van Velzen / Eigen gewas eerst

Armoede is een ingewikkeld begrip, dat werd maar weer eens duidelijk in de Llink-documentaire ’Moeder Aarde, nieuwe toekomst voor kleine boeren’. „Is het geld waardoor mensen niet arm zijn of is het voedsel? Wanneer zijn mensen niet arm?”, vroeg een Indiase deskundige ons.

Tja, daar zei hij wat.

De film van Paul Enkelaar en Jan Paul Smit speelde zich af in een van de armste gebieden van India. Maar het roer is omgegaan nu de bevolking het heft in handen heeft genomen. De boeren – voornamelijk vrouwen – weigerden de waterpompen die de Indiase overheid aan ze wilden opdringen.

Zij wilden, letterlijk, hun eigen boontjes doppen. Dan maar zonder irrigatie.

Eigen gewas eerst, dat is misschien nog wel beter gezegd.

„Het edele leven is verloren gegaan”, zongen de boeren op het dorpsplein. „Waar is nu onze heerlijke Korra en onze eigen sorghum en waar is onze Sa’ama en onze eigen gierst?”

Het antwoord gaven ze zelf: op hun eigen land.

De vrouwen gingen ermee aan de slag, experimenteerden met engelengeduld en ontwikkelden een productkennis van heb ik jou daar. Als je oog ontstoken is, doe je bij het slapen gaan een zaadje in je oog, dan is het de volgende dag over, doceerden ze. Ontstoken vinger? Knoflook met mosterd. Klazien uut Zalk of Berendien uut Wisp, zo u wilt, was er niks bij.

Hun kennis verspreiden ze met een ’biodiversiteitsfeest’, een rondtrekkend circus van zaden, dat een maand duurt en tal van dorpen aandoet.

We zagen de boerinnen boven het zaad bidden, het liefdevol strelen.

Alles bij elkaar halen de vrouwen nu twee keer zoveel van het land als vroeger. En het plezier is terug, wat misschien wel de essentie van rijkdom is.

De avond werd woensdag afgesloten met ’Karels Keuze’ (Avro, Nederland2).

Karel is Karel van de Graaf en zijn keuze was de Deense reportage ’Eerwraak’, een gruwelijk relaas van een Turks familiedrama.

Sengül was verliefd geworden op haar buurjongen Hasan, een Turk. Maar dat laatste was voor de familie niet genoeg. Hasan kwam niet uit de streek van Sengüls familie en als Sengül met hem zou trouwen, zou dat volgens haar vader en moeder de eer van het gezin diep schaden.

Een heel andere interpretatie van ’eigen gewas eerst’, op zijn zachtst gezegd.

Besloten werd dat Hasan dood moest. Vader zette zijn 13-jarige zoon aan om de trekker over te halen. Maar die deed dat niet. Wel dwong pa hem om Hasan met een mes te steken toen die al door vader was geveld.

Zoon en dochter kwamen nu, jaren later, uitgebreid aan het woord. Over hoe de moord tot stand kwam, over hoe eerwraak werkt, over verdriet en schuld. Sengül wilde, zo goed als dat kon, met het verleden afrekenen en zocht haar vader – inmiddels vrij en wonend in Turkije – op.

In de slotscène zie je de verhoudingen tussen beiden treffend. Zij toonde een groot hart en vergaf hem. Hij gaf huilend toe maar deed dat als dezelfde slechte, eigenlijk machteloze vader die hij altijd voor haar geweest was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden