Van zakenman tot hulpverlener

Jaap van Zuijlekom vergaarde miljoenen met zijn kampeerbedrijf De Vrijbuiter. Nu doet hij ontwikkelingswerk in Zuid-Afrika. Sinds zijn bekering, inmiddels een jaar geleden, voelt de zakenman zich een ander mens.

In de Zuid-Afrikaanse stad George aan de Indische Oceaan wilde hij een dorp bouwen voor straatkinderen. Tussen de kleurlingenwijk en de witte wijk in, had hij bedacht, bij wijze van brug. Het project strandde. De overheid wilde de grond niet geven. „Dan was er dit, dan weer dat, telkens draaiden ze hun gat ervoor weg. Wij kwamen niet verder. We zagen dat het allemaal goed was, toch lukte het niet. Ik werd er moedeloos van. Toen hebben we tot God gebeden.” Het dorpjesplan staat nog op zijn website, verontschuldigt Jaap van Zuijlekom zich, maar het heeft inmiddels plaats gemaakt voor een handvol andere plannen. Door God voor te laten gaan, zoals de 46-jarige noorderling het zegt, kwamen andere projecten haast als vanzelf van de grond. Een ontmoeting met drie verkreukelde weeskinderen, zo’n beetje op de stoep van zijn huis in Wildernis, leidde tot de stichting van een klein weeshuis. In Mosselbaai wil Van Zuijlekom een kleuterschool neerzetten. En in de gemeentes George en Mosselbaai gaat hij twee krottenwijken renoveren en bewoners aan werk helpen. Dat plan drong zich op toen hij op een dag voedselpakketten uitdeelde in zo’n plakkerskamp. „Het had geregend. Je zakte tien centimeter weg in de modder. Er liepen varkens rond. In dezelfde modder lagen de moeders, smoorbezopen.”

Tweeëntwintig jaar geleden begon Jaap van Zuijlekom in het Drentse Roden een bedrijf in tenten en kampeerartikelen. De Vrijbuiter werd een miljoenenbedrijf met driehonderd man personeel en klanten uit het hele land. Onlangs gaf de directeur het roer over aan twee managers. Zijn ruim bemeten persoonlijke werkvertrek, in een kantorencomplex aan de rand van Leek, wordt binnenkort verhuurd. Niet meer nodig voor iemand die nog maar een dag in de maand adviseur is van De Vrijbuiter en bovendien het grootste deel van het jaar in Zuid-Afrika zal vertoeven. Nu staan er in het kantoor nog keukens opgeslagen. Voor weer een ander project: „De pleegmoeder van Nkosi, je weet wel, het aidspatiëntje dat de Verenigde Naties toesprak, heeft in Johannesburg een vakantiepark gekocht voor moeders met aids. Dat moet ingericht worden en dat doen wij.”

De tsunami was het breekpunt. Jaap en Margriet van Zuijlekom zagen de televisiebeelden in hun tweede huis in Zuid-Afrika, het land waar ze tijdens een zakenreis verliefd op werden. „Ik belde naar de zaak. We namen ons voor een zondag open te gaan en dan de opbrengst naar giro 555 te doen. Tot ik merkte wat een walgelijk grote bedragen er werden gegeven. Uiteindelijk bleken er maar een kwart miljoen slachtoffers te zijn. Vreselijk natuurlijk, toch zeg ik bewust ’maar’. In Zuid-Afrika sterven jaarlijks 365 duizend mensen aan aids, in heel Afrika praat je over miljoenen. Ik zei: We gaan iets doen voor Zuid-Afrika.” Bart’s Africa Foundation werd geboren, genoemd naar zoon Bart die zestien jaar geleden overleed.

Zoon Job komt het kantoor binnen. Een Afrikaanse geestelijke genas de twintiger door handoplegging van het syndroom van Wiskott-Aldrich. Bart stierf aan die ziekte toen hij drie was. Bij Job was vooral het kraakbeen in de enkels aangetast. Was. Want in het Universitair Medisch Centrum van Groningen moesten ze kort geleden toegeven dat aan het kraakbeen van Van Zuijlekom junior niks meer mankeert. „Ach, als je in de Schepping gelooft, is een enkeltje genezen met nieuw kraakbeen een kleinigheid”, zegt vader.

Het is maar een van de wonderen die ter tafel komen. Sinds Van Zuijlekom begin 2006 het christelijk geloof omarmde, staat hij nergens meer van te kijken. Zijn oudste zus overwon een jarenlange alcoholverslaving. En de bekering op zich is ook al zo’n mooi verhaal. De Van Zuijlekoms werden door een medewerker van Bart’s Africa Foundation meegetroond naar Eagle’s Nest, een zwarte kerk in een buitenwijk van George. „Dansen, jubelen, zo’n kerkdienst hadden wij nog nooit meegemaakt.” Ze kwamen er eerlijk gezegd vooral om te netwerken met zwarten. „Wij zaten keurig achterin. Wij dachten: Kom op met die dienst, laat het snel voorbij zijn, wij willen die mensen gaan spreken. Toen pakte een kleurlingvrouw ons bij de hand. We moesten naar voren komen. De pastor legde zijn hand op mijn hoofd en begon te zeggen wie Jaap van Zuijlekom was. Feilloos. Dat ik een man was die altijd zelf de touwtjes in handen wilde hebben. Een zakenman. Iemand met verbroken relaties. En dat ik in Afrika was gekomen met een plan. Hij zei dat ik God moest laten voorgaan, Hij zou Zijn plan ontvouwen, ik moest Hem niet voor de voeten lopen. Toen ben ik gezalfd met de Heilige Geest. Daarna zakte ik in elkaar.”

Sindsdien voelt hij zich een nieuw mens. „Rustig praten? Kon ik nooit. Ik zat altijd op het puntje van mijn stoel. Als ik een doel voor ogen had ging ik er voor, als een beest. Ik ben nu helemaal relaxed geworden.”

Hij maakte schoon schip. Vroeg vergeving bij zijn ex-vrouw en de kinderen Job en Dorie. „Ik had geen aandacht voor mijn gezin. De echtscheiding is voor honderd procent mijn schuld.” En hij meldde zich bij de Belastingdienst. „Afgelopen juni werd ik wakker, met koppijn en spierpijn over mijn hele lichaam. Het bonkte door mijn hoofd: Belastingdienst! Kilometeradministratie! Ik had gerotzooid. Ik reed een dure auto en daar wou ik geen bijtelling over betalen. Ik dacht: Ik doe verdorie al zoveel goede dingen. Een fraude van ongeveer honderdduizend euro. De belastingdienst had er niks van gemerkt.

Die ochtend kon ik onder de douche niet meer op mijn poten staan. Ik zei: Oké God, als ik terug ben in Nederland zal ik openheid van zaken geven. Toen ik dat zei was alle pijn weg.

Maar het bijzondere kwam nog. Mijn afspraak van negen uur zegt: Goedemorgen Jaap, jij moet psalm 32 lezen. Gelukkig die mens die niet langer bedrieglijk gezind is. En: Zolang ik zweeg, voelde ik het tot in mijn botten, al zuchtend heel de dag.”

Aan de gevel van De Vrijbuiter wapperen vlaggen met Bart’s Africa Foundation. Bart’s moeder is blij met de naam en daar is Van Zuijlekom weer blij om. Sinds twee weken is hij andermaal vader, van dochter Mercy Joy. Hij zag er, bekent hij, tegenop om zijn oudste dochter Dorie te vertellen dat er een baby zou komen. „Maar ze reageerde heel lief: Wat ben ik jaloers op dat kind, dat het zo’n vader krijgt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden