Varoufakis: Raar clubje, die eurogroep

Griekse minister lijkt zich los te weken van zijn achttien ambtgenoten. Die zijn trouwens zelf ook wel klaar met hem.

'Ik wil niet bij een club horen die mij als lid zou accepteren.' Het is een klassieke grap, toegeschreven aan Groucho Marx. De woorden lijken ook de Griekse minister Gianis Varoufakis op het lijf geschreven. Zijn 'club' is de eurogroep, het gezaghebbende gezelschap van ministers van financiën van de eurozone.

"Een onpartijdige toeschouwer van onze eurogroep-beraadslagingen zou tot de veilige conclusie komen dat het een vreemd forum is, slecht toegerust om goede, stevige beslissingen te smeden wanneer Europa die echt nodig heeft", schreef hij zaterdag in een opiniestuk in The Irish Times.

Dat Varoufakis zich niet wenst te voegen naar de 'dress code' noch naar de overleg-etiquette in de eurogroep, werd al duidelijk bij zijn debuut op 11 februari. Met zijn optreden tijdens en na de bijeenkomst van donderdag lijkt hij zich definitief te vervreemden van zijn achttien ambtgenoten. Voorzitter Dijsselbloem zal met verbazing - of is het al gelatenheid? - kennis hebben genomen van Varoufakis' uitspraak over dat 'vreemde forum'.

Twee ministersbijeenkomsten geleden, eind april in Riga, kreeg Varoufakis de volle laag van zijn collega's, die hem confronteerden met het gebrek aan vooruitgang in de onderhandelingen met de geldschieters van EU en IMF. Donderdag in Luxemburg werd het nog pijnlijker. Varoufakis werd niet aangevallen, maar simpelweg genegeerd.

Nadat de 'instituties' (voorheen: de trojka) verslag hadden uitgebracht van de mislukte onderhandelingen, gaf Dijsselbloem het woord aan Varoufakis. Die had bij binnenkomst al aangekondigd dat hij nieuwe 'ideeën' zou presenteren om alsnog tot een akkoord te komen.

"Ik heb Gianis' voorstellen wel eens eerder gehoord", merkte de Ierse minister Michael Noonan op, eveneens bij aankomst. "Die zijn doorgaans meer macro-economisch van aard dan specifiek. En de onderhandelingen gaan over specifieke zaken."

Toen Varoufakis halverwege zijn voordracht was van bijna een half uur, voelde Noonan zich vermoedelijk in zijn prognose bevestigd. De voorstellen van de Griek over onder meer een automatische rem op overheidsbestedingen als die een bepaalde grens overschrijden, voldoen niet aan de specifieke wensen van de geldschieters. Die automatische rem staat allang in de bestaande eurozone-afspraken, zeiden enkele ministers na afloop, onder wie de Duitse Wolfgang Schäuble. Niettemin noemt Varoufakis zijn voorstel nog steeds 'veelomvattend', 'radicaal' en 'goed doordacht'.

De andere ministers gingen niet in op de bijdrage, die Varoufakis een dag later integraal op zijn weblog plaatste. "Helaas stuitte mijn presentatie op een oorverdovende stilte", schreef Varoufakis in The Irish Times.

Die stilte werd na afloop van de bijeenkomst gevolgd door schampere opmerkingen vanuit de ministers en hun entourage. De pijnlijkste kwam van IMF-directeur Christine Lagarde. Zij merkte met een uitgestreken gezicht op dat de belangrijkste ingrediënten voor een serieuze dialoog 'volwassenen in de kamer' zijn.

In zijn Irish Times-bijdrage slaat Varoufakis terug. "De wegen van de eurozone zijn ondoorgrondelijk. Gewichtige beslissingen worden afgestempeld door ministers van financiën voor wie de details in nevelen gehuld blijven, terwijl ongekozen functionarissen van machtige instituties vast zitten in eenzijdige onderhandelingen met een in nood verkerende regering."

Spraakmakend was ook de persconferentie van ruim een uur die Varoufakis donderdagavond in Luxemburg gaf. Helemaal aan het einde daarvan laakte hij "het gebrek aan inhoudelijke discussie in de eurogroep - dat zou alle Europeanen zorgen moeten baren, niet alleen de Grieken".

Critici van Varoufakis die eerder al vraagtekens hebben gezet bij de talloze media-optredens van de minister, konden zich dit weekeinde opnieuw uitleven. Want behalve voor The Irish Times schreef hij ook een opiniebijdrage voor de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. "Waar haalt hij toch de tijd vandaan om dit te schrijven?", twitterde iemand over het Ierse krantenartikel.

Tot haar verbazing kreeg deze twitteraarster nog antwoord van de minister ook. "Tijdens het vliegen (en in transit tussen vluchten)."

Grexit vooral schadelijk voor Zuidoost-Europa

Nu de kans op een Grexit stijgt, moeten vooral landen in Zuidoost-Europa zich zorgen maken. Zij lopen het grootste gevaar om door de Griekse val beschadigd te raken, schrijven deskundigen van Oxford Economics, een gezaghebbend financieel voorspellingsbureau. De zuidoostelijke landen vlak bij Griekenland hebben de meest verweven financiële relaties met het zorgenkind. Vooral hun bankensector is kwetsbaar. Zo beheersen de vier grootste Griekse banken 14 procent van de Servische bankensector. Voor Macedonië en Bulgarije loopt dat op tot 22 en 23 procent. De banken in Zuidoost-Europa staan toch al zwak, schrijven de experts, omdat ze de financiële crisis nog nauwelijks te boven zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden