Van vast naar flex na Philip Morris

Vooral ouderen blijven achter na ontslag bij sigarettenfabriek. Wie wel werk vindt, krijgt een flexibel contract.

De geur van gedroogd tabak hangt niet langer om de loodgrijze, raamloze hallen. Verdwenen zijn de machines waar dagelijks miljoenen sigaretten doorheen rolden. Op het Philip Morris-complex in Bergen op Zoom, zo groot als ongeveer dertig voetbalvelden, werken momenteel nog tweehonderd mensen. De andere 1200 zijn ontslagen. Wat is er ruim een jaar na de sluiting van de sigarettenfabriek van hen geworden?

Om met de cijfers te beginnen: 638 oud-medewerkers hebben nieuw werk. Ongeveer 250 tot 300 werknemers zijn nog op zoek naar een baan. Van de gelukkigen met een nieuwe baan, werken de meesten met een flexcontract. "Dat is de trend in Nederland", zegt Hans Hommel, de projectleider van het mobiliteitscentrum dat oud-werknemers van Philip Morris aan een nieuwe baan moet helpen. "Degenen die naar België zijn gegaan, hebben wel vaste aanstellingen. Dat zijn er in totaal 38."

Van het oud-personeel van Philip Morris heeft de meerderheid werk gevonden op het niveau dat zij gewend waren. Vooral operators en technici konden verder in hun vakgebied. Maar dan wel tegen een lager salaris. Volgens Hommel zijn er zelfs werknemers die 30 procent aan salaris inleveren, waarmee hun loon net zo hoog is als de WW-uitkering die ze zouden krijgen. Nu waren de salarissen bij Philip Morris goed. "Wij hoorden tot de bovenste 10 procent van de beste betalende productiebedrijven," zegt Hommel.

De oud-werknemers van Philip Morris zijn vaak terecht gekomen in de levensmiddelenindustrie. Hommel noemt Euro Caps in Rotterdam, de fabrikant van koffiepads, en Lamb Weston/Meijer, dat diepvriespatat maakt. Het farmaceutische Pfizer in België nam mensen aan, en een aantal werkzoekenden maakte de overstap naar de petrochemische industrie.

"Wat je kunt zeggen over de kans op succes is: hoe jonger je bent, des te makelijker het gaat. Vooral voor vijftigers met een lage opleiding is het lastig." Dat komt overeen met de landelijke cijfers over langdurig werklozen. Ook daar zijn laagopgeleide ouderen oververtegenwoordigd. "Al is het niet zo dat mensen boven de vijftig helemaal geen werk meer kunnen vinden. Meer dan een derde heeft wel een nieuwe baan."

Hoe het verder moet met de groep die overblijft? Volgens Hommel moeten deze mensen een paar principes loslaten. "Ze waren gewend op de fiets naar het werk te komen. Dat moet je uit je hoofd zetten. Ook waren zij gewend aan een hoog salaris, iets dat ze eveneens moeten loslaten. Wie een jaar bezig is met solliciteren op productiebanen, moet erkennen dat de kans op vergelijkbaar werk klein is. Kijk dan naar een beroep dat bij je past, iets dat je leuk vindt. Dan kan je beginnen aan een omscholing."

De functies waar deze groep nog wel terecht kan, is beperkt, weet Hommel. Voornaamste probleem is leeftijdsdiscriminatie. "Al wordt er natuurlijk nooit gezegd dat je wordt afgewezen omdat je te oud bent."

Toch zijn er functies waar leeftijd juist een voordeel is. Hommel noemt verkeersregelaars als voorbeeld. "Daar is een groot tekort aan. Verkeersregelaar is een functie die je snel kunt leren en waarvoor men liever wat oudere mensen heeft. Er zijn ook oud-personeelsleden omgeschoold tot chauffeur. Niet in een gewone taxi, maar in georganiseerd vervoer. Bijvoorbeeld om kinderen van school te halen en te brengen, of ouderen van en naar verzorgingstehuizen te vervoeren."

Van moedeloosheid onder de overgebleven groep oud-werknemers van Philip Morris merkt Hommel nog niets. "Natuurlijk zien ze dat het lastiger wordt, maar over het algemeen blijven mensen enthousiast en positief. Als ze bij de pakken neer gaan zitten, wordt het zeker niks."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden