Van zuinig zijn heeft niemand gehoord in Irak

Bagdad is een stad van kabels. Maar naast de wirwar aan elektriciteitsdraden duiken er steeds meer spaarlampen op én zonnepanelen. Is olieland Irak milieubewust geworden?

Een gloeilamp zie je in Bagdad vrijwel niet meer. Restaurants hebben hun oude spotjes vervangen en ook de winkeltjes zijn voorzien van spaarlampen. Opvallend ook is dat veel straten in Bagdad worden verlicht met zonne-energie: er is nauwelijks een lantaarnpaal zonder zonnepaneel. "Bij elkaar leveren ze dagelijks zo'n tien uur licht, dus ze zorgen voor een flinke besparing", zegt Musaab Sirry al-Mudarrs, woordvoerder van het Iraakse ministerie van elektriciteit.

De schone stroom is zeer welkom. Bijna negen jaar na de Amerikaanse invasie is de Iraakse overheid nog steeds niet in staat haar burgers 24 uur per dag van elektriciteit te voorzien. Iraakse burgers herinneren zich nog hoe het Saddam na de Golfoorlog van 1991 slechts een jaar kostte om de stroomvoorziening weer op peil te krijgen.

In de maanden dat de vraag naar koeling of verwarming niet al te hoog is, weet het ministerie met moeite 9 tot 12 uur per dag stroom te leveren. En als er stroom is, zet iedereen onmiddellijk alles aan. Van zuinig zijn heeft niemand in Irak nog gehoord, beaamt Al-Mudarrs, in wiens kantoor de airconditioning hard staat te blazen. Ondanks het daglicht branden alle lampen.

Dat in 2008 werd gestart met het plaatsen van zonnepanelen op de straatverlichting, had dan ook weinig met spaarzaamheid te maken. Veiligheid is een belangrijker reden, in een stad waar mensen worden ontvoerd en bommen worden geplaatst, zegt de woordvoerder. Nu is de miljoenenstad 's nachts grotendeels verlicht.

Ander voordeel is dat de zonnepanelen het lastiger maken om illegaal stroom af te tappen. Veel Bagdadders hebben een lijntje naar de straatverlichting gelegd en komen zo aan gratis stroom. Vandaar al die stroomdraden die boven de straten hangen.

De illegale verbindingen veroorzaken veel problemen. Als het regent, zorgen ze voor kortsluiting. "Jaarlijks branden zo'n honderdduizend transformatoren door", meldt de woordvoerder daarover. "Door de regen of juist zomerse hitte, maar ook omdat het netwerk te veel wordt belast." In elke buurt draait nu een molida, een generator, om de bewoners van stroom te voorzien als het netwerk het laat afweten. Ze werken op benzine en zorgen voor een behoorlijke luchtvervuiling.

De illegale en verouderde bedrading maken het onmogelijk de stroomvoorziening op peil te brengen, weet Al-Mudarrs. "Om naar 20 uur stroom per dag te kunnen, moeten we 70 procent van de bekabeling vervangen." Bedoeling is dat die steeds meer ondergronds komt te liggen.

Het ministerie doet volgens Al-Mudarrs alles om de illegale bekabeling kwijt te raken, maar stuit op een gebrek aan wetgeving. "We mogen de kabels niet zomaar doorknippen. We hebben mensen gearresteerd voor het illegaal aftappen, maar de rechter liet ze weer vrij." Zo zijn er ook geen regels voor elektrische apparaten. De Iraakse grenzen staan open voor alle producten, inclusief stroomvreters.

Helaas staat het parlement niet bekend om zijn snelheid van handelen. De partijen, ook in de Iraakse regering, zijn onderling vaak op alle punten verdeeld. "Het duurt nog wel een jaar voor er duidelijke wetgeving is", denkt de woordvoerder. En wellicht nog langer. Op het moment vergadert het parlement helemaal niet vanwege een politieke crisis. De Iraakse premier Noeri al-Maliki, een sjiiet, heeft gedreigd zijn samenwerking met de soennieten op te zeggen.

Eigenlijk duren alle projecten in Irak langer dan nodig. Straten die vernieuwd zouden worden, liggen nu al weken open. Het werk stokt door een gebrek aan goede arbeidskrachten, maar Irak kampt ook met corruptie. Projecten lopen vast, als elke betrokkene een deel van het budget in eigen zak laat glijden.

Plannenmakers willen wel, maar jaren van importverboden, isolatie en onderdrukking hebben de Iraakse economie op een achterstand gebracht. Ook het vooruitstrevende project om de straatverlichting te voorzien van zonne-energie, liep vertraging op, zegt de woordvoerder. "Volgens het plan zou het ministerie van industrie lantaarnpalen met panelen leveren. Maar daar was onvoldoende kennis, zodat we ze moesten importeren."

Hoewel de zon in Irak overuren maakt, zijn er geen concrete plannen om er meer elektriciteit uit te winnen. "Dit zijn nieuwe technieken, daarvoor zijn investeringen nodig", zegt Al-Mudarrs bijna verontschuldigend. "Die projecten moeten we via het parlement insteken, zodat er budget voor wordt gevonden." Irak heeft vier locaties aangewezen die geschikt zijn voor het opwekken van windenergie. Maar die liggen vooral in de woestijn, in Anbar en Samarra - provincies waar geweld nog aan de orde van de dag is.

Uiteindelijk hoopt het ministerie dat zonne- en windenergie zo'n 200 megawatt gaan opleveren. Een fractie van wat nodig is. De huidige vraag ligt rond de 14.500 megawatt. Omdat de bevolking groeit en de industrie zich verder ontwikkelt, is de verwachting dat in 2015 minstens 18.000 megawatt nodig is.

Het lukt de overheid bij lange na niet om aan die vraag te voldoen. Nu wordt hooguit 6000 megawatt geproduceerd. De 7 miljoen inwoners van Bagdad boffen nog met gemiddeld 10 uur stroom per dag. In Basra (2 miljoen inwoners) leidt stroomgebrek elke hete zomer tot felle protesten.

Vandaar dat de tradionele energiebronnen het nog steeds winnen in Irak. Er wordt gewerkt aan de bouw van meerdere elektriciteitscentrales op olie en gas om de situatie in het hele land te verbeteren.

Wel belooft het ministerie een brede media-campagne om de burgers voor te lichten over energiebesparing. Vrijwel iedereen in Irak laat de lampen en verwarmingsbronnen de hele dag branden, ook als ze van huis gaan.

Al-Mudarrs heeft er echter een hard hoofd in dat het veel zal helpen. "Zo'n campagne levert niet meer op dan één a twee procent besparing", voorspelt hij`somber. "Ook hier hebben we een wet nodig om mensen te dwingen."

Stroom voor Koerden
In tegenstelling tot de rest van Irak, weet Koerdistan zijn burgers sinds kort regelmatig 24 uur lang te voorzien van stroom. In de hete zomer en de koude winter gaat het nog wel eens mis in de Koerdische steden Sulaymaniya en Erbil, met elk zo'n miljoen inwoners. Dan moeten de vieze generatoren op benzine nog even aan. Maar door investeringen in nieuwe centrales - op gas en waterkracht - levert de Koerdische overheid inmiddels bijna voldoende elektriciteit voor zijn bevolking, in totaal zo'n 2000 megawatt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden