Van peuren en alen

Als eenden gaan vliegen, gaan alen azen.

Wim Boevink

Ik denk dat ik voor die zin naar Kampen reisde. Hij werd terloops uitgesproken door een sportvisser die met laarzen aan langs de IJssel stond. ’Sportvisser’ was misschien niet het juiste woord – een peurder was hij. Er stonden nog een paar peurders om hem heen.

De uitnodiging kwam van peurvereniging K.IJ.G., letters die staan voor Kampen, IJsselmuiden en Genemuiden. De peurvereniging K.IJ.G. is ’de enige vereniging ter wereld die tot doel heeft het peuren te stimuleren.’

Dat stond er.

Ik had geen idee waar het over ging. En zocht het op.

Peuren is het vangen van paling met een peur. Een eeuwenoude traditie. Maar wat is een peur? Een peur is een vistuig dat bestaat uit een trosje draden dat aan een peurlood hangt. Aan die draden zijn over de volle lengte wormen geregen: met een peurnaald is de draad van kop tot staart door hun lijf gestoken. Als de paling toebijt, blijft hij met zijn tanden achter de draad haken. Dan moet je hem bovenhalen, de peur, met een peurstok, maar behoedzaam, want als de paling zijn bek opent, is hij weer vrij. Peuren is dus geen sport, zegt de ware peurder, peuren is kunst.

Veel gepeurd wordt er overigens niet meer, begreep ik: de palingstand is al jaren dramatisch laag. En daarom stonden we hier, aan die IJsseloever bij Kampen, want de peurvereniging zette voor het eerst paling uit, 20.000 stuks, jonge alen van drie jaar oud uit een aquafarm. De Stichting Future for Eel had er zijn zegen aan gegeven. Die stichting propageert het herstel van de palingstand. Peurders zullen die stand met hun klein ritueel niet erg beïnvloeden. Peurders maken zich eerder boos op de beroepsvissers die palingen vangen door stroomstoten in het water los te laten.

Ja, daarover spraken wij op de IJsseldijk. En over het peuren zelf. Want dat was iets heel moois. Het moet namelijk ’s nachts gebeuren, vanaf een uur of negen – dan ligt de peurder met zijn sloepje op de rivier en wacht. Dit is de tijd dat de alen azen. En als de eenden gaan vliegen. Dat wachten kan tot het ochtendgloren duren. De rust, die eenwording met de natuur, de rukjes aan de stok, bijt hij aan?

Alle paling komt uit de Sargassozee, een kraamkamer zo diep dat nog geen mens het paaien van de paling heeft waargenomen. Als glasaaltjes steken ze op de golfstroom de oceaan over en misschien eindigen ze, 6000 kilometer verderop, aan een peur in Kampen.

„De natuur is een wonder”, zei de oud-voorzitter die me was voorgesteld als ’wijlen de voorzitter’. Hij zag er patent uit. Ging nog wekelijks de rivier op.

In een sloep wierp een peurder voor de fotografen een peur uit. Het trosje wormen zag eruit als een kleine, vuile mop. Wormen met een draad door hun hele lijf.

Een Stichting Future for Worm is er niet. Als de Partij voor de Dieren dit maar niet leest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden