Van zaadje tot stoep, het leven van Nederlands populairste kerstboom

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Hij is het raspaardje onder de kerstbomen, met zijn elegante vorm en sterke naalden. Mits het een Nordmann-spar met goede genen is, en een fijne jeugd. Zijn leven begint in Georgië en eindigt in Nederland.

Zijn naalden zijn lang en hebben een mooie glans, ze vallen niet uit en verspreiden de typische sparregeur. De Nordmann-spar heeft de gewone 'denneboom' verdreven als populairste kerstboom in de Nederlandse huiskamers. Juist door deze uitzonderlijke kwaliteiten.

Tegelijkertijd is het een massaproduct met een internationale afzetmarkt. "In Nederland worden 2,2 miljoen echte kerstbomen per jaar verkocht", zegt Gerard Krol, secretaris van de Vereniging Nederlandse Kerstboomkwekers (VKN). Met een waarde van 50 miljoen euro. Ter vergelijking: in Duitsland zijn dat er bijna 30 miljoen, ter waarde van 700 miljoen euro.

500 jaar oud
Zo'n 50 procent van de verkochte kerstbomen in Nederland is van het Nordmann-ras (Abies nordmanniana), vernoemd naar de Finse botanicus Alexander von Nordmann (1803-1866). Hij ontdekte de grote, krachtige sparren in het ongerepte Kaukasus-gebergte van Georgië, waar ze tot wel 60 meter hoog groeien en 500 jaar oud kunnen worden. In het midden van de negentiende eeuw bracht Von Nordmann deze sparrensoort naar West-Europa om te cultiveren.

Tegenwoordig komen de zaden van de beste Nordmann-exemplaren nog steeds uit de Georgische Kaukasus. Het gebied waar de sparrekegels geoogst worden, ligt tussen de 1000 en 1500 meter hoogte en centreert zich rond de plaatsen Ambrolauri en Borjomi. Hoe hoger het gebied waar de Nordmann-zaden vandaan komen, hoe sterker de genen. Want de bomen uit de hoogste regio's zijn het beste bestand tegen extreme weersomstandigheden. De Nordmannen uit Georgië staan bekend om hun lange takken en naalden.

Europese handelaren kopen de Georgische sparrekegels op en verkopen de zaden aan Duitse en Deense kwekers tegen 100 euro per kilo. In Denemarken en Duitsland - voornamelijk in het Sauerland - ontkiemt de Nordmann-spar. In zijn jeugd groeit de Nordmann twee keer zo langzaam als andere kerstbomen, wat zich vertaalt in de verkoopprijs.

5000 bomen per hectare
"Na twee jaar in de kwekerij is het zaadje gegroeid tot een stekje van tien centimeter hoog", zegt kweker Krol. "Dan wordt het stekje in de kwekerij verplant om weer twee jaar te groeien. Vier jaar na het zaaien zijn de boompjes gegroeid tot 20 à 40 centimeter, worden ze gerooid en in de volle grond geplant. Ongeveer 5000 stuks per hectare. Daar blijven ze, afhankelijk van de grootte, zeven tot negen jaar staan. Uiteindelijk is een boom van twee meter hoog elf tot dertien jaar oud. Per boom liggen de productiekosten rond de negen euro."

Begin november beginnen de Duitse kwekers met het kappen van de anderhalve tot twee meter hoge sparren. Ze worden gelabeld naar kwaliteit. Dat is simpel: de mooiste bomen krijgen het hoogste kwaliteitskeurmerk en zijn het duurst. Nederlandse handelaren kopen de Nordmann-sparren voor 18 à 23 euro per stuk en laten ze per vrachtwagen naar Nederland vervoeren.

Hier worden de bomen afgeleverd bij tuincentra, straatverkopers en bouwmarkten. Sommige kerstboomverkopers kopen ook direct bij Duitse kwekers. Het eerste weekend na Sinterklaas is de verkoop op zijn toppunt en halen Nederlanders massaal een Nordmann in huis. Gemiddeld voor 40 euro per stuk. Vier weken later staat hij - enigszins uitgedroogd en iets kaler - op de stoep. Hij heeft zijn levenstaak volbracht.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden