Vastgezette 'Jordi's' kregen duizenden Catalanen de straat op

Jordi Cuixart (L), leider van het Calatalaanse Omnium Cultural en Jordi Sanchez van de Nationale Catalaanse Assemblee zitten in voorlopige hechtenis en worden verdacht van opruiing. Beeld REUTERS

Het Spaanse hooggerechtshof heeft met het achter de tralies zetten van Jordi Cuixart en Jordi Sánchez twee kopstukken achter de separatistische straatprotesten in Catalonië te pakken. 

De aanvoerders van burgerbewegingen Òmnium Cultural en de Nationale Catalaanse Assemblee (ANC) kregen namelijk de afgelopen jaren honderdduizenden demonstranten voor de onafhankelijkheid van de regio op de been.

‘De Jordi’s’, naar de gevangenis’, schreef de conservatieve Spaanse krant La Razón dinsdag dan ook verlekkerd op de voorpagina, de nadruk leggend op de typisch Catalaanse voornamen van het bebaarde duo. De twee worden door Madrid gezien als oproerkraaiers die er hun levenswerk van hebben gemaakt om het Catalaanse onafhankelijkheidsvuur op te stoken. De voorlopige hechtenis van de twee is dan ook een welkom steuntje in de rug voor premier Rajoy die zijn handen vol heeft aan de opstandige regio.

De ANC en Òmnium zijn de afgelopen jaren uiterst succesvol geweest om, parallel aan de separatistische regiopolitiek, de onafhankelijkheidseis de straat op te brengen. Het mediageniekste wapenfeit was het transformeren van de ooit wat slaperige Catalaanse nationale feestdag ‘La Diada’ tot een enorme pro-onafhankelijkheidsmanifestatie. Hiermee werd het Catalaans separatisme in binnen- en buitenland op de kaart gezet.

De onafhankelijkheidsclubs zijn ook omstreden vanwege de nauwe banden met de ‘Govern’ (Catalaanse regioregering) en het vermeende gebruik van publieksgeld voor het separatistisch proces. De burgerbewegingen werden al eens fors beboet voor hun rol in het illegaal verklaarde consult over onafhankelijkheid in 2014.

Opruiing

De huidige leiders zitten nu in voorlopige hechtenis op verdenking van opruiing tijdens de protesten op 20 september in Barcelona. Toen de Guardia Civil op die dag onderzoek verrichtte bij een regiodepartement kwamen tienduizenden demonstranten samen. Daarbij werden auto’s van de ordedienst vernield en zou de rechtsgang zijn belemmerd.

De ANC, dat oorspronkelijk een grassroots beweging was, en Òmnium, dat werd opgericht door de Catalaanse elite, zijn de afgelopen jaren onafscheidelijk geworden, legt historicus Jaume Claret van de Open Universiteit van Catalonië uit. De separatistische burgerbewegingen nemen deel aan dezelfde campagnes en de leiders worden steevast als duo geïnterviewd. “Zij zijn gaan functioneren als de ‘volkse tak’ van Junts pel Sí (de separatistische regeringspartij)”, zegt Claret.

Vooral het op z’n ‘Amerikaans campagnevoeren’, als ware het een dagje uit voor de hele familie in fleurig tenue, was volgens de historicus uiterst succesvol. “Catalanen zijn van huis uit al lid van allerlei clubjes. Dus naast publiek geld zit er vooral bij de ANC ook veel ledengeld, als hun cijfers tenminste kloppen”, zegt hij. “Dit is echt geen uitvinding van Puigdemont, al zou hij het willen”.

Pleinbezettingen

Toch hebben de burgerbewegingen een compleet andere achtergrond. Òmnium Cultural is al actief sinds de nadagen van de Franco-dictatuur toen het, eerst illegaal, daarna legaal, opkwam voor de Catalaanse taal en cultuur. De van oudsher wat elitaire beweging ontving volgens de krant ABC de afgelopen jaren miljoenen van de regioregering om het ‘catalanisme’ te promoten en mag onder de 68 duizend leden voormalig FC Barcelona-icoon Pep Guardiola rekenen.

Protest in Girona tegen de gevangenname van Jordi Cuixart en Jordi Sanchez.Beeld EPA

De Nationale Catalaanse Assemblee (ANC) ontstond pas in de nadagen van de pleinbezettingen in 2011 tegen de bezuinigingen tijdens de economische crisis. De huidige separatistische voorzitter van het Catalaanse parlement Carme Forcadell had tot twee jaar terug de leiding. De ANC zamelde ruim twee miljoen euro in om een boete te betalen voor voormalig regiopresident Mas, die zich met het onafhankelijkheidsconsult in de nesten werkte.

De vraag is nu hoe de activistische achterban van de ANC en Òmnium zal reageren op het vastzetten van de ‘Jordi’s’. Want het waren juist deze organisaties die direct een menigte de straat op dirigeerden toen Madrid het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober al in de aanloop probeerde te smoren. “Zij zullen afwachten en hopen met vreedzaam protest dat Madrid met politie-inzet weer een fout maakt”, zegt historicus Claret.

Dinsdagavond demonstreerden tienduizenden betogers op een belangrijke verkeersader in Barcelona voor vrijlating van de twee gedetineerde separatisten. De demonstranten hielden aangestoken kaarsen omhoog, floten en riepen leuzen als ‘Vrijheid’ en ‘Weg met de bezettingsmacht’.

Òmnium publiceerde ook een filmpje waarin een vrouw op vrij dramatische toon de wereld smeekt in te grijpen in het Spaans Catalaanse conflict. De vraag om internationale bemiddeling is een echo van het mantra van Puigdemont, die zelf opriep tot vrijlating van zijn twee strijdmakkers, die hij ‘politieke gevangenen’ noemt.

Lees hier meer nieuws en achtergronden over het referendum in Catalonië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden