Van Thijn de verliezer

De Nacht van Wiegel en de Avond van Van Thijn wekken de indruk dat de Eerste Kamer nog altijd een verzamelplaats is van oud-ministers, lieden vol politieke en bestuurlijke wijsheid, zeer wel in staat het hoofd koel te houden 'als, in een oogenblik van opgewondenheid, de driften het bedaard overleg hebben verbijsterd'. Een kwart eeuw terug leek het daar nog wel een beetje op. Maar hoe is het nu?

PvdA-senator Ed van Thijn is op dit moment de enige oud-minister in het huis en het was nog een dubbeltje op zijn kant dat hij in 2003 werd herkozen. Op de kandidatenlijst van de PvdA stond hij op een vooraf als zeer onzeker beschouwde 18de plaats. Toegewijde partijgenoten meenden in deze plek zelfs de trekken van zijn politieke graf te ontwaren en raadden hem aan de eer aan zichzelf te houden. Van Thijn wilde van terugtrekken echter niks weten. Uiteindelijk veroverde de PvdA 19 zetels. Van Thijn, de enige politicus die in staat is de woorden 'volstrekt onaanvaardbaar' zonder klinkers uit te spreken, kwam er dus in. Wie er net buiten viel, was Frans Leijnse, ook een oude politieke rot, begin jaren negentig nog hoog in de boom als vice-voorzitter van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer.

Hij zit nu wel in de senaat, als opvolger van de overleden Johan Stekelenburg, maar het was pijnlijk dat hij begin 2003 slechts een 20ste plaats kreeg toegedeeld. Op het moment dat de kandidatenlijst naarbuiten kwam, was hij als informateur doende, samen met de christen-democraat Donner, de weg vrij te maken voor een kabinet Balkenende/Bos. Voor zijn gewicht als wegbereider was dat uiteraard niet best. Extra pijnlijk was dat hij in 1998 al eens vergeefs had gepoogd weer in de Tweede Kamer te komen.

Het was nog tot daar aan toe geweest als politici van naam en faam hem op de lijst vooraf waren gegaan. Maar dat was niet het geval. De PvdA-senatoren, die vorige maand een opzienbarende politieke daad stelden, zijn voor het publiek grote onbekenden: Doesburg, Van Driel, Eigeman, Hamel, Linthorst, Maas, Meindertsma, Noten, Putters, Rabbinge, Sylvester, Tan, Westerveld, Witteman, Witteveen. Het lijkt de klas van Bint. De enigen met nog een beetje bekendheid naast Van Thijn en Leijnse zijn Eric Jurgens en Bert Middel.

De andere fracties geven geen ander beeld te zien. Bij het CDA springt alleen Hannie van Leeuwen eruit, met 79 jaar het oudste lid, maar ook in overdrachtelijke zin een grand old lady. Naast Van Thijn zitten er nog maar drie leden met regeringservaring: de oud-staatssecretarissen Van der Linden, Dees en Hessing. De gemiddelde leeftijd in de senaat ligt maar iets boven die aan de overkant. Ook dat was een kwart eeuw terug nog anders, zoals de verklaring leert die De Gaay Fortman sr. als senator gaf van het ritueel waarbij de leden aan het begin der vergadering zowel de voorzitter als de aanwezige bewindspersoon een hand geven: 'Wij doen dat in het besef dat iedere keer de laatste kan zijn'.

De wapenfeiten van Wiegel en Van Thijn verhullen dus enigszins dat de Eerste Kamer voor het overgrote deel uit onbekenden bestaat, gekozen door onbekenden, de leden van de provinciale staten. Zelfs de voorzitter van het huis, Yvonne Timmerman-Buck, geniet buiten het Binnenhof nauwelijks bekendheid. Dat hoeft nog niet te betekenen dat de senaat onbekwaam is de deugdelijkheid van wetten te toetsen, haar kerntaak. Maar op dit punt heeft uitgerekend Ed van Thijn zich twee jaar geleden in ontnuchterende zin uitgelaten. Dat deed hij in het boek Niet spreken met de bestuurder van Gerard van Westerloo.

,,We houden hier prachtige debatten op niveau'', zei hij tegen de schrijver. ,,Maar als puntje bij paaltje komt, gedragen we ons net zo politiek als de Tweede Kamer.'' Het vervolg van het citaat leert dat we al op 22 maart konden weten dat Van Thijn tegen de rechtstreeks gekozen burgemeester zou stemmen: ,,We stemmen voor waar we tegen zijn en tegen waar we voor zijn.'' De senator voegde daar nog aan toe: ,,Persoonlijk vind ik dat heel frustrerend.''

De verliezer van de Avond van Van Thijn was dus niet minister Thom de Graaf, maar Ed van Thijn zelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden