Vanaf vandaag weet iedereen: Etty Hillesum woonde ook in Winschoten

Beeld Wikimedia

Weinigen weten het, maar het was zo: Etty Hillesum woonde in Winschoten. Vandaag wordt bij haar toenmalige woonhuis een beeld onthuld ter nagedachtenis aan de bijzondere bewoonster van de ‘rozenstad’.

De schrijfster werd postuum beroemd toen 38 jaar na haar dood in Auschwitz haar dagboeken werden gepubliceerd. Daarin beschrijft ze wat de oorlog met haar persoonlijk deed.

Haar Winschoter tijd was toen al lang voorbij. Hillesum woonde er relatief kort, vertelt Marianne Kruijswijk van het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt: van haar vierde tot haar tiende. ‘’De mensen die zich in haar hebben verdiept, zijn vooral geïnteresseerd in haar werk, haar boodschap, alles wat ze later deed toen ze in Amsterdam woonde. Zij hebben minder affiniteit met die paar kinderjaren.’’

Precies daarom kreeg ze ook kritiek voor haar lobby, vertelt Kruijswijk: een kunstwerk voor die paar jaartjes, was dat niet een beetje overdreven? Nee, pareerde ze. ‘’Stel nou dat het, zeg, Thorbecke was geweest die hier zes jaar had gewoond. Voor politieke helden, zeker als het mannen zijn, is het veel gemakkelijker om dingen voor elkaar te krijgen dan voor een vrouw die een spiritueel boek heeft geschreven. Maar dat boek bevat zo’n onvoorstelbaar mooie boodschap. Ze heeft het hier misschien niet geschreven, maar ze is hier wél geweest, en voor de oorlogsliteratuur heeft ze heel veel betekend.”

Toen Kruijswijk een werk van de Hoogezandster kunstenares Wiea Duintjer zag, wist ze meteen: zoiets moet het worden. ‘’Dat was een beeld van een vrouw met haar armen wijd open, en een hart dat bestaat uit twee deuren. Etty Hillesum probeerde zich, onder druk van de oorlog, open te stellen voor de wereld om zich heen, voor alles wat er gebeurde.’’

De onthulling van het stalen beeld, bij Oranjestraat 36, waar de latere schrijfster woonde, wordt ingebed in de eerste editie van ‘Open Joodse huizen’, een wandelevenement langs drie plekken waar bijzondere verhalen worden verteld. Over de man die een fotowinkel runde in de stad. Over het theeserviesje van de familie Salomons. En over Etty Hillesum.

Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de joodse bevolking als oorlogsslachtoffer, vertelt Kruijswijk. ‘’In Winschoten bestond tien procent van de bevolking uit joden - dat is procentueel evenveel als Amsterdam. De oorlog heeft ons van enorm veel inwoners beroofd, en daar kunnen we niet genoeg bij stilstaan. Maar de joodse bevolking kwam eind zeventiende eeuw naar Winschoten, en we willen ook zo graag een beeld schetsen van wat er nog meer gebeurde in al die eeuwen. Het eerste vrouwelijke raadslid bijvoorbeeld, echt zo’n ‘niet-lullen-maar-poetsen’-type, was een Joodse vrouw. We moeten niet vergeten te kijken naar wat joden hebben betekend voor Winschoten.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden