Van Pintewippersrijk tot Oeteldonk

Noord-Brabant kan dit jaar toch rustig carnaval vieren. Alle dorpen, steden en gehuchten waar men de komende dagen leut heeft, staan weer op de kaart: een speciale kaart van de makers van de Bosatlas, die vandaag – een week voor carnaval – wordt gepubliceerd. De boerenkielen kunnen dus uit de kast voor het vroegste narrenfeest van deze eeuw.

Kaart: Nederland in carnavalstijd

  • Kaart: Noord-Brabant in carnavalstijd
  • ]]>

    Vorig najaar ontstond er commotie in het Brabantse land door de verschijning van ’De Bosatlas van Nederland’. Daarin stonden niet alleen kaarten met blijf-van-mijn-lijfhuizen en voedselbanken in Nederland, met regio’s waarin de grootste drankorgels, de meeste vermogensdelicten en de strafste rokers wonen en regio’s met de hoogste vruchtbaarheidscijfers. De redactie stelde ook een kaart samen met de pretnamen die Brabantse plaatsen in carnavalstijd voeren.

    De publicatie van de nieuwe atlas, die een groot commercieel succes is, lokte kritiek uit van tal van carnavalsclubs. Raden van Elf klommen in de hoogste boom, omdat hun plaats niet voorkwam op de kaart. Zo waren onder meer Krulstarteland (De Mortel), Pintewippersrijk (Hapert) en Bergkneuterrijk (Handel) niet vermeld: geen wereldsteden maar wel fanatieke carnavalsvierders. Secretaris Jos van Esch van de carnavalsvereniging uit Bremspoersengat (Riethoven, een dorp ten zuiden van Eindhoven), dat ook ontbrak op de kaart, vond dat de makers van de Bosatlas half werk hadden geleverd en noemde de kaart in de atlas zelfs een ’verloedering van cultureel erfgoed’.

    Op diverse digitale fora brandde een discussie los over het onderwerp, waarbij nog veel meer ontbrekende carnavalsnamen werden aangedragen. Andere deelnemers aan het debat spraken hun afkeuring uit over het feit dat kaartenmakers zich hadden ingelaten met het vermelden van ’hilarische, zonzinnige en verzonnen’ plaatsnamen. Een ’serieuze atlas’ als de Bosatlas mocht geen ’kneuterhoekje van een stelletje heikneuters’ worden.

    Volgens een woordvoerster van uitgeverij Wolters Noordhoff is het nooit de bedoeling van de atlasredactie geweest een volledig overzicht van de carnavalsplaatsnamen te maken. Voor de overzichtelijkheid zijn niet alle namen op de kaart gezet. De kaart maakt in de atlas deel uit van een hoofdstuk over streektaal en dialect en is slechts bedoeld als voorbeeld van dialectgebruik. Deze kaart zal dan ook niet worden herzien, laat de uitgeverij weten. Maar als reactie op de protesten en als geste aan carnavalvierend Nederland, is een volledige wandkaart met carnavalsnamen gemaakt waarbij wel gestreefd is naar een zo groot mogelijke volledigheid. De kaart is op verzoek van de uitgever door het carnavalsmuseum Oeteldonks Gemintemuzejum te ’s-Hertogenbosch aangevuld en uitgebreid. Er is ettelijke maanden aan gewerkt via sites, contacten met allerlei Nederlandse gemeenten en diverse carnavalsorganisaties, om de kaart zo volledig en juist mogelijk te maken.

    De kaart bevat nu ruim 600 carnavalsplaatsnamen op een aantal van 443 officiële gemeenten. Plaatsen die geen carnavalsnamen hebben of niet hebben gereageerd op een onderzoek naar officiële pretnamen, ontbreken. De kaart wordt niet in een atlas opgenomen, maar krijgt een speciaal plekje in het Oeteldonks Gemintemuzejum.

    De cartografen van de uitgeverij hebben ook een kaart gemaakt met carnavalsplaatsnamen voor heel Nederland. Deze is net zo min volledig als die van Noord-Brabant in de Bosatlas van Nederland. Op deze kaart tellen Groningen en Friesland vier ’carnavalsplaatsen’ en Drenthe drie. Op de overwegend protestantse Zeeuwse eilanden Noord- en Zuid-Beveland en Tholen zijn zeven plaatsen met hun carnavalsnaam vermeld.

    Oeteldonks Gemintemuzejum, Zusters van Orthenpoort 20-27, 5211 ND ’s-Hertogenbosch. Di t/m zo open van 13.11 t/m 17.11 uur.

    Meer over

    Wilt u iets delen met Trouw?

    Tip hier onze journalisten

    Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
    Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
    © 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden