Column

Vanwaar toch die drang om halsafsnijders te doorgronden?

"Maar echt overtuigend wil Halsema's betoog niet worden. Eigenlijk komt ze weinig verder dan de cirkelredenering: we moeten djihadi's proberen te begrijpen omdat we djihadi's moeten proberen te begrijpen." Beeld ANP

In het koor der djihadgangerduiders voegde zich deze week Femke Halsema. De voormalige fractievoorzitter van GroenLinks publiceerde haar betoog dinsdag op De Correspondent. Aangezien dit online medium ('Een dagelijks medicijn tegen de waan van de dag') wellicht weleens aan uw aandacht ontsnapt, vat ik haar woorden kort samen.

De oud-politica poneert de stelling dat je om het djihadisme werkelijk te kunnen bestrijden, je het moet proberen te 'doorgronden'. Alleen de 'gewelddadige symptomen' te lijf gaan, heeft volgens haar geen zin. We moeten éérst trachten te begrijpen waarom de djihadi's het Westen zo haten. Dat moeten wij zeker niet doen om hun daden te vergoelijken, maar om 'hen de wapens uit handen te kunnen slaan'.

Gestuntel
Volgens Halsema lieten het kabinet plus de voltallige Kamer, vorige week bijeen om te debatteren over het actieprogramma 'Integrale aanpak djihadisme', het in dezen lelijk afweten.

Minister Opstelten bleef steken in zijn 'richtingloze gestuntel', het Kamerdebat ging in een 'droeve cirkel' rond. In de overheidsstukken las ze 'bijna schreeuwende leegte', in het actieprogramma zelf 'ondraaglijke lichtheid'. Het kabinetsbeleid, schrijft ze, is eigenlijk een 'wanhopige schreeuw om hulp'.

Gelukkig blijkt Halsema niet te beroerd om haar oud-collega's tegemoet te komen.

Behulpzaam somt ze drie 'patronen' op die van een jongeman een djihadist kunnen maken: al dan niet beredeneerde haat, de 'grote, soms overweldigende behoefte ergens bij te willen horen', en 'morele superioriteit'. Die drie tezamen kunnen leiden tot 'de giftige cocktail voor terreur en geweld'.

Ruimhartig geeft ze toe dat dit allerminst sluitend verklaart waarom djihadisten 'ons, Nederlanders, seculiere moslims, westerlingen, ongelovigen' zo haten. Maar, besluit ze: "Enkel afschuw van gewelddadig djihadisme helpt niet: we zullen de vijand moeten kennen om hem te overwinnen."

Cirkelredenering
Nu zal het vast een fijn gevoel geven om vanaf de zijlijn wél precies te zien wat je oud-collega's in hun onnozelheid niet zien. En om vanaf de zijlijn wél precies te weten hoe je de problemen moet aanpakken. Maar echt overtuigend wil Halsema's betoog niet worden. Eigenlijk komt ze weinig verder dan de cirkelredenering: we moeten djihadi's proberen te begrijpen omdat we djihadi's moeten proberen te begrijpen. Op geen enkele wijze weet ze duidelijk te maken wat we met die wetenschap opschieten.

Zomaar een vraagje: zouden er in de twintigste eeuw óók opiniemakers zijn geweest die zich het hoofd braken over de motieven van Nederlandse vrijwilligers die zich aanmeldden bij de SS? Die vonden dat wij coûte que coûte moesten proberen te doorgronden waarom jongemannen alles achter zich lieten teneinde elders enthousiast aan het moorden te slaan? Die serieus meenden dat hun haat tegen democratie, vrijheid en minderheden heus ergens vandaan moest komen? Die serieus meenden dat je door de vijand te kennen hem kon overwinnen?

Het is bij mijn weten nooit uitgezocht, maar mij zou het hogelijk verbazen. Denken dat voor het Kwaad per definitie een rationele verklaring te vinden moet zijn, is een van de pijnlijkste opinions chics van het huidige tijdsgewricht.

Een van de gevaarlijkste trouwens ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden