld tussen de personages, de acteurs en de mens achter de acteur.

Verleiders zijn het. Onberispelijk in het pak gestoken, goed van de tongriem gesneden - nou ja, Vlijm wat minder, maar die kent alle sluiproutes voor lastige geldstromen - en charmant zolang meelopers meelopen. Anders laten ze toch gewoon even een geblindeerde auto tergend langzaam langs privéadressen rijden. Intimideren? Doen ze niet. Beweert iemand van wel? Wie geïntimideerd wil worden, wordt geïntimideerd.

Het aandikken van de karakters, neigend naar het karikaturale, is uiterst effectief, juist door zichzelf al even vet neer te zetten. Je krijgt zicht op de blufpoker daar ergens aan de top, maar inzicht door oplichting die van alle rangen en standen is. Van soms wel heel dichtbij. Een auto voor een vriend verkopen voor een betere prijs dan afgesproken, en dat niet vertellen, levert toch een leuk zakcentje op? En een fikse ruzie tussen Van Houts en De Ket, als het uitkomt.

Verzonnen of niet, al die kleine voorvallen tussendoor halen de gladde praktijken van het grote geld naar de grond. De brutaliteit krijgt gezicht. Doelgerichte ontregeling en snijdende satire leiden tot theater van het beste soort, ook omdat het zo overrompelend scherp wordt gespeeld. Een aalgladde Victor Löw, een gelddorstige Leopold Witte, en een adembenemend Pierre Bokma. Zo'n man die je schmierend, flemend en briesend in de macht krijgt. Koude rillingen terwijl je lacht.

Hanny Alkema

Theater

MedEia Third World Bunfight ¿¿¿¿

Drie zangeressen in witte Afrikaanse jurken nemen plaats achter evenzoveel microfoons. De drummer neemt plaats achter zijn drumstel en zet in. Zijn ritmes en het koor van heupwiegende zing-sprekende zangeressen zullen niet meer zwijgen tot ze het tragische verhaal van Medea naar een climax hebben gestuwd.

De voorstelling 'MedEia' van het Zuid-Afrikaanse gezelschap 'Third World Bunfight' is theater als een popconcert. Dat is niet zo gek, want in de bewerking die de Nederlandse schrijver Oscar van Woensel maakte van de Griekse tragedie spelen citaten uit popsongs en liefdesliedjes een belangrijke rol. Regisseur Brett Bailey trok dat gegeven consequent door in zijn regie. Niet alleen door van het traditionele koor een typisch popachtergrondkoortje te maken en door ritme en muziek een drijvende rol te laten spelen. Maar ook door de blanke held Jason uit te dossen als een typische rockster in zwart leer. Hij verovert het hart van de zwarte, in eerste instantie ritueel-Afrikaans uitgedoste Medea en steelt met haar hulp het gouden vlies van haar vader. Hij neemt haar mee uit haar land om haar vervolgens te verlaten voor een ander. Daarop doodt zij hun kinderen.

Op het eerste gezicht lijkt 'MedEia' een oppervlakkige voorstelling. De popconcertsetting is goed gevonden, maar begint op een gegeven moment te vervelen. Net als de constante stroom ritmes die gaat tegenstaan. Ook het soap-acteren van de acteurs in de slechts schetsmatig uitgespeelde scènes, lijken de diepgang niet verder te helpen. En de behandeling door de blanke Jason van de zwarte Medea zou als een gemakzuchtige kritiek op het kolonialisme kunnen worden weggezet.

Maar wie daar voorbij weet te kijken, zou in 'MedEia' ook een gelaagde politieke kritiek op het Zuid-Afrika van na de apartheid kunnen zien. Na de apartheid bloeide dankzij Nelson Mandela het idee op dat zwart en blank samen een nieuw Zuid-Afrika zouden kunnen vormgeven. Maar wie nu, twintig jaar later, door het land reist, ziet dat er nog nauwelijks iets veranderd is voor de zwarte bevolking. Waardoor racistische en populistische types als Julius Malema immens populair zijn. Hoewel Jason voor het goud naar Medea is toegekomen, bloeit er in Baileys 'MedEia' uiteindelijk liefde op tussen de twee culturen, die gestalte krijgt in hun kinderen, die blank noch zwart zijn. Maar doordat Jason daarna nog weinig aandacht voor haar problemen heeft, kiest ook Medea voor zichzelf en doodt ze uit wraak de hoop op een gemengde toekomst. En dat is een weinig hoopvolle vaststelling.

Robbert van Heuven

'MedEia' is de komende tijd te zien in diverse steden, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Groningen.

Van links naar rechts: Pierre Bokma, Leopold Witte, Victor Löw en Tom de Ket.FOTO BEN VAN DUIN

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden