VAN ZATERDAG 20 TOT EN MET VRIJDAG 26 JUNI 1942. DERDE JAAR, WEEK ZEVEN.

Kader NSB zweert trouw aan Mussert

Mussert zelf hield een lange rede, waarin hij met grove streken de oude en recente historie schilderde en zijn belangrijke, maar door velen onderschatte, positie daarin nog eens benadrukte. Hij herinnerde vooral aan februari 1940, toen hij tijdens een NSB-bijeenkomst in het Amsterdamse Concertgebouw had voorspeld, dat eens de dag zou aanbreken, dat de Nederlandse regering in Londen zou zitten en onze goudvoorraden naar Amerika gesleept zouden worden. Nederland zou onder water staan, alle bruggen zouden kapot zijn en het land een rune. En kijk nu om u heen. 'Hoe had alles anders gekund!'

Later op dag paradeerden de kaderleden en duizenden overige NSB'ers in het Nassaupark langs de leider.

Tobroek weer in handen Duitsers

Zondag 21 juni 1942 - Het Duitse offensief dat sinds een maand in noord-Afrika aan de gang is, levert steeds meer resultaat op. De Duitsers onder leiding van kolonel-generaal Rommel hebben nu ook Tobroek heroverd en rukken op naar de grens met Egypte. In Tobroek hebben de Duitsers, ondersteund door Italiaanse troepen, zeker 25 000 krijgsgevangenen gemaakt. De overgave van de Britse troepen is door Londen bevestigd.

De Duitse troepen tonen in hun jongste offensief in Afrika een grote superioriteit in de lucht en blijken met hun tanks veel beter in het zand uit de voeten te kunnen dan de Britse troepen. Die troepen, althans, wat daarvan resteert, worden op dit moment achtervolgd in de richting van de grens van Libie met Egypte.

Voor de Duitse bevelhebber Rommel betekent de overwinning bij Tobroek ook meteen bevordering. Hitler heeft hem benoemd tot generaalveldmaarschalk. Nog zo'n eclantant succes en er moeten nieuwe officiersrangen bij verzonnen worden.

Het Duitse persbureau DNB seint: "Op ons verzoek enige woorden te zeggen over de successen van de Duitse en Italiaanse troepen voor Tobroek en Bardia antwoordde generaal-veldmaarschalk Rommel o. a.: 'Bijna vier weken van harde strijd liggen achter ons. Zij waren niet alleen hard, doch ook succesvol, buitengewoon succesvol. Vandaag bekroont de troep zijn tot nu toe verricht werk met de verovering van de vesting Tobroek. Bardia is vannacht bezet. Duitse en Italiaanse soldaten hebben het bovenmenselijke in de gevechten gepresteerd. Zij hebben veldversterkingen en mijnenvelden overwonnen met een elan, dat men zich niet vermeteler kan denken. Zij hebben ondanks zeer zware verliezen en ontberingen dag en nacht volgehouden in de geest, die ons thans allen bezielt, de geest van de overwinning'."

In Londen gaan overigens nu geruchten dat generaal sir Archibald Wavell, die vorig jaar juist van noord-Afrika werd overgeplaats naar oostAzie in verband met enkele militaire tegenslagen, terug zal keren naar Egypte om daar het oppercommando weer op zich te nemen.

De aanslag op Heydrich

Maandag 22 juni 1942 - Nadat de daders standrechtelijk zijn gestraft, zijn in Praag bijzonderheden bekendgemaakt over de aanslag, die op 27 mei werd gepleegd op de plaatsvervangend Rijksprotektor van Bohemen en Moravie, SS-Obergruppenfuhrer Reinhard Heydrich. De aanslag was het werk van Jan Kubis, die een bom gooide, en Josef Gabcik, die met een machinepistool heeft geschoten.

Zij waren in 1939, na de oprichting van het protektoraat, naar Engeland uitgeweken, waar zij door 'de moordcentrale van Benesj' ter beschikking werden gesteld van de Britten, om na een parachutisten-opleiding in hun eigen land sabotage- en terreurdaden te plegen. In de nacht van 28 op 29 december werden zij bij Pilsen door een Britse bommenwerper gedropt. In dit toestel zat ook een handlanger, Josef Walcik, die bij Podiebrad uit het toestel werd gezet. Door tussenkomst van verschillende Tsjechische families konden de drie in contact treden met andere agenten, die eerder door de Britten waren afgezet.

Door tips van andere Tsjechische agenten, die zich inmiddels vrijwillig hadden gemeld bij de Duitsers, kon de kerk van Carolus Borromeus in Praag worden getraceerd als verblijfplaats van Kubis, Gabcik en andere Britse agenten. Op 18 juni werd door de staatspolitie een inval gedaan, waarbij de moordenaars probeerden met pistolen en handgranaten actief verzet te plegen. Daarop was de politie wel gedwongen om met hulp van de inmiddels gearriveerde Waffen-SS, ook zwaardere middelen in te zetten. Verscheidene terroristen werden gedood, waarbij ook beide moordenaars van Heydrich. De kapelaans van de Carolus Borromeus-kerk zijn vanwege hun medeplichtigheid gearresteerd.

De door de Duitse rijksregering uitgeloofde beloning van een miljoen rijksmark en het miljoen dat nog eens door het protektoraat was uigeloofd, zullen aan de talrijke Tsjechische helpers worden uitbetaald, als dank voor het opsporen van de daders.

Het is opmerkelijk, dat de rooms-katholieke kerk een zo prominente rol speelt in de moord op Heydrich, die gold als een van de sleutelfiguren bij de oplossing van het zogeheten joodse vraagstuk en die voorts bekend was als een van Hitlers volgelingen, die geen mededogen kende. Het is weliswaar geen bestseller geworden, maar bij sommigen is nog bekend dat in oktober 1939 van zijn hand het opstel Die gegenwartige politische Haltung der Kirchen und Sekten verscheen. Daarin beschreef hij de rooms-katholieke clerus als 'de gezworen vijand van de staat' en eiste hij het optreden van de Gestapo tegen de r.-k. kerk in alle mogelijke gevallen.

Joden moeten fiets inleveren

Maandag 22 juni 1942 - De commissaris-generaal voor de openbare veiligheid, H. A. Rauter (tevens SS-Gruppenfuhrer en generaal-luitenant van de politie), stelt in een nieuwe verordening verplicht, dat de joden hun fietsen inleveren. De rijwielen dienen 'met alle toebehoren, met inbegrip van reserve binnen- en buitenbanden, in berijdbare en behoorlijke toestand' voor komende woensdag 13.00 uur ingeleverd te zijn bij de burgemeester van de gemeente waar de jood woont of waar zijn zaak gevestigd is.

"Art. 2. Het is verboden om een jood bij voortduring of tijdelijk een rijwiel af te staan.

Art. 3. Deze beschikking is niet van toepassing op rijwielen, welke 1) toebehoren aan joden, die in de gemeente Amsterdam wonen, dan wel 2) tot de voorraad van een rijwielhandelaar behoren."

Sinds 21 mei is aan joden al het bezit van land- en watervoetuigen ontzegd, alsmede dat van paarden.

Ook leraren de klas uit

Maandag 22 juni 1942 - Nog een nieuwe verordening, genummerd 5/1942, betreft het ontslag van leerkrachten en inspecteurs van het onderwijs. Wanneer leerkrachten en inspecteurs op de hun toevertrouwde leerlingen een invloed uitoefenen, welke in strijd is met het belang van een voorspoedige ontwikkeling van het Nederlandse schoolwezen of hun taak als zodanig vervullen, dan volgt schorsing voor onbepaalde tijd.

NAF toont zich weer ruimhartig

Dinsdag 23 juni 1942 - Nog steeds, het begint op domheid te lijken, bestaan er grote misverstanden over de wijze waarop leden van het voormalige en thans verboden NVV en die van de ook opgeheven confessionele vakbonden, kunnen overgaan naar het nieuwe, alle arbeid overkoepelende, Nederlandse Arbeidsfront, NAF.

Het generaal pardon, waardoor zij met behoud van alle oude rechten binnen de nieuwe organisatie plaats kunnen nemen, schijnt gezien het aantal aanmeldingen, nog bij weinigen te zijn doorgedrongen. Vandaar, dat na het generaal pardon er opnieuw besloten is tot een verlenging met drie maanden van de aanmeldingsperiode onder de oude voorwaarden.

Overigens wordt als de officiele reden voor de verlenging opgegeven, dat juist zeer velen zich zijn komen melden, zodanig zelfs, dat de administratieve verwerking in het ongerede is geraakt.

Besprekingen in Washington

Dinsdag 23 juni 1942 - In Washington hebben de Amerikaanse president Roosevelt en de Britse eerste minister Churchill besprekingen gevoerd. Het is, aldus staat in een communique 'natuurlijk onmogelijk enig verslag' uit te brengen. Desondanks wordt het onderwerp van de gesprekken zo breed mogeluid aangeduid: "De hoogste concentratie van de geallieerde oorlogsmacht tegen de vijand op de vroegst mogelijke termijn, alsmede de aanpassing en voor zover nodig wijziging van alle maatregelen, die sinds enige tijd genomen zijn om de oorlogsinspanningen van de geallieerde volkeren verder te ontwikkelen en te handhaven. "

Gevolmachtigde voor Amsterdam

Woensdag 24 juni 1942 - Rijkscommissaris Seyss-Inquart heeft de gevolmachtigde voor de provincie Overijssel, dr. H. Schroeder benoemd tot gevolmachtigde voor de stad Amsterdam. Hij wordt opvolger van senator dr. Boemcker, die tot dusver gevolmachtigde was voor de hoofdstad. Schroeder behoudt tevens zijn functie in Overijssel.

Sebastopol nog onder vuur

Donderdag 25 juni 1942 - De strijd bij Sebastopol duurt voort, hoewel al een week lang uit Berlijn per dag wordt gemeld, dat de val van de stad nog slechts een kwestie van uren is. De Duits-Roemeense troepen zijn onderhand in verbitterde man-tegen-man-gevechten gewikkeld, waarbij steeds vooruitgang wordt geboekt. De strijd wordt vanuit de lucht ondersteund met doeltreffende aanvallen met bommen. 'Aan de rest van het oostelijk front vallen geen essentiele gevechtshandelingen te bespeuren.'

Aardappelrantsoen kan uitgebreid

Vrijdag 26 juni 1942 - Het aardappelrantsoen zal komende week van een op anderhalve kilo worden gebracht, zo deelt het rijksbureau voor de voedselvoorziening mee.

Alleen: men dient er wel rekening mee te houden, dat deze aardappels niet uit voorraad geleverd kunnen worden. De vroege aardappeloogst is vertraagd door de lange winter.

Aangenomen wordt dat de aanvoer zich over de loop van de week zal uitstrekken. Het ziet er overigens naar uit, dat een week later het rantsoen opnieuw uitgebreid kan worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden