Vandaag kan Trimble de man van morgen zijn

AMSTERDAM - Zelden zal een politiek leider aan de vooravond van een beslissend partijcongres zich zo in de watten gelegd gevoeld hebben, met zoveel egards behandeld zijn als David Trimble. Door de buitenwacht dan.

Van heinde en verre stroomden de steunbetuigingen en bemoedigingen binnen voor de geprangde voorman van de Ulster Unionist Party die in eigen protestantse kring op zoveel weerstand stuit tegen het door hem vorige week ondertekende vredesplan voor Noord-Ierland.

De Britse premier Tony Blair prees de man de hemel in en verzekerde hem dat de Ulster Unionisten zich op het zeer heikele, en voor velen onacceptabele punt van de vrijlating van terroristen - het gros van hen behoort tot het Ira - geen zorgen hoeven te maken. De 'paramilitaire gevangen', zoals ze dezer dagen heten, komen pas vrij wanneer hun organisaties zich ook op de langere termijn aan het staakt-het-vuren houden.

Bovendien, zei Blair, is er geen sprake van dat de Royal Ulster Constabulary, de overwegend protestantse politiemacht in Noord-Ierland en aartsvijand van de republikeinse nationalisten, zal worden ontbonden. En Blairs minister van financiën, Gordon Brown, liet gisteren weten dat er een immens economisch hulpprogramma op stapel staat om het geteisterde Noord-Ierland in recordtempo weer op de been te helpen. Verleidelijke vooruitzichten voor een vreedzaam Noord-Ierland, kortom. Maar dan moeten de unionisten op de valreep geen roet in het eten gooien.

Het wordt erop of eronder voor de 53-jarige Trimble wanneer hij vandaag in Belfast de 860 UUP-gedelegeerden op de partijraad confronteert met het 'Goede Vrijdag'-akkoord dat na 22 maanden moeizaam onderhandelen op Stormont Castle in Belfast beklonken is. De zwaarste klus uit zijn carrière als partijleider, en een dag van - om met Churchill te spreken - 'bloed, geploeter, tranen en zweet'.

Naar buiten toe mag Trimble vol zelfvertrouwen verklaren dat hij overtuigd is van een afgetekend 'ja' op de partijraad, hij zal moeite genoeg moeten doen om een eenvoudigde meerderheid achter zich te krijgen. Bijna een kwart van deze Ulster Unionist Council behoort tot de Orange Order, de machtige, bijna 80 000 leden tellende militante protestantse groep, die eerder deze week al 'nee' zei tegen het Stormont-akkoord.

Veel steun van zijn negen medeparlementariërs in het Britse Lagerhuis hoeft Trimble ook niet te verwachten. Hij heeft nooit zo lekker gelegen binnen de fractie van de UUP. Geen van de unionistische fractieleden was voor zijn uitverkiezing tot UUP-leider in 1995, en vandaag zullen tenminste vijf van hen zich tegen het akkoord uitspreken.

Onder hen de 35-jarige Jeffrey Donaldson, de ambitieuze ex-assistent-Grootmeester van de Oranjeorde en gedoodverfd erfgenaam voor Trimbles troon. Het moet Trimble daarentegen goed hebben gedaan dat John Taylor - de UUP-vice-voorzitter die in Stormont nog verklaarde het onderliggende akkoord nog met geen vijftien meter lange tang te willen aanpakken - de hele week campagne heeft gevoerd vóór het vredesplan.

Toch voert Trimble bepaald geen verloren strijd. Hij heeft een aantal zeer sterke troefkaarten op zak, los nog van de 'psychologische', dat jan en alleman over de unionistren zullen heen tuimelen wanneer die het wagen het vredesakoord te torpederen. “Zo'n kans op vrede krijgen we maar één keer in een hele generatie”, zei Trimble.

Een belangrijke troefkaart is het argument dat Sinn Fein, de politieke arm van het Ira, het als een overwinning zal vieren wanneer de unionisten het akkoord verwerpen. En, zal Trimble daarbij aanvoeren, de partij die het meest zal 'lijden' onder het akkoord is onomstotelijk diezelfde Sinn Fein. Indien ze het verwerpt, zal de partij, die pas over enkele weken een definitief oordeel velt over 'Stormont', in een totaal isolement geraken. Daarentegen staat de op hereniging met de Ierse republiek aansturende nationalisten intern zware stormen te wachten als ze het wel accepteert.

Een andere troefkaart is dat Trimble en de zijnen op een aantal cruciale punten hun zin heben gekregen. Zo heeft de Ierse republiek de grondwettelijke claim op Noord-Ierland laten vallen en treedt de door de protestanten zo gevreesde Noord-Zuid Raad pas ruim na aantreden van de nieuw te verkiezen Noord-Ierse Assemblee in werking. Zodat de in deze Assemblee ongetwijfeld een sleutelpositie bekledende unionisten ook bij de Raad een stevige vinger in de pap zullen krijgen.

In de eindfase van het Stormont-overleg vroeg Trimble zich tegenover Seamus Mallon - onderhandelaar voor de gematigde, katholieke SDLP - wanhopig af hoe hij dit akkoord zou moeten verkopen, hoe hij door vriend en vijand zou worden beschouwd. Mallon bracht daarop de vingers van zijn rechterhand als een eresaluut naar de wenkbrauw en zei met een glimlach: “Yes, First Minister!” Een speelse verwijzing naar de populaire Britse politieke tv-comedy en een voorschot op de positie van David Trimble straks in de Noord-Ierse Assemblee annex regering. Trimble als eerste 'premier' van Noord-Ierland, met naast zich de integere aartsvader van het vredesoverleg, SDLP-leider John Hume. Dat stelt gerust.

Bij zijn eigen protestantse achterban geldt Trimble overigens zeker niet als een 'duif', en dat kan morgen in zijn voordeel spelen. Zoals zo vaak in de politiek - zie Begin en Sadat, zie Rabin en Arafat - zijn immers de 'haviken' dikwijls beter in staat om een moeilijk te verteren akkoord aan de achterban te verkopen dan de 'duiven'. De hardliners kunnen moeilijk beschuldigd worden de 'eigen zaak' te hebben verkwanseld.

Trimbles tegenstanders trekken vandaag ongetwijfeld van leer tegen vrijlating op termijn van Ira-terroristen en de wederom uitgestelde ontwapening van het Ira. Ze zullen te hoop lopen tegen de Noord-Zuid Raad, die ze zien als verkapte zeggenschap van Dublin over Ulster. En UUP-voorman Empey krijgt vast de handen op elkaar met zijn vergelijking van Sinn Fein-leider Adams die zitting neemt in de nieuwe Assemblee in Belfast met Hitler die een synagoge betreedt.

Maar het is geraas van 'mensen van gisteren'. Van geblokkeerde unionistische dinosauriërs als dominee Ian Paisley, leider van de Democratisch Unionistische Partij. Die zijn kansel gebruikt om hel en verdoemenis af te roepen over de deelnemers aan het akkoord, die het vredesplan afdoet als 'de moeder van alle bedrog'. Voor David Trimble daarentegen de kans om zich vandaag te bewijzen als een 'man van morgen'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden