Van vluchteling tot groene president

Oostenrijk heeft gekozen tussen twee uitersten. Na een nek-aan-nekrace heeft het land nu niet een rechts-populist als president, maar een groene professor.

"Om een goede politicus te kunnen zijn, moet je geduld hebben en je zenuwen kunnen bedwingen", zei de nieuwe Oostenrijkse president Alexander Van der Bellen een tijd geleden. Die sterke zenuwen had de groene politicus de afgelopen dagen hard nodig. Zondag leek zijn verlies dichtbij. Maar maandag, nadat 700.000 per post uitgebrachte stemmen waren geteld, bleek hij toch gewonnen te hebben. Met een miniem verschil van 31.000 stemmen, maar toch.

Zijn tegenstander, de extreemrechtse FPÖ'er Norbert Hofer, erkende meteen zijn nederlaag. Daarmee wordt Van der Bellen de tweede groene president in de EU, na Letland. Zijn campagne draaide om milieu, mensenrechten en een ruimhartig vluchtelingenbeleid voor mensen die echt oorlog en marteling ontvluchten. Dat Van der Bellen zich daarvoor sterk maakt, is niet zo gek. Hij komt zelf uit een vluchtelingenfamilie.

Zijn vader, een Russische aristocraat, had een Nederlandse voorvader die in 1763 naar Rusland emigreerde. De familie vluchtte na de Oktoberrevolutie naar Estland, waar Alexanders vader trouwde. Na de inval van de Sovjet-Unie in Estland vluchtten de Van der Bellens opnieuw en kwamen uiteindelijk in Wenen terecht, waar Alexander in 1944 werd geboren. Vanwege de bezetting van Wenen door het Rode Leger trok de familie door naar Tirol. Pas in 1958 kregen ze de Oostenrijkse nationaliteit, iets wat de FPÖ in de verkiezingscampagne met graagte tegen Van der Bellen uitspeelde. Als antwoord noemt hij zichzelf een Alpöhi, zoiets als Alpenoompje.

Maar dat is hij allerminst. De groene professor, zoals zijn bijnaam luidt, heeft een lange carrière als hoogleraar economie en als politicus achter de rug. Hij ziet de Amerikaanse president John F. Kennedy en apartheidsactivistNelson Mandela als zijn politieke voorbeelden. Hij begon zijn politieke loopbaan in de jaren zeventig bij de socialistische SPÖ, maar stapte vanwege andere opvattingen over milieu en mensenrechten over naar de Groenen, een partij die hij jarenlang met succes leidde.

Toen hij in 1997 de groene fractieleider werd, omschreef een krant hem als 'zelfverzekerd, maar zonder enige arrogantie'. Dat kenmerkte hem ook het grootste deel van de verkiezingscampagne. Het ging mis toen hij vorige week in een een-op-een tv-debat met Hofer door het lint ging. Dieptepunt was het moment waarop hij zijn tegenstander met een minzaam handgebaar voor krankzinnig verklaarde.

Helemaal als een verrassing kwam dit overigens niet, want dat de FPÖ voor hem een brug te ver is, maakte hij al eerder in de campagne duidelijk. Toen verklaarde hij dat hij die partij geen opdracht zou geven een regering te formeren, mochten ze de volgende parlementsverkiezingen winnen.

Met Van der Bellen krijgt Oostenrijk een overtuigde pro-EU-politicus als staatshoofd, maar ook een man met duidelijke opvattingen. Zo zal Brussel het nog moeilijk krijgen Oostenrijk over te halen het omstreden TTIP-vrijhandelsverdrag te tekenen, want de nieuwe president is fel tegen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden