Review

Vandaag is Annie van iedereen

Vandaag is het Annie M.G. Schmidt-dag, een vrolijk feest met Pluk van de Petteflet, Jip en Janneke, Floddertje, Minoes, Pippeloentje, Dikkertje Dap en vele andere personages uit het werk van de 'koningin van de Nederlandse kinderliteratuur'. De dag wordt gevierd onder het motto: 'Koning, keizer, admiraal, Annie lezen ze allemaal'.

Als de schrijfster nog had geleefd, was ze vandaag jarig geweest. Precies drie jaar geleden, in de nacht voordat ze 84 zou worden, overleed ze, maar haar verjaardag wordt uitbundiger gevierd dan ooit. De viering begon klein, door een gelukkig misverstand. Rietje Nivard, eigenaresse van de Amsterdamse Kinderboekwinkel, vertelt erover: “Een mevrouw belde me op met de vraag waar de Annie M.G. Schmidt-dag was. Ik wist niet dat die bestond, maar dacht wel: hm, leuk idee, en we begonnen iets te organiseren. Later belde ze terug: 'Sorry, ik bedoelde het Annie M.G. Schmidt-húis'. Dat is het kinderkunstcentrum, dat dit jaar in Utrecht geopend wordt. Maar intussen was de Annie M.G. Schmidt-dág al geboren.”

Het idee sloeg aan. Eerst bij de andere kinderboekwinkels, waar vandaag van alles te beleven valt, zoals heuse kinderverkiezingen met figuren als Floddertje ('Snoepen moet mogen, wij eisen ijs!') en Minoes ('Alle kinderen hebben recht op een huisdier') als lijsttrekkers. Daarna kwamen bibliotheken en scholen. Vorig jaar werd door de VARA-radio elk uur een gedicht van 'Annie' voorgelezen, en lazen allochtone leden van de Tweede Kamer in hun moedertaal voor uit het werk van Annie M.G. Schmidt. Voor dit jaar werd er een klein voorleesboekje gemaakt met verjaardagsverhalen en -gedichten van Annie M.G. Schmidt, 'Er is er één jarig...', dat vandaag gratis uitgereikt wordt aan een half miljoen (!) kleuters in Nederland. Uitgeverij Querido liet 'Tom Tippelaar' uit 1977 herdrukken, een hoogst avontuurlijk verhaal over een jongen met flaporen, die liftend in een 'brontocar' op reis gaat naar Neuseiland, maar onderweg in een betoverd landhuis terecht komt. Het boek is overigens vooral bijzonder door de indringende, surrealistische prenten van Jan Marinus Verburg, die hiervoor in 1978 het Gouden Penseel kreeg. De prenten gloeien van kleur en opwinding en hebben soms het dreigend-vervreemdende van Willink. Het zijn stuk voor stuk zoekplaatjes vol saillante détails, herkenbare personages, en het soort visuele grapjes dat tegenwoordig in de betere adventure cd-roms voorkomt.

Het werk van Annie M.G. Schmidt mag vandaag rechtenvrij gebruikt worden. Als je bedenkt dat anonieme volksliteratuur als sprookjes en bakerrijmen ook vrij van auteursrecht zijn, dan is het werk van Annie M.G. Schmidt vandaag volkscultuur. Inhoudelijk was het dat in zekere zin allang. Want Annie M.G. Schmidt kon net zo raak 'de gevoelens van het volk' vertolken als Wim Kan en Corrie Vonk, maar literair sterker en met mild-kritische relativering, zoals bijvoorbeeld in 'Het schaap Veronica'. Het 'stekkie van de fuchsia' (uit het liedje 'Wil u een stekkie, een stekkie, een stekkie, wil u een stekkie van de fuchsia', in 'Ziezo') dat vandaag in de Utrechtse kinderboekwinkel uitgereikt wordt, staat model voor die kleine, aardige dingen in het leven. De schrijftser heeft zich nooit te goed gevoeld om in bladen als 'Margriet' te publiceren (1968-1970: 'Pluk van de Petteflet' en 1979: 'Otje', beide als vervolgverhaal). Het is goed te begrijpen dat Annie M.G. Schmidt naast de Hans Christiaan Andersen Prijs, de hoogste internationale onderscheiding voor jeugdliteratuur, in 1988 ook de Nederlandse Publieksprijs voor de meest geliefde dichter ontving.

Uitgeverij Querido zelf doet niet zoveel aan de Annie M.G. Schmidt-dag. Alphons Peters van Querido: “We hebben meegewerkt aan het gratis boekje dat in een oplage van 520.000 stuks verschijnt, we hebben 'Tom Tippelaar' herdrukt en zeventig beiaardiers aangeschreven of ze liedjes van Annie willen spelen. Ja, die van de Westertoren in Amsterdam doet mee. Maar verder is het een wonderlijk mysterieus iets dat zich buiten ons om voltrekt. 't Is een beetje een anarchie, deze dag, iedereen doet waar hij zin in heeft, op de meest dwaze plekken en met allerlei huisvlijt. Even is Annie van iedereen. Alles mag, als het maar humoristisch en kritisch is, dus in haar stijl. Het moet maar als een soort heidebrandje voortrazen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden