Vanwaar die gelezen levieten?

8 „In het ’Idioomwoordenboek’ van Van Dale (in 2006 herdoopt in ’Groot Uitdrukkingenwoordenboek’– JdB) heb ik vergeefs gezocht naar de herkomst van (iemand) de levieten lezen ’streng berispen’.”

De uitdrukking is misschien ontleend aan het Duits. Daarin kwam ze al in de vijftiende eeuw voor, volgens het ’Etymologisches Wörterbuch’ van Friedrich Kluge. Oorspronkelijk moet ze hebben betekend ’iemand de wet voorlezen’, schrijft Kluge. In het oude Israël waren de levieten – leden van de stam van Levi, vandaar de naam – priesters of lagere tempelfunctionarissen. Een van hun taken bestond erin ’het boek met de wet van God’ voor te lezen.

Een vergelijkbare verklaring gaf F.A. Stoett in zijn ’Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden’. Hij bespeurde in iemand de levieten lezen ’een herinnering aan de hoofdinhoud van Leviticus, dat (...) rechten, wetten en inzettingen (...) bevat’. „De uitdrukking wil dus eigenlijk zeggen: iemand het boek Leviticus voorlezen, hem aan zijn verplichtingen herinneren.”

9 „Wat is correct: overleden in of op de leeftijd van . jaar?”

Bij de redactie van de dikke Van Dale leeft nog de opvatting dat in deze formulering alleen in toelaatbaar is. Maar ettelijke andere naslagwerken, waaronder Koenen en de ’Prisma van de voorzetsels’, accepteren ook op. Het oude onderscheid tussen in de leeftijd van 93 jaar en op 93-jarige leeftijd heeft daar afgedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden