Van strenge predikster tot subversieve gevangene

NUWEIRA YOUSKINE

Lees even mee met deze interessante passage: 'Totdat de vrouw het paradijs betreedt, moet ze zich weerhouden van alle geneugten in het aardse leven. Zij moet de dienaar zijn van haar voogd; vader, broer of zoon. Als ze naar buiten gaat, moet ze berecht worden wegens overspel. Als haar huid zichtbaar is, is ze een zondige vrouw'.

En zo gaat het nog even door.

Natuurlijk verwachten we dat dit uit de mond komt van een of andere fossiele, vrouw-onvriendelijke 'islam-geleerde', maar dat is niet helemaal waar. Souad al-Shammary is zelf een vrouw en deze taal bezigde ze ooit vol overtuiging, zo vertelde ze vorig jaar in een interview met journaliste Hassnae Bouazza.

Souad staat deze weken weer in de schijnwerpers, omdat ze als subversief wordt gezien in haar thuisland Saoedi-Arabië en nu is gearresteerd. Niet vanwege bovenstaande uitspraken uiteraard; die behoren zo ongeveer tot het standaard-repertoire van de Saoedische geestelijkheid. Maar Souad, begonnen als een koran- en hadith-specialiste, ontwikkelde zich. De groeicurve die ze doorlopen heeft is indrukwekkend. Al-Shammary komt uit een arme boerenfamilie. Haar droom om medicijnen te gaan studeren werd haar door de neus geboord en het enige alternatief om verder te leren waren de islamitische godsdienstwetenschappen. Aanvankelijk resulteerde dat in het soort wereldbeeld zoals hierboven beschreven.

Ze was een conservatieve predikster, graag gezien en gerespecteerd. Totdat ze in een geschil over de voogdij van haar dochter de Saoedische rechtbank trotseerde. Vanuit haar eigen kennis over de islamitische wetgeving, kon ze de rechter klem zetten. Gaandeweg, toen ze nog meer instanties te bevechten had, ontdekte ze steeds meer hoezeer ze in een geestdodend systeem gevangen zat. Een samenlevings-systeem dat weinig met vroomheid te maken had en des te meer met doctrines om mensen afhankelijk, ongeletterd en angstig te houden.

Terecht stelt ze de vraag wie er baat hebben bij het in stand houden van de rechteloosheid van vrouwen: niet alleen de schatrijke geleerden, ook diegenen met hoge posities (man en vrouw) die ervan profiteren mensen op deze manier te marginaliseren. Tribale en regionale belangen overheersen.

Souad is dus gederadicaliseerd, zoals we dat in Nederlandse beleidstermen zouden duiden. Op eigen kracht, van de meest conservatieve naar de meest seculiere denkbeelden, zonder daarbij de islam als religie te verwerpen. Ze heeft daarvoor een lange weg afgelegd vanuit haar kleine boerendorp. En nu het erop aankomt, blijkt dat ook de omringende wereld de eigen belangen boven de heilige mensenrechten stelt.

Geen politiek kopstuk, ook niet in Nederland, dat zijn vingers aan haar zaak heeft durven branden. Dat was natuurlijk te verwachten, want het is altijd gemakkelijk smiespelen over die gekke Saoediërs met hun rare denkbeelden over vrouwen, maar een stuk lastiger om de Saoedische handelsvrienden er ook daadwerkelijk op aan te spreken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden